Ariane 5

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ariane 5 ES podczas startu

Ariane 5europejska ciężka rakieta nośna zaprojektowana przez Europejską Agencję Kosmiczną i francuski Państwowy Ośrodek Badań Kosmicznych w celu dostarczania satelitów na orbitę geostacjonarną i do wysyłania ładunków na niską orbitę. Wszystkie starty przeprowadzane są z Gujańskiego Centrum Kosmicznego.

Ariane 5 to rakieta produkowana przez EADS Astrium i zarządzana przez Arianespace. Stanowi całkowicie nowy projekt należący do rodziny Ariane, nie czerpiący pomysłów z poprzednika – Ariane 4. Rakieta składa się z trzech segmentów. Pierwszy z nich to dwie rakiety boczne napędzane paliwem stałym. Główny człon Ariane 5 aktualnie stanowi Ariane 5 EPC, który wykorzystuje mieszankę ciekłego tlenu i ciekłego wodoru. Ostatni ucieczkowy człon różni się w zależności od wariantu.

Procedura startu[edytuj | edytuj kod]

Start rakiety Ariane 5 ECA rozpoczyna się testowaniem silnika Vulcain 2, po pomyślnym teście uruchomione zostają boczne rakiety i wraz z pracującym silnikiem pierwszego stopnia rakiety, rozpoczynają jej wynoszenie. Rakiety pomocnicze mają średnicę 3 m, długość 31 m, masę bez paliwa 38 t, masę brutto (z paliwem) 278 t. W trakcie lotu rakiety na paliwo stałe pracują przez 140 sekund po starcie. Po tym etapie zostają odstrzelone a pracę przejmuje pierwszy stopień, napędzany mieszanką ciekłego tlenu i wodoru. Człon ten ma średnicę 5,4 m, długość 30,5 m, masę bez paliwa wynoszącą 15 t, z paliwem – 185 t, jego praca opiera się o silnik Vulcain 2. Stopień wypala paliwo w czasie 540 sekund od startu, po czym zostaje odrzucony. Następnie pracę przejmuje drugi stopień Ariane 5. W wariancie 5 ECA ma on średnicę wynoszącą 5,4 m, a długość zaledwie 4,7 m. Masa netto to 4600 kg, z paliwem zaś – 19 200 kg. Ostatni stopień, wykorzystujący silnik HM-7 zużywa paliwo najdłużej, bo aż przez 970 sekund. W ten sposób naprowadza się wystrzeliwany obiekt na docelową orbitę. Po uzyskaniu właściwej trajektorii wejścia, również ten stopień zostaje odstrzelony i spalony w ziemskiej atmosferze.

Warianty[edytuj | edytuj kod]

Dotychczas powstało 5 wariantów rakiety. Podstawowy, oznaczany literą G (od ang. generic), G+ – zastąpiony później przez GS, oraz najsilniejszy, ECA, a także ES wynoszący pojazdy ATV.

Ariane 5 G/G+/GS
Model Ariane 5 G w Musée de l'air et de l'espace w Le Bourget, we Francji
Model Ariane 5 G w Musée de l'air et de l'espace w Le Bourget, we Francji
Producent EADS SPACE Transportation, ESA, Arianespace
Przeprowadzone starty 25
Nieudane starty 1
Udane starty 96%
Data pierwszego startu 4 czerwca 1996
Data ostatniego startu 18 grudnia 2009
Koszt wystrzelenia 180 mln USD (2000 r.)
Zdolność wynoszenia 18 000 kg na LEO o wys. 407 km i nachyl. 51,6°
na GTO o nachyl. 7°:
G: 6100 kg
G+: 6300 kg
GS: 6500 kg
Siła ciągu przy starcie G, G+: 11 400 kN
GS: 11 600 kN
Wymiary
Długość 54,05 m
Średnica 5,4 m
Masa całkowita 746 000 kg
Człony
Człon 0. 2 × Ariane 5-0
Człon 1. 1 × Ariane 5-1
Człon 2. 1 × Ariane 5-2
Wariant Pierwszy start Ostatni start Liczba startów
wszystkich/udanych
Silniki 0. stopnia
(boostery)
Silnik 1. stopnia Silnik 2. stopnia Udźwig na LEO
(t)
Udźwig na GEO
(t)
Uwagi
G 1996 2003 16/13 P230 (paliwo stałe) Vulcain (LH2/LOX) Aestus 16,00 6,20
G+ 2004 2004 3/3 P230 (paliwo stałe) Vulcain (LH2/LOX) Aestus 6,95
GS 2005 2009 6/6 P230 (paliwo stałe) Vulcain (LH2/LOX) Aestus 6,10
ECA 2002 51/50 P230 (paliwo stałe) Vulcain 2 (LH2/LOX) HM7-B 10,50
ES 2008 2014 5/5 P230 (paliwo stałe) Vulcain 2 (LH2/LOX) Aestus 21,00 Wyłącznie do wynoszenia statków ATV

