Aman (wywiad)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Aman (hebr. אמ"ן; skrót od אגף המודיעין, Agaf ha-Modi'in, Zarząd Wywiadu Wojskowego) - Agencja Wywiadu Wojskowego Izraela utworzona w maju 1948 jako Departament Wydziału Operacyjnego Sztabu Generalnego, podlegająca Szefowi Sztabu Głównego Sił Obronnych Izraela, kontrolowana bezpośrednio przez ministra obrony.

Utworzenie wywiadu wojskowego w Izraelu[edytuj | edytuj kod]

W 1953 podniesiony do rangi wydziału otrzymał oficjalną nazwę Aman (Afaf Modi'in - skrzydło informacyjne). Aman nie jest powszechnie znany jak Mossad, lecz jest jedną z największych agencji wywiadowczych w Izraelu, zatrudniając około 7 tys. pracowników wojskowych i cywilnych. Jego wkład w sukcesy wywiadowcze państwa żydowskiego jest bardzo ważny i znaczny.

Dysponowali najnowocześniejszym wyposażeniem, jak skomplikowane urządzenia podsłuchowe, zdalnie sterowane samochody. Dwóch z najskuteczniejszych agentów Izraela Eli Cohen i Wolfgang Lotz, choć swoje sukcesy odnieśli pracując dla Mossadu, zostali zwerbowani i byli wychowankami Amanu (inne źródła podają że Eli Cohen został zwerbowany przez Mossad).

Aman zajmuje się zdobywaniem przetwarzaniem informacji wojskowych, geograficznych i elektronicznych, dotyczących przede wszystkim państw arabskich.

Schemat organizacyjny Amanu[edytuj | edytuj kod]

Początkowo w strukturze organizacyjnej występowały m.in następujące piony

  • Departament Zbierania Danych - zdobywanie informacji wywiadowczych
  • Wydział Polityczny - organizowanie wywiadu agenturalnego
podlegała mu także tzw. Jednostka 131 zajmująca się prowadzeniem tzw. tajnych, długofalowych operacji w państwach arabskich, przygotowywanie agentów nielegalnych, (śpiochów).
  • Departament ds. Wrogiej Działalności Terrorystycznej (Mador Faha) - infiltracja środowisk palestyńskich
  • Wydział Libański
  • Departament Bezpieczeństwa Polowego - kontrwywiadowcze zabezpieczenie armii Izraelskiej i obiektów wojskowych, oraz ochrona
tejemnic wojskowych
  • Wydział Cenzury Wojskowej - kontrola informacji w środkach masowego przekazu
  • Departament Informacyjno-Analityczny - gromadzenie danych wywiadowczych i opracowywanie informacji zbiorczych
  • Jednostka Bezpieczeństwa Łączności Polowej - nasłuch radiowy, dekryptaż
  • Departament Badań i Rozwoju (Machleket Meszar)
  • Wydział Kontaktów Międzynarodowych utw.1955 (Hamadar Habeinleumi) - m.in koordynacja działań attachés wojskowych w Izraelu,
przedstawicielstwach zagranicznych, oraz współpraca z wywiadami wojskowymi USA i
Wielkiej Brytanii i Francji
  • Departament Naukowo-Techniczny - produkcja środków techniki operacyjnej, oraz szyfry własne
  • Sekcja Techniczna utw.1955 (Hamadar Hatemi) - badania nad bronią radziecką
  • Jednostka Rozpoznawcza Sztabu Generalnego utw 1957 (Sayereth Matkal) - super tajna jednostka sztabu Generalnego IDF, będąca w dyspozycji Amanu
W późniejszych latach organizacja przedstawiała się

-

  • Departament I (Machlekat Hahaka) - produkcja
  • Departament II (Haman) - korpus wywiadowczy
  • Departament III - stosunki zagraniczne, bezpieczeństwo polowe
  • Departament IV - cenzura wojskowa
  • Oddział Regionalny
  • Oddział Funkcjonalny - sprawy ekonomiczne na Bliskim Wschodzie
  • Oddział Akt

Doświadczona kadra[edytuj | edytuj kod]

Wielu oficerów Amanu wywodziło się z OSS i SIS oraz służyło w SOE, operując na tyłach wroga w Afryce Północnej i innych rejonach objętych okupacją państw Osi.

Niepomyślne początki (skandale i afery)[edytuj | edytuj kod]

Początki Amanu nie były zbyt pomyślne. Trzech z czterech pierwszych szefów agencji zostało zdymisjowanych za skandale, które jeden po drugim głośno wybuchały w nowo utworzonej agencji.

  • Pierwszy szef Amanu Isser Be'eri zdymisjowany został w 1949, po tym jak skazał na śmierć Meira Toubiansky'ego, Żyda podejrzanego o szpiegostwo dla Brytyjczyków.
  • W 1955 ze stanowiska szefa Amanu musiał zrezygnować płk. Binjamin Gibli - powodem jego dymisji była nieudana akcja sabotażowa w Egipcie.
  • Jego następca, generał Jehoszafat Harkabi, został zdymisjowany w 1959 za fatalne zorganizowanie mobilizacji rezerwistów Sił Obronnych Izraela, co miało szczególne znaczenie dla bezpieczeństwa Izraela.

Dyrektorzy Amanu[edytuj | edytuj kod]

Amos Yidlin

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Normam Polmar, Thomas B. Allen, Księga szpiegów. Encyklopedia, Wyd. Magnum, Warszawa 2000, ss. 702. ISBN 83-85852-27-1 (hasło "Aman" na s. 18-19)
  • Samuel M. Katz, AMAN. Wywiad wojskowy Izraela, Wyd. Bellona, Oficyna Wydawnicza Rytm, Warszawa 1999, ss. 391. Seria: Kulisy Wywiadu i Kontrwywiadu, ISBN 83-87893-30-7, ISBN 83-11-09013-0
  • Gordon Thomas, Szpiedzy Gideona. Tajna historia Mossadu, Wyd. Magnum, Warszawa 2000, ss. 364. ISBN 83-85852-51-4
  • Guido Knopp, Elita szpiegów, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2004, s. 216. Seria: Kulisy Wywiadu i Kontrwywiadu, ISBN 83-11-09826-3

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]