Berberysowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Berberysowate
Berberysowate: zdjęcie
Berberys pospolity
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd jaskrowce
Rodzina berberysowate
Nazwa systematyczna
Berberidaceae Juss.
Gen. Pl.: 286. 4 Aug 1789

Berberysowate (Berberidaceae Juss.) – rodzina roślin okrytonasiennych. W szerokim ujęciu (APG III z 2009, APweb) zaliczanych jest tu 14 rodzajów z 701 gatunkami[1]. Są to rośliny zielne i krzewy wyróżniające się zwykle żółtym zabarwieniem tkanek wtórnych (zwłaszcza w korzeniach). Kwiaty są najczęściej trójkrotne. Pod względem filogenetycznymsiostrzane jaskrowatym[1]. Występują na półkuli północnej w strefie klimatu umiarkowanego i na obszarach górskich w strefie subtropikalnej[2]. Owoce berberysu i mahonii są jadalne[3].

Diphylleia grayi
Nandina domestica
Mahonia fortunei

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Byliny i krzewy, rzadko niskie drzewa. U niektórych gatunków obecne kłącza i bulwy. Część gatunków krzewów z cierniami[2].
Liście
Zimozielone lub zrzucane podczas zimy. Skrętoległe, naprzeciwległe lub odziomkowe. Liście pojedyncze lub złożone (1-3-krotnie pierzaste lub 2-3-krotnie trójdzielne)[2]. U niektórych gatunków zmodyfikowane w ciernie. Blaszka liściowa u części gatunków skórzasta, całobrzega lub na brzegu ząbkowana, czasem z kolczastymi ząbkami[3].
Kwiaty
Promieniste, obupłciowe, drobne lub średnich rozmiarów. Pojedyncze lub zebrane w kątowe lub szczytowe kwiatostany (grona, kłosy, baldachy, wierzchotki i wiechy). Kwiaty siedzące lub szypułkowe. Kielich okazały (często trudny do odróżnienia od korony), z 6–9 działek, w dwóch lub trzech okółkach. Działki odpadają podczas przekwitania. Płatków korony jest 6–12, zwykle mają kolor biały i kremowy (Podophylloideae i Nandinoideae), żółty lub pomarańczowy (Berberidoideae). Pręcików 6 w dwóch okółkach (3+3). Słupek z górną zalążnią powstającą z jednego owocolistka. W zalążni zalążki liczne, rzadko pojedynczy. Słupek czasem trwały, zachowuje się na owocu jako dzióbek[2].
Owoce
Jagody, torebki i mieszki. Zawiera jedno lub wiele nasion[2].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

W systemie APG III rodzina berberysowatych zaliczona jest do rzędu jaskrowców (Ranunculales), kladu dwuliściennych właściwych (eudicots). Berberysowate są grupą siostrzaną dla rodziny jaskrowatych[1].

jaskrowce

olszankowate Eupteleaceae




makowate Papaveraceae





krępieniowate Lardizabalaceae



Circaeasteraceae





miesięcznikowate Menispermaceae




berberysowate Berberidaceae



jaskrowate Ranunculaceae







Podział rodziny

W obrębie rodziny wyróżnia się kilka linii rozwojowych w randze podrodzin[1], w niektórych systemach (np. w systemie Reveala z lat 1994-1999) podnoszone do rangi rodzin (wówczas wszystkie opisane tu rośliny razem włączane są do rzędu berberysowców Berberidales Dumort.).

berberysowate

Podophylloideae Eaton




Nandinoideae Heintze



Berberidoideae Kosteletzky




  • Podrodzina Podophylloideae Eaton w systemie Takhtajana ujmowana była w randze rodziny Podophyllaceae A.P. de Candolle, 1821. Należą tu 4 rodzaje. Centrum różnicowania i występowania tych roślin to Chiny. Najbardziej prymitywnym przedstawicielem jest rodzaj Diphylleia, pozostałe tworzą dwie linie rozwojowe. W jednej wyewoluowały rośliny autogamiczne z siostrzanych rodzajów Dysosma i Sinopodophyllum, w drugiej wykształciły się rośliny allogamiczne zaliczane do rodzaju Podophyllum[4].
Pozycja w systemie Reveala (1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Ranunculopsida Brongn., podklasa jaskrowe Takht. ex Reveal, nadrząd Ranunculanae Takht. ex Reveal, rząd berberysowce Dumort., rodzina berberysowate (Berberidaceae Juss.)[8]

Pozycja w systemie Takhtajana (1997)

Gromada: okrytonasienne (Magnoliophyta), klasa: Magnoliopsida. podklasa: Ranunculidae, nadrząd: Ranunculanae, rząd: berberysowce (Berberidales), rodzina: berberysowate (Berberidaceae);

Przypisy

  1. a b c d e Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-04].
  2. a b c d e Junsheng Ying, David E. Boufford & Anthony R. Brach: Berberidaceae. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-01-16].
  3. a b L. Watson, M. J. Dallwitz: Berberidaceae Juss.. W: The families of flowering plants [on-line]. [dostęp 2016-01-16].
  4. Ma Shaobin, Hu Zhihao: A contribution to the geographical distribution and phylogeny of Podophylloideae (ang.). Acta Botanica Yunnanica 1 (1): 48-56, 1997. [dostęp 2009-06-05].
  5. Family: Nandinaceae Horan. (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2009-06-05].
  6. List of genera in family BERBERIDACEAE (ang.). Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2009-06-05].
  7. Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008. ISBN 978-83-925110-5-2.
  8. Crescent Bloom: Berberidaceae (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-06-06].