Ariane 5 G[edytuj | edytuj kod]

To podstawowa wersja rakiety nośnej Ariane 5, nad którą prace rozpoczęły się w 1984, natomiast program budowy rozwinięto na pełną skalę w roku 1988. Kosztował 8 mld USD. Rakieta została zaprojektowana z myślą o europejskim statku załogowym Hermes, anulowanym w 1992. Masa startowa wynosiła 746 t, a rakieta była zdolna wynieść 6100 kg na niską orbitę geostacjonarną. Spośród 16 startów 3 zakończyły się porażką, w tym 2 częściową.

Ariane 5 G+[edytuj | edytuj kod]

Ulepszona wersja rakiety Ariane 5 G powstała w celu zwiększenia możliwości wynoszenia ładunków. Za jej pomocą przeprowadzono tylko 3 starty, w tym jeden z sondą Rosetta. Kilka niewielkich modyfikacji zaowocowało zwiększeniem udźwigu na orbitę geostacjonarną o około 200 kg:

  • lżejsza dysza P2001 członów dodatkowych (EAP)
  • zwiększenie pojemności zbiorników MMH o 300 kg; zmiana proporcji w mieszance paliwowej silnika Aestus
  • zmiana szkieletu przestrzeni ładunkowej z aluminiowej na kompozytową; nowy system oddzielania przestrzeni ładunkowej od członu w celu redukcji wstrząsów i naprężeń; nowe wyposażenie elektryczne

Ariane 5 GS[edytuj | edytuj kod]

Zdecydowano się na powiększenie zbiorników paliwa bocznych członów EAP oraz członu głównego EPS, który został ponadto wyposażony w nowy silnik Vulcain 1B. Przedział ładunkowy tej wersji był zbliżony do wersji Ariane 5 ECA. Ostatni start Ariane 5GS miał miejsce 18 grudnia 2009 r.

Lista startów Ariane 5 G/G+/GS[edytuj | edytuj kod]

Data i godzina
startu (UTC)
Nr lotu
(fr. Vol)
Typ Numer
seryjny
Ładunek Wynik
1996-06-04 12:34 V-88[1] G 501 Cluster Porażka
1997-10-30 13:43 V-101 G 502 MaqSat-H, TEAMSAT, MaqSat-B, YES Częściowa porażka[2]
1998-10-21 16:37 V-112 G 503 MaqSat 3, ARD Sukces
1999-12-10 14:32 V-119 G 504 XMM-Newton Sukces
2000-03-21 23:28 V-128 G 505 Insat 3B, AsiaStar Sukces
2000-09-14 22:54 V-130 G 506 Astra 2B, GE-7 Sukces
2000-11-16 01:07 V-135 G 507 PAS-1R, Amsat P3D, STRV 1C, STRV 1D Sukces
2000-12-20 00:26 V-138 G 508 Astra 2D, GE-8, LDREX Sukces
2001-03-08 22:51 V-140 G 509 Eutelsat 28A, BSAT-2a Sukces
2001-07-12 21:58 V-142 G 510 Artemis, BSAT-2b Częściowa porażka[3]
2002-03-01 01:07 V-145 G 511 Envisat Sukces
2002-07-05 23:22 V-153 G 512 Stellat 5, N-Star c Sukces
2002-08-28 22:45 V-155 G 513 Atlantic Bird 1, Meteosat 8 Sukces
2003-04-09 22:52 V-160 G 514 Insat 3A, Galaxy 12 Sukces
2003-06-11 22:38 V-161 G 515 Optus and Defence C1, BSAT-2c Sukces
2003-09-27 23:14 V-162 G 516 Insat 3E, e-Bird, SMART-1 Sukces
2004-03-02 07:17 V-158 G+ 518 Rosetta Sukces
2004-07-18 00:44 V-163 G+ 519 Anik F2 Sukces
2004-12-18 16:26 V-165 G+ 520 Helios 2A, Essaim 1, 2, 3, 4, PARASOL, Nanosat 01 Sukces
2005-08-11 08:20 V-166 GS 523 Thaicom 4 Sukces
2005-10-13 22:32 V-168 GS 524 Syracuse 3A, Galaxy 15 Sukces
2005-12-21 22:33 V-169 GS 525 INSAT-4A, Meteosat 9 Sukces
2007-10-05 22:02 V-178 GS 526 Intelsat 11, Optus D2 Sukces[4]
2007-12-21 21:41 V-180 GS 530 RASCOM-QAF 1, Horizons-2 Sukces[5]
2009-12-18 16:26 V-193 GS 532 Helios 2B Sukces[6]

