Aceh

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy terytorium. Zobacz też: Aczinowie (Aceh) – grupa etniczna.
Aceh po uderzeniu tsunami
Herb prowincji
Położenie okręgu Aceh w Indonezji

Aceh (wym. [ʔaˈtɕɛh]) – specjalne terytorium (daerah istimewa) Indonezji, leżące na północnym krańcu Sumatry. Pełna nazwa terytorium brzmi Nanggroe Aceh Darussalam. Dawniej używano także zapisu w postaci: Acheh, Atjeh lub Achin.

Liczba ludności terytorium wynosi około 4,2 mln mieszk. (2000). Stanowi to około 3% ludności Indonezji oraz jedną czwartą ludności Sumatry. Stolicą i centrum administracyjnym terytorium jest miasto Banda Aceh[1].

W latach 1976–2005 toczył się konflikt między armią indonezyjską a lokalnymi rebeliantami z Ruchu Wolnego Acehu. Od wieków mieszkańcy Acehu stawiali silny opór, dawniej wobec holenderskich kolonistów, a następnie rządowi w Dżakarcie[2]. 26 grudnia 2004 zachodnie wybrzeże Acehu, w tym także stolica terytorium, została zniszczone przez fale tsunami, które wywołane zostało przez silne trzęsienie ziemi na Oceanie Indyjskim. Niektóre miasta, m.in. Calang i Teunom liczące oba po około 12 tys. mieszk., zostały zmiecione z powierzchni ziemi. W czasie operacji wojskowej wprowadzone zostały ograniczenia w poruszaniu się po terytorium. Rząd indonezyjski zdecydował się jednak otworzyć region, by umożliwić dostęp organizacjom humanitarnym. Ruchy separatystyczne zgodziły się na tymczasowe zawieszenie broni na czas akcji. 15 sierpnia 2005 podpisano w Helsinkach porozumienie pokojowe. Separatyści zgodzili się na rezygnację z żądania niepodległości, a rząd Indonezji obiecał zmienić prawo, tak aby lokalne partie polityczne mogły brać udział w wyborach, co było dotychczas niemożliwe. 11 grudnia 2005 odbyły się pierwsze w historii Indonezji wolne wybory na szczeblu regionalnym. W ich wyniku gubernatorem Acehu został Irwandi Yusuf – były rzecznik separatystów, a jego zastępcą – Muhammad Nazar.

Aceh jest jedynym regionem Indonezji, gdzie obowiązuje prawo szariatu[3][4]. Zaludnienie jest rzadkie (większość tworzą Aczinowie), z dużą przewagą muzułmanów[1]. Prowincja objęta jest statusem autonomii[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Encyklopedický ústav SAV, Encyclopaedia Beliana: slovenská všeobecná encyklopédia v dvanástich zväzkoch., wyd. 1, t. 1, Bratysława: Encyklopedický ústav Slovenskej akadémie vied, 1999, s. 37, ISBN 80-224-0554-X, OCLC 44479076 [dostęp 2019-11-04] (słow.).
  2. Amnesty: Indonesia 'failing to uphold' Aceh peace terms
  3. redakcia/DLA, Ochutnal vlastnú medicínu - hlasoval za trest zbičovaním, zbičovali ho na verejnosti, Noviny.sk, 1 listopada 2019 [dostęp 2019-11-04] (słow.).
  4. a b Pomoc české charity v Indonésii má smysl, Církev.cz, 23 kwietnia 2012 [dostęp 2019-11-04] (cz.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Michał Missala, Perspektywy samostanowienia Acehu, „Stosunki Międzynarodowe – International Relations, nr 3–4 (t. 34)”, 2006, s. 197–214, ISSN 0209-0961.
  • Encyklopedický ústav SAV, Encyclopaedia Beliana: slovenská všeobecná encyklopédia v dvanástich zväzkoch., wyd. 1, t. 1, Bratysława: Encyklopedický ústav Slovenskej akadémie vied, 1999, ISBN 80-224-0554-X, OCLC 44479076 [dostęp 2019-11-04] (słow.).