Krępieniowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krępieniowate
Ilustracja
Akebia pięciolistkowa
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd jaskrowce
Rodzina krępieniowate
Nazwa systematyczna
Lardizabalaceae Decne.
Arch. Mus. Hist. Nat. 1: 185. 1839

Krępieniowate (Lardizabalaceae Decne.) – rodzina roślin okrytonasiennych. Obejmuje 7–9 rodzajów z 40 gatunkami[1][2]. Należą tu pnącza (tylko do rodzaju Decaisnea obejmuje krzewy) występujące w Azji wschodniej i w Chile. We rodzimej florze Polski brak przedstawicieli tej rodziny; tylko akebia pięciolistkowa częściej bywa uprawiania jako ozdobna. Niewielkie znaczenie użytkowe ma palecznik chiński (owoce jadalne w Chinach), pnącza dostarczające włókien do wyrobu lin oraz wykorzystywane do trucia ryb[3].

Morfologia[edytuj]

Pokrój
Pnącza, rzadko krzewy[3].
Liście
Zwykle dłoniasto- lub pierzastosieczne[3].
Kwiaty
Zwykle jednopłciowe, ale kwiaty obu płci obecne są na tej samej roślinie (rośliny jednopienne). Kwiaty wyrastają pojedynczo lub zebrane są w kwiatostany. Oś kwiatowa jest skrócona. Okwiat złożony jest z trójdzielnych, słabo zróżnicowanych okółków, z których dwa zewnętrzne stanowią kielich, a dwa wewnętrzne – koronę kwiatu. Nitki pręcików są zgrubiałe, mięsiste, a pylniki otwierają się podłużną szparą. Słupkowie tworzone jest przez trzy, rzadko (np. u akebia) do 15, wolnych słupków powstających z poszczególnych owocolistków. Ich brzegi nie są zrośnięte i pełnią funkcję znamion[3].
Owoce
Mięsiste mieszki i jagody zawierające liczne nasiona lub owoce jednonasienne. W nasionach zarodek jest drobny, silnie rozwinięte jest natomiast bielmo[3].

Systematyka[edytuj]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)

Rodzina zaliczana do rzędu jaskrowców (Ranunculales), kladu dwuliściennych właściwych (eudicots). Stanowi grupę siostrzaną dla rodziny Circaeasteraceae, a wraz z nią tworzą grupę siostrzaną dla kladu obejmującego m.in. rodziny berberysowatych i jaskrowatych[1].

jaskrowce

olszankowate Eupteleaceae




makowate Papaveraceae





krępieniowate Lardizabalaceae



Circaeasteraceae





miesięcznikowate Menispermaceae




berberysowate Berberidaceae



jaskrowate Ranunculaceae







Podział rodziny[1][2]

Wyróżnia się dwie podrodziny, przez niektórych autorów podnoszone do rangi odrębnych rodzin (np. system Cronquista z 1981):

Pozycja w systemie Reveala (1999)

W systemie tym taksonowi odpowiadającemu według APweb i APG II rodzinie krąpieniowatych nadana została ranga rzędu (krępieniowce Lardizabales), jako rodziny wydzielone zostały zaś trzy grupy roślin, częściowo wydzielone w APweb w randze podrodzin:

  • Rodzina Decaisneaceae (Takht. ex Quin) Loconte in Loconte (według APweb część podrodziny Lardizabaloideae)
  • Rodzina Lardizabalaceae Decne. – krępieniowate
  • Rodzina Sargentodoxaceae Stapf ex Hutch. (według APweb podrodzina Sargentodoxoideae)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Ranunculopsida Brongn., podklasa jaskrowe (Ranunculidae Takht. ex Reveal), nadrząd Ranunculanae Takht. ex Reveal, rząd krępieniowce (Lardizabales Loconte in D.W. Taylor & L.J. Hickey), rodzina krępieniowate (Lardizabalaceae Decne.)[4]

Przypisy

  1. a b c d Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2017-02-09].
  2. a b Lardizabalaceae (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2011-03-27].
  3. a b c d e Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. 1. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 58. ISBN 83-7079-778-4.
  4. Crescent Bloom: Lardizabalaceae (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-06-04].