Ariane 5 ECA[edytuj | edytuj kod]

Ariane 5 ECA
Ariane 5 z Arabsat 5C, SES-2ECA przed startem 21 września 2011
Ariane 5 z Arabsat 5C, SES-2ECA przed startem 21 września 2011
Producent EADS Space Transportation, ESA, Arianespace
Rodzina rakiet Ariane
Przeprowadzone starty 50
Nieudane starty 1
Udane starty 98%
Data pierwszego startu 11 grudnia 2002
Data ostatniego startu
Zdolność wynoszenia 9700 kg na GTO
Siła ciągu przy starcie 15 360 kN
Wymiary
Długość (zależy od osłony balistycznej) maks. 53 m
Średnica 5,4 m
Masa całkowita 777 000 kg
Człony
Człon 0. 2 × Ariane 5 EAP
Człon 1. 1 × Ariane 5 EPC
Człon 2. 1 × Ariane 5 ESC A
Schemat budowy rakiety Ariane 5 ECA

To pierwsza poważna modyfikacja Ariane 5. Najcięższy i najsilniejszy wariant rakiet serii do użytku wszedł w roku 2002, jednak pierwszy lot zakończył się katastrofą. Rakieta wróciła do pracy w roku 2005.

Zmiany w stosunku do wersji podstawowej:

  • Zwiększono pojemność dwóch bocznych członów dodatkowych o 2430 kg, jednocześnie zmniejszając ich masę własną o 1900 kg.
  • Stopień główny (Ariane 5 EPC) został wyposażony w silnik Vulcain 2. Modyfikacja obiegu ciekłego tlenu w tym stopniu rakiety umożliwiła zwiększenie masy przenoszonego paliwa o 15200 kg.
  • Wymianie uległ górny, drugi stopień rakiety, wyposażony w silnik HM-7(B) na mieszankę ciekłego tlenu i wodoru. Pochodzi on z serii rakiet Ariane 4.

Wszystkie te modyfikacje pozwoliły zwiększyć udźwig rakiety o około 60%, z 6000 kg do 9700 kg na GTO.

Nieudany dziewiczy lot Ariane 5 ECA był poważnym ciosem dla europejskiego przemysłu astronautycznego. Jak ustaliła specjalna komisja, awarię najpewniej spowodował wyciek w obwodach chłodzących dyszę silnika Vulcain 2. W 178 sekund po starcie rakieta zaczęła schodzić z wyznaczonej trajektorii. Obsługa naziemna była zmuszona wydać polecenie samozniszczenia. Przenoszony ładunek, wart 638 mln euro nie był ubezpieczony, co podważyło reputację Arianespace. Loty wersji ECA zostały wstrzymane aż na 3 lata, do 2005 roku.

