Aleja Tadeusza Kościuszki w Łodzi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
aleja Tadeusza Kościuszki
Centrum
Ilustracja
Aleja w maju 2007
Państwo  Polska
Miejscowość Łódź
Przebieg
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 0 m ul. Zachodnia, ul. Zielona
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 209 m ul. 6 Sierpnia
Ikona ulica z lewej.svg 341 m ul. Artura Rubinsteina
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 569 m ul. Andrzeja Struga
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 925 m ul. Ludwika Zamenhofa
Ikona ulica z lewej.svg 1010 m al. Henryka Jana Józewskiego
Ikona ulica z prawej.svg 1060 m al. Anny Rynkowskiej
Ikona ulica z lewej.svg 1190 m al. ZHP
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 1260 m al. Adama Mickiewicza
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 1640 m ul. Franciszka Żwirki
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 2000 m ul. Radwańska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 2320 m ul. Wólczańska, ul. Jerzego Potza
Położenie na mapie Łodzi
Mapa konturowa Łodzi, w centrum znajduje się punkt z opisem „aleja Tadeusza Kościuszki”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, w centrum znajduje się punkt z opisem „aleja Tadeusza Kościuszki”
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa konturowa województwa łódzkiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „aleja Tadeusza Kościuszki”
51°45′42″N 19°27′19″E/51,761528 19,455333

Aleja Tadeusza Kościuszki w Łodzi – ulica w centrum Łodzi biegnąca od ulicy Zielonej do ulicy Wólczańskiej na obszarze dawnej dzielnicy Śródmieście. Ulica na całej długości znajduje się na terenie osiedla Katedralna i jest południowym przedłużeniem ulicy Zachodniej[1].

Aleja Tadeusza Kościuszki jest przecznicą alei Adama Mickiewicza, położoną równolegle do ulicy Piotrkowskiej. Na odcinku od Zielonej (początek ulicy) do Żwirki, pomiędzy jezdniami przebiega torowisko tramwajowe. Aleja jest jedną z głównych arterii komunikacyjnych centrum Łodzi – przebiega tam trasa Łódzkiego Tramwaju Regionalnego.

Historia ulicy[edytuj | edytuj kod]

Spacerowa w XIX wieku na zdjęciu wykonanym przez Bronisława Wilkoszewskiego (album „Widoki m. Łodzi”)

Pierwszy odcinek alei został wytyczony w 1865 r.[2][3]. Od 1873 r. obowiązywała oficjalna nazwa Spacerowa (używano również określeń Promenada i Promenadowa)[2]. W roku 1875 r. grupa osiemnastu właścicieli posesji położonych przy ulicy Piotrkowskiej pomiędzy numerami 129 a 163, pod przewodnictwem Józefa Gampego i Ernesta Kindermanna, zwróciło się z prośbą do władz miasta o pozwolenie na podział działek (ciągnących się równoleżnikowo od Piotrkowskiej do Wólczańskiej) i wyznaczenie nowej ulicy. Kolejna prośba została przedstawiona w 1884 r., a ostatecznie odcinek ulicy: Rozwadowska (obecnie Zamenhofa) – Św. Anny (obecnie Mickiewicza) wytyczono w 1888 r.[4]. Odcinek figurował na mapach jako Nowo-Spacerowa. Oba odcinki połączono po przejęciu przez Magistrat (1904) części posesji należącej do Braci morawskich, na której znajdował się dom modlitewny[5] i oznaczono jedną nazwą jako Spacerową. W 1913 r. ulicę wydłużono do Karola (obecna ul. Żwirki)[2].

W 1917 r., w setną rocznicę śmierci Tadeusza Kościuszki, nazwę zmieniono na obecnie obowiązującą[2]. Droga miała wtedy dwie jednokierunkowe brukowane jezdnie z deptakiem pośrodku. W 1927 r. na krótkim odcinku uruchomiono tramwaje, a w 1950 r. pojawiły się na całej długości (czyli do Żwirki) – w miejscu zlikwidowanego deptaka, które jeżdżą w tej lokalizacji do dziś[3]. W latach 1940–1945 ulica nosiła nazwę Hermann Göring Straβe[6]. W 1957 r. ponownie wydłużono ulicę – tym razem do Radwańskiej[2], a w 2016 r. rozpoczęła się budowa kolejnego przedłużenia - do ul. Wólczańskiej[7]. Nowy fragment ulicy oddano do użytku w październiku 2017 r.

Ważniejsze obiekty przy ulicy[edytuj | edytuj kod]

Przy alei Kościuszki znajdują się między innymi:

gmach NBP
willa Jarischa
kamienica Zygmunta Dejczmana; skrzyżowanie Kościuszki i Mickiewicza

Budynki położone pod numerami 1, 4, 14, 15, 33/35, 53, 57, 65, 69, 83, 88 i 93 są wpisane do rejestru zabytków NID[11].

Do listopada 1939 na rogu Kościuszki (nr 2) i Zielonej znajdowała się synagoga reformowana[12].

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Aleją Kościuszki przebiegają linie tramwajowe i autobusowe MPK Łódź łącznie z liniami nocnymi[13].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Uchwała w sprawie nadania statutu Osiedlu Katedralna. W: Akty prawne i projekty aktów prawnych [on-line]. bip.uml.lodz.pl. [dostęp 2014-05-29].
  2. a b c d e Danuta Bieńkowska, Elżbieta Umińska-Tytoń: Aleja Tadeusza Kościuszki. W: Słownik nazewnictwa miejskiego Łodzi [on-line]. log.lodz.pl. [dostęp 2014-05-29].
  3. a b Tramwaje na alei Tadeusza Kościuszki w latach 1927–1950. mkmlodz.webd.pl; Łódzkie Tramwaje i Autobusy; web.archive. [dostęp 2014-05-29].
  4. Rynkowska 1970 ↓, s. 147–148.
  5. Rynkowska 1970 ↓, s. 148.
  6. Kościuszki Tadeusza Aleja. W: Baza: Ulice Łodzi [on-line]. wimbp.lodz.pl. [dostęp 2014-05-29].
  7. Budowa przedłużenia alei Kościuszki. Będą utrudnienia na Wólczańskiej. dzienniklodzki.pl, 2016-10-13. [dostęp 2017-03-01].
  8. Wiesław Pierzchała: Łódź: odnowiono cenny zabytek przy alei Kościuszki. dzienniklodzki.pl, 2010-09-06. [dostęp 2014-05-29].
  9. Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi. fotopolska.eu. [dostęp 2014-05-29].
  10. Archiwum Państwowe w Łodzi; Adresy i telefony. lodz.ap.gov.pl. [dostęp 2019-10-25].
  11. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo łódzkie. 2020-09-30. s. 40. [dostęp 2014-05-29].
  12. Wielka Synagoga. sztetl.org.pl. [dostęp 2014-05-29].
  13. Trasy i rozkłady jazdy. mpk.lodz.pl. [dostęp 2014-05-29].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]