Aleksandr Friedman

Aleksandr Friedman
Александр Александрович Фридман
	chorąży
Data i miejsce urodzenia	16 czerwca 1888 ; Sankt Petersburgu
Data śmierci	16 września 1925
	Przebieg służby
Siły zbrojne	Armia Imperium Rosyjskiego; Imperatorska Wojskowa Flota Powietrzna
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa
	Odznaczenia
	;

Aleksandr Aleksandrowicz Friedman lub Friedmann^[1]^[2] (ros. Александр Александрович Фридман, ur. 4 czerwca^?/16 czerwca 1888 w Sankt Petersburgu, zm. 16 września 1925 tamże)^[3] – rosyjski naukowiec: matematyk, meteorolog, fizyk i kosmolog, profesor uniwersytetu w Permie (od roku 1918), a od 1920 w Piotrogrodzie^[4].

Życiorys

Pierwszy artykuł naukowy o teorii liczb Bernoulliego opublikował w ostatniej klasie liceum w 1906. W tym samym roku rozpoczął studia matematyczne na Uniwersytecie Petersburskim. Po ich zakończeniu w 1910 został wykładowcą tej uczelni oraz Instytutu Górniczego. Od 1913 zajmował się głównie meteorologią. Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do lotnictwa, gdzie za liczne loty obserwacyjne oraz za udane bombardowania przeciwnika otrzymał Order św. Jerzego. Po wojnie wykładał na uczelniach w Permie i Piotrogrodzie, jednocześnie od 1920 pracował w Głównym Laboratorium Fizycznym (zajmującym się fizyką atmosfery i geofizyką) w Piotrogrodzie, a w 1925 został dyrektorem tego laboratorium. W lipcu 1925 w czasie lotu balonem badawczym osiągnął rekordową na owe czasy wysokość 7400 m. Zmarł na tyfus brzuszny.

W badaniach zajmował się problemami kosmologicznymi w ogólnej teorii względności, stał się także twórcą tzw. meteorologii dynamicznej, w ramach której badał głównie zagadnienia turbulencji w atmosferze i powstawania oraz fizyki wichrów. Był jednym z pierwszych astrofizyków postulujących model Wielkiego Wybuchu w ewolucji Wszechświata.

Odznaczenia

Zobacz też

równania Friedmana – podstawowe równania kosmologii relatywistycznej
wszechświat Friedmana – model kosmologiczny Wszechświata
metryka Friedmana-Lemaître’a-Robertsona-Walkera – metryka Riemanna, która reprezentuje jednorodny, izotropowy Wszechświat

Przypisy

↑ Friedman Aleksandr A., [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2017-10-11] .
↑ Aleksandr Aleksandrovich Friedmann, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2017-10-11] (ang.).
↑ J.J. O'Connor, E.F. Robertson: Aleksandr Aleksandrovich Friedmann. School of Mathematics and Statistics University of St Andrews, Scotland. [dostęp 2017-10-11].
↑ A. Lightman, Światło z przeszłości. Dzieje Kosmologii współczesnej, Warszawa 2003, s. 26.

Linki zewnętrzne

Alexandr Alexandrovich Friedmann w bazie Mathematics Genealogy Project (ang.) [dostęp 2021-10-30].

[PWN-1] Friedman Aleksandr A., [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2017-10-11] .

[EB-2] Aleksandr Aleksandrovich Friedmann, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2017-10-11] (ang.).

[mcs-3] J.J. O'Connor, E.F. Robertson: Aleksandr Aleksandrovich Friedmann. School of Mathematics and Statistics University of St Andrews, Scotland. [dostęp 2017-10-11].

[4] A. Lightman, Światło z przeszłości. Dzieje Kosmologii współczesnej, Warszawa 2003, s. 26.

[1]

[2]

[3]

[4]