Lista startów Ariane 5 ECA[edytuj | edytuj kod]

Data i godzina
startu (UTC)
Nr lotu
(fr. Vol)
Typ Numer
seryjny
Ładunek Wynik
2002-12-11 22:22 V-157 ECA 517 Hot Bird 7, Stentor Porażka[7]
2005-02-12 21:03 V-164 ECA 521 XTAR-EUR, Maqsat-B2, Sloshsat Sukces
2005-11-16 23:46 V-167 ECA 522 Spaceway F2, TELKOM-2 Sukces[8]
2006-03-11 22:32 V-170 ECA 527 Spainsat, Hot Bird 7A Sukces[9]
2006-05-26 21:09 V-171 ECA 529 Satmex 6, Thaicom 5 Sukces[10]
2006-08-11 22:15 V-172 ECA 531 JCSAT-10, Syracuse 3B Sukces[11]
2006-10-13 20:56 V-173 ECA 533 DirecTV-9S, Optus D1, LDREX-2 Sukces[12]
2006-12-08 22:08 V-174 ECA 534 WildBlue 1, AMC-18 Sukces[13]
2007-03-11 22:03 V-175 ECA 535 Skynet 5A, INSAT-4B Sukces[14]
2007-05-04 22:29 V-176 ECA 536 Astra 1L, Galaxy 17 Sukces[15]
2007-08-14 23:44 V-177 ECA 537 Spaceway-3, BSAT-3A Sukces[16]
2007-11-14 22:06 V-179 ECA 538 Skynet 5B, Star One C1 Sukces[17]
2008-04-18 22:17 V-182 ECA 539 Star One C2, Vinasat-1 Sukces[18]
2008-06-12 22:05 V-183 ECA 540 Turksat 3A, Skynet 5C Sukces[19]
2008-07-07 21:47 V-184 ECA 541 Badr 6, ProtoStar I Sukces[20]
2008-08-14 20:44 V-185 ECA 542 AMC-21, Superbird 7 Sukces[21]
2008-12-20 22:35 V-186 ECA 543 Eutelsat W2M, Hot Bird 9 Sukces[22]
2009-02-12 22:09 V-187 ECA 545 Hot Bird 10, NSS-9, Spirale A, Spirale B Sukces[23]
2009-05-14 13:12 V-188 ECA 546 Herschel, Planck Sukces[24]
2009-07-01 19:52 V-189 ECA 547 TerreStar-1 Sukces[25]
2009-08-21 22:09 V-190 ECA 548 JCSAT-12, Optus D3 Sukces[26]
2009-10-01 21:59 V-191 ECA 549 Amazonas 2, COMSATBw-1 Sukces[27]
2009-10-29 20:00 V-192 ECA 550 NSS-12, Thor 6 Sukces[28]
2010-05-21 22:01 V-194 ECA 551 Astra 3B, COMSATBw-2 Sukces[29]
2010-06-26 21:41 V-195 ECA 552 Arabsat-5A, COMS-1 Sukces[30]
2010-08-04 20:59 V-196 ECA 554 Nilesat 201, RASCOM-QAF 1R Sukces[31]
2010-10-28 21:51 V-197 ECA 555 Eutelsat W3B, BSAT-3b Sukces[32]
2010-11-26 18:39 V-198 ECA 556 Intelsat 17, HYLAS-1 Sukces[33]
2010-12-29 21:27 V-199 ECA 557 Koreasat 6, HispaSat-1E Sukces[34]
2011-04-22 21:37 VA-201 ECA 558 Yahsat 1A, Intelsat New Dawn Sukces[35]
2011-05-20 20:38 VA-202 ECA 559 ST-2, GSAT-8 Sukces[36]
2011-08-06 22:52 VA-203 ECA 560 Astra 1N, BSAT 3c Sukces[37]
2011-09-21 21:38 VA-204 ECA 561 Arabsat 5C, SES-2 Sukces[38]
2012-05-15 22:13 VA-206 ECA 562 JCSAT-13, Vinasat-2 Sukces[39]
2012-07-05 21:36 VA-207 ECA 563 EchoStar XVII, MSG-3 Sukces[40]
2012-08-02 20:54 VA-208 ECA 564 INTELSAT 20, HYLAS 2 Sukces[41]
2012-09-28 21:18 VA-209 ECA 565 Astra 2F, GSAT-10 Sukces[42]
2012-11-10 21:05 VA-210 ECA 566 Eutelsat 21B, Star One C3 Sukces[43]
2012-12-19 21:49 VA-211 ECA 567 Skynet 5D, MEXSAT-3 Sukces[44]
2013-02-07 21:36 VA-212 ECA 568 Amazonas-3, Azerspace-1/Africasat-1a Sukces[45]
2013-07-25 19:54 VA-214 ECA 569 Alphasat, Insat 3D Sukces[46]
2013-08-29 20:30 VA-215 ECA 570 Eutelsat 25B / Es'hail 1, GSAT-7 Sukces[47]
2014-02-06 21:30 VA-217 ECA 572 ABS 2, Athena-Fidus Sukces[48]
2014-03-22 22:04 VA-216 ECA 571 ASTRA 5B, Amazonas 4A Sukces[49]
2014-09-11 22:05 VA-218 5ECA 573 MEASAT 3b, Optus 10 Sukces[50]
2014-10-16 21:43 VA-220 5ECA 574 Intelsat 30, ARSAT-1 Sukces[51]
2014-12-06 20:40 VA-221 5ECA 575 DirecTV-14, GSAT-16 Sukces[52]
2015-04-26 20:00 VA-222 5ECA 576 Thor 7, SICRAL-2 Sukces[53]
2015-05-27 21:16 VA-223 5ECA 577 DirecTV-15, Sky Mexico 1 Sukces[54]
2015-07-15 21:42 VA-224 5ECA 578 Star One C4, MSG-4 Sukces[55]
2015-08-20 20:34 VA-225 5ECA 579 Eutelsat 8 West B, Intelsat 34 Sukces[56]

