Bielawy (osiedle w Bydgoszczy)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Herb Bydgoszczy Bielawy
Osiedle Bydgoszczy
Ilustracja
Bloki mieszkalne na Bielawkach, ulica Powstańców Wielkopolskich
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Miasto Bydgoszcz
W granicach Bydgoszczy 1920
Zarządzający Eleonora Rojewska[1]
Populacja (2010)
• liczba ludności

6.622[2]
Nr kierunkowy 0-52
Tablice rejestracyjne CB
Położenie na mapie Bydgoszczy