Służby specjalne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Służby specjalne – cywilne i wojskowe służby prowadzące działania wywiadowcze i kontrwywiadowcze[1]. Domeną służb specjalnych jest uzyskiwanie, głównie w wyniku wykonywania czynności operacyjno - rozpoznawczych, informacji kluczowych dla zapewnienia wewnętrznego i zewnętrznego bezpieczeństwa narodowego oraz ich przetwarzanie, analizowanie i przekazywanie najważniejszym organom państwa, w tym Prezydentowi RP, Prezesowi Rady Ministrów i ministrom, w szczególności ministrowi koordynującemu działanie tych służb[2].

W państwach demokratycznych służby specjalne są nadzorowane i kontrolowane przez organy trójpodziału władzy (ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej) oraz przez instytucje autonomiczne, jak Najwyższa Izba Kontroli, Rzecznik Praw Obywatelskich i społeczeństwo obywatelskie[3].

Służby specjalne reżimów totalitarnych i państw niedemokratycznych stosowały i stosują systemowo techniki dywersyjne, często niedozwolone oficjalnie nawet przez prawo ich państwa macierzystego, jak przekupstwo, szantaż, tortury, skrytobójstwo, nielegalny handel bronią i narkotykami, dezinformacja, dywersja.

Podział służb specjalnych[edytuj | edytuj kod]

Służby specjalne dzieli się na dwie zasadnicze grupy:

  • służby informacyjno-wywiadowcze – których podstawowym zadaniem jest pozyskiwanie informacji o strategicznym znaczeniu oraz czasami dezinformowanie analogicznych służb wrogich państw. Służby informacyjno-wywiadowcze prowadzą m.in.:
    • wywiad wojskowy – polegający na gromadzeniu i przetwarzaniu informacji wywiadowczych dotyczących obcych sił zbrojnych przez służbę opartą na strukturze militarnej,
    • wywiad polityczny – gromadzenie przez daną agencję informacji dotyczących sytuacji politycznej poszczególnych państw lub ugrupowań,
    • wywiad wewnętrzny – działalność wywiadowcza prowadzona wobec przedmiotów krajowych, których działalność stwarza sytuację zagrażającą bezpieczeństwu wewnętrznemu państwa,
    • wywiad naukowo-techniczny – działalność wywiadowcza prowadząca do zdobycia materiałów z obcych źródeł, dotyczących wyposażenia technicznego i możliwości technicznych danego państwa,
    • wywiad operacyjny – gromadzenie danych wywiadowczych następnie wykorzystywanych w planowaniu operacyjnym na poziomie regionalnych teatrów działań wojennych,
    • wywiad sygnałów (elektroniczny) – rozpoznanie i analiza pracy, zastosowania, umiejscowienia urządzeń przesyłających, przetwarzających informacje przy udziale fal elektromagnetycznych,
    • wywiad parapsychologiczny – gromadzenie danych wywiadowczych za pośrednictwem (pomocą), osób obdarzonych rzekomo zdolnościami percepcji pozazmysłowej
  • służby policyjno-prewencyjne – których zadaniem jest ochrona bezpieczeństwa wewnętrznego – zarówno w sensie bezpieczeństwa osobistego obywateli danego kraju, jak i zapewnianie bezpieczeństwa i stabilności władzy.

W niektórych przypadkach funkcje te sprawuje w jednym państwie jedna służba specjalna. Tak było np. w Polsce do 2002, gdzie Urząd Ochrony Państwa (UOP) spełniał obie te funkcje naraz.

Służby specjalne na świecie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Słownik terminów z zakresu bezpieczeństwa narodowego. Akademia Obrony Narodowej, Warszawa 2008. s. 123-124. [dostęp 2015-11-16].
  2. Piotr Burczaniuk, Zadania Szefa ABW w zakresie obowiązków informacyjnych, [w:] Piotr Burczaniuk (red.), Prawne aspekty funkcjonowania służb specjalnych na przykładzie Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, 2021, s. 21-24, ISBN 978-83-956907-5-4.
  3. Piotr Burczaniuk, System nadzoru i kontroli nad służbami specjalnymi w Polsce – stan obecny na tle analizy prawno-porównawczej wybranych państw, abw.gov.pl.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]