Ariane 5 ES[edytuj | edytuj kod]

Ariane 5 ES
Ariane 5 ES ze statkiem ATV 4 na pokładzie w drodze na stanowisko startowe
Ariane 5 ES ze statkiem ATV 4 na pokładzie w drodze na stanowisko startowe
Producent EADS SPACE Transportation, ESA, Arianespace
Rodzina rakiet Ariane
Przeprowadzone starty 5
Nieudane starty 0
Udane starty 100%
Data pierwszego startu 9 marca 2008
Data ostatniego startu 29 lipca 2014
Zdolność wynoszenia 21 000 kg na LEO
Siła ciągu przy starcie 15 360 kN
Wymiary
Długość 53 m
Średnica 5,4 m
Masa całkowita 775 000 kg
Człony
Człon 0. 2 × Ariane 5 EAP
Człon 1. 1 × Ariane 5 EPC
Człon 2. 1 × Ariane 5-2

Wersja przeznaczona do wynoszenia ładunku wyłącznie na niską orbitę okołoziemską. Jako trzecia rakieta z tej serii jest najbardziej niezawodna (zaraz po G+ i GS). Akronim ES pochodzi od ang. Evolution Storable.

Zbudowana specjalnie na potrzeby pojazdu ATV, którego celem jest zaopatrywanie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Jest ona połączeniem technologii z rakiet Ariane 5 GS (2. stopień) i Ariane 5 ECA (1. stopień i dopalacze). Po raz pierwszy Ariane 5 ES wyniosła ATV na orbitę 9 marca 2008. Statki te są najcięższymi ładunkami, jakie kiedykolwiek wynosiła europejska rakieta.

W przyszłości ma być użyta jako rakieta wynosząca załogowy pojazd kosmiczny, bazujący na konstrukcji ATV, a także (po kilku modyfikacjach) będzie wynosić satelity systemu Galileo.

Lista startów Ariane 5 ES[edytuj | edytuj kod]

