Wiewiórkowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wiewiórkowate
Sciuridae[1]
G. Fischer, 1817[2]
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Nadgromada żuchwowce
Gromada ssaki
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd wiewiórkokształtne
Rodzina wiewiórkowate
Typ nomenklatoryczny

Sciurus Linnaeus, 1758

Synonimy
  • Sciuriorum G. Fischer, 1817[2]
Podrodziny

zobacz opis w tekście

Wiewiórkowate[3] (Sciuridae) – rodzina ssaków z podrzędu wiewiórkokształtnych (Sciuromorpha) w rzędzie gryzoni (Rodentia).

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Gryzonie te dysponują dobrym wzrokiem, co odgrywa istotną rolę, jako że ich aktywność przypada na dzień. Wyjątek stanowią nocne polatuchy[4].

Wiewiórkowate mają w szczęce siekacz, dwa przedtrzonowiec (bądź jeden) oraz trzy trzonowce, w połówce żuchwy siekacz, przedtrzonowiec i 3 trzonowce. Podobne uzębienie występuje u sewelowatych (dwa przedtrzonowce szczęki)[4].

Wzór zębowy I C P M
22 = 1 0 2 3
1 0 1 3
Wzór zębowy I C P M
20 = 1 0 1-2 3
1 0 1 3


Systematyka[edytuj | edytuj kod]

W obrębie tej rodziny występuje pięć podrodzin[5][3]:

Obejmują one w sumie około pół setki rodzajów, do których zalicza się około 270 gatunków[4].

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Wiewiórkowate powstały zapewne w Ameryce Północnej. Obecnie najwięcej gatunków zamieszkuje kontynenty północnoamerykański i w jeszcze większym stopniu azjatycki. To właśnie w tropikalnych lasach na południowym wschodzie Azji obserwuje się najwięcej gatunków wiewiórkowatych[4]. Występują jednak na wszystkich kontynentach poza Australią[6][7]. Nie obserwuje się ich również na Madagaskarze, na Saharze, nie sięgają również południowego krańca Ameryki Południowej[4].

Behawior[edytuj | edytuj kod]

Większość wiewiórkowatych wiedzie dzienny tryb życia, wyłamują się aktywne nocą polatuchy. Niektórzy przedstawiciele tej rodziny wiodą społeczne życie, przykładem susły i nieświszczuk, zawiązujące kolonie o dużej liczbie członków, którzy dzielą pomiędzy sobą role. Bezpieczeństwa takiej kolonii strzegą wystawieni wartownicy, którzy w razie niebezpieczeństwa zawiadamiają o nim inne osobniki za pomocą wydawanych dźwięków, dysponując bogatym wachlarzem odgłosów[4].

Gryzonie te przyjmują pokarm roślinni i zwierzęcy. Przed nastaniem zimy magazynują tłuszcz, który zużywają potem, kiedy zimą zapadają w długą, trwającą nawet i pół roku hibernację. Podczas snu zimowego ich procesy życiowe zwalniają. Serce bije wolniej, mniej oddechów przypada na jednostkę czasu. Obniża się także temperatura ciała. Przystosowanie takie sprzyja wydłużeniu życia[4].

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Liczni członkowie wiewiórkowatych są zagrożeni wyginięciem bądź też narażeni na nie. Zagrożenie takie wynikać może z utraty siedlisk bądź wypierania przez gatunki introdukowane ręką ludzką. Tak dzieje się w przypadku choćby wiewiórki pospolitej na terenie Wielkiej Brytanii oraz w północnych Włoszech, gdzie wypiera ją przybyła z kontynentu północnoamerykańskiego wiewiórka szara[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Sciuridae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b J.G. Fisher von Waldheim. De systemate Mammalium. „Mémoires de la Société impériale des naturalistes de Moscou”. 5, s. 408, 1817 (łac.). 
  3. a b Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 192–214. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  4. a b c d e f g h Joanna Gliwicz, Systematyka, [w:] Czesław Błaszak, Zoologia, t. Tom 3, część 3. Ssaki, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2020, s. 147-148, ISBN 978-83-01-17337-1 (pol.).
  5. C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 594–626. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.)
  6. J. Koprowski, E. Goldstein, K. Bennett & C. Pereira: Family Sciuridae (Tree, Flying and Ground Squirrels, Chipmunks, Prairie Dogs and Marmots). W: D.E. Wilson, T.E. Lacher, Jr & R.A. Mittermeier (red. red.): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 6: Lagomorphs and Rodents I. Barcelona: Lynx Edicions, 2016, s. 648–837. ISBN 978-84-941892-3-4. (ang.)
  7. D.E. Wilson & D.M. Reeder (red. red.): Family Sciuridae. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-22].