Data i godzina
startu (UTC)
Nr lotu
(fr. Vol)
Typ Numer
seryjny
Ładunek Wynik
2008-03-09 04:03 V-181 ES 528 ATV Jules Verne Sukces[57]
2011-02-16 21:50 V-200 ES 544 ATV Johannes Kepler Sukces[58]
2012-03-23 04:34 VA-205 ES 553 ATV Edoardo Amaldi Sukces[59]
2013-06-05 21:52 VA-213 ES 592 ATV Albert Einstein Sukces[60]
2014-07-29 23:47 VA-219 ES 593 ATV Georges Lemaître Sukces[61]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. V88 Ariane 501 (fr.). 1997.
  2. Ariane 502 – Wyniki szczegółowej analizy danych. ESA, 1998-04-08.
  3. Ariane Launch Report: Ariane 5 failure investigation focuses on upper stage. Spaceflight Now, 2001-07-13.
  4. Arianespace boosts Intelsat 11 and Optus D2 into orbit. Arianespace, 2007-10-05.
  5. Sixth successful Arianespace mission in 2007: RASCOM-QAF1 and Horizons-2 in orbit. Arianespace, 2007-12-21.
  6. Arianespace delivers Helios 2B into Sun-synchronous polar orbit on Ariane 5's seventh flight of 2009. Arianespace, 2009-12-18.
  7. Arianespace releases initial information on Flight 157 (ang.). ESA, 2002-12-12.
  8. Launch of Spaceway F2 & TELKOM-2 on V-167 16 November 2005 (ang.). spacevids.tv.
  9. First Ariane launch of 2006 (ang.). ESA, 2006-03-12.
  10. Ariane 5 ECA carries record payload mass to GTO (ang.). ESA, 2006-05-28.
  11. Ariane 5 launches two telecommunications satellites (ang.). ESA, 2006-08-12.
  12. Fourth Ariane 5 launch of 2006 (ang.). ESA, 2006-10-16.
  13. Fifth Ariane 5 launch completes a busy year (ang.). ESA, 2006-12-09.
  14. First Ariane 5 launch of 2007 (ang.). ESA, 2007-03-12.
  15. Ariane 5 – second launch of six in 2007. ESA, 2007-05-05.
  16. Arianespace boosts SPACEWAY 3 and BSAT-3a into orbit (ang.). Arianespace, 2007-08-14.
  17. Ariane 5 – fifth launch of six in 2007 (ang.). ESA, 2007-11-15.
  18. Arianespace orbits Star One C2 and VINASAT-1: Second successful launch in 2008 (ang.). Arianespace.
  19. Successful dual launch for Arianespace: Skynet 5C and Turksat 3A in orbit; 25th successful launch in a row for Ariane 5 (ang.). Arianespace.
  20. Another successful Arianespace launch: ProtoStar I and BADR-6 are in orbit (ang.). Arianespace.
  21. Another successful Arianespace launch: Superbird-7 and AMC-21 in orbit (ang.). Arianespace.
  22. Two Eutelsat satellites are orbited by Arianespace on Ariane 5's 28th consecutive mission success (ang.). Arianespace, 2008-12-20.
  23. Ariane 5 begins 2009 with another successful launch at Arianespace's service (ang.). Arianespace, 2009-02-12.
  24. Arianespace launches two spacecraft on missions to explore the universe (ang.). Arianespace, 2014-05-14.
  25. Ariane 5 soars to another heavy-lift success in lofting the TerreStar-1 mobile communications satellite (ang.). 2009-07-01.
  26. Ariane 5's fourth launch of 2009 orbits the JCSAT-12 and Optus D3 payloads for two key Arianespace Asian-Pacific customers Ariane 5 soars to another heavy-lift success in lofting the TerreStar-1 mobile communications satellite (ang.). 2009-08-21.
  27. Another Arianespace launch success and a new commercial record for Ariane 5 (ang.). Arianespace.
  28. Ariane 5 delivers the NSS-12 and THOR 6 television broadcast satellites on Arianespace’s sixth mission of 2009 (ang.). Arianespace, 2009-10-29.
  29. Arianespace’s double success: 50th Ariane 5 mission, 36th successful launch in a row – ASTRA 3B and COMSATBw-2 in orbit (ang.). Arianespace, 2010-05-21.
  30. Mission accomplished! Arianespace orbits Arabsat-5A and COMS (ang.). Arianespace, 2010-06-26.
  31. Arianespace Flight 196 orbits satellites for Africa and the Middle East (ang.). Arianespace, 2010-08-04.
  32. Arianespace orbits satellites for Eutelsat and B-SAT (ang.). Arianespace, 2010-10-28.
  33. Arianespace orbits INTELSAT 17 and HYLAS 1 (ang.). Arianespace, 2010-11-26.
  34. Arianespace 6 for 6 in 2010: Last mission of the year orbits Hispasat 1E and Koreasat 6 (ang.). Arianespace, 2010-12-29.
  35. Arianespace launch a success: Yahsat Y1A and Intelsat New Dawn in orbit (ang.). Arianespace, 2011-04-22.
  36. Arianespace launch for Asia and India ST-2 and GSAT-8 satellites in orbit (ang.). Arianespace, 2011-05-20.
  37. A boost for direct broadcast satellites: ASTRA 1N and BSAT-3c/JCSAT-110R in orbit (ang.). Arianespace, 2011-08-06.
  38. Arianespace launch a success: Arabsat 5C and SES-2 in orbit (ang.). Arianespace, 2011-09-21.
  39. Ariane 5 ECA rocket orbits JCSAT-13 and VINASAT-2 (ang.). Arianespace, 2012-05-15.
  40. Ariane launches communications, weather satellites (ang.). spacetoday.net, 2012-07-06.
  41. Arianespace launch a success: Ariane 5 ECA orbits INTELSAT 20 and HYLAS 2 satellites (ang.). Arianespace, 2012-08-02.
  42. Arianespace launch a success: Ariane 5 ECA orbits Astra 2F and GSAT-10 satellites (ang.). Arianespace, 2012-09-28.
  43. Arianespace launch a success: Ariane 5 ECA orbits Eutelsat 21B and Star One C3 satellites (ang.). Arianespace, 2012-10-10.
  44. Ariane 5 ECA orbits Skynet 5D and Mexsat Bicentenario satellites: 10 years of success, 10 tons of performance, 10 launches in 2012 (ang.). Arianespace, 2012-12-19.
  45. Ariane 5 delivers a record payload and completes back-to-back successes for Arianespace's launcher family (ang.). Arianespace, 2013-02-07.
  46. Arianespace launch VA214: Mission accomplished! Ariane 5 ECA orbits Alphasat and INSAT-3D (ang.). Arianespace, 2013-07-25.
  47. Arianespace delivers! EUTELSAT 25B/Es’hail 1 and GSAT-7 are orbited by Ariane 5 (ang.). Arianespace, 2013-08-29.
  48. Arianespace launch VA 217: Mission accomplished! Ariane 5 ECA orbits ABS-2 and Athena Fidus (ang.). Arianespace, 2014-02-06.
  49. Arianespace orbits ASTRA 5B and Amazonas 4A satellites (ang.). Arianespace, 2014-03-22.
  50. Ariane 5 delivers MEASAT-3b and Optus 10 into orbit on its 61st consecutive successful mission (ang.). Arianespace, 2014-09-11.
  51. Arianespace delivers for Latin America! Ariane 5 orbits Intelsat 30 and ARSAT-1 on its latest success (ang.). Arianespace, 2014-10-16.
  52. Ariane 5 delivers DIRECTV-14 and GSAT-16 to orbit on Arianespace's latest mission success (ang.). Arianespace, 2014-12-06.
  53. A dual-payload success for Europe: Arianespace's Ariane 5 gives a "lift" to the THOR 7 and SICRAL 2 satellites (ang.). Arianespace, 2015-04-26.
  54. Arianespace delivers for the Americas! DirecTV-15 and SKY México-1 are orbited by Ariane 5 (ang.). Arianespace, 2015-05-27.
  55. Keeping up the pace: Ariane 5 orbits Star One C4 and MSG-4 on Arianespace’s sixth flight in 2015 (ang.). Arianespace, 2015-07-15.
  56. An “on the numbers” Ariane 5 success for two long-time Arianespace customers: Eutelsat and Intelsat (ang.). Arianespace, 2015-08-20.
  57. Mission Accomplished! Arianespace launches Jules Verne ATV to the International Space Station. Arianespace.
  58. Mission accomplished! ATV2 cargo vessel en route for the International Space Station. Arianespace, 2011-02-16.
  59. Mission accomplished! Arianespace launches ATV Edoardo Amaldi cargo vessel to the International Space Station. Arianespace, 2012-03-23.
  60. Mission accomplished! Arianespace launches ATV4 Albert Einstein cargo vessel to the International Space Station. Arianespace, 2013-06-05.
  61. Krzysztof Kanawka: ATV-5 wystartował (pol.). Kosmonauta.net, 2014-07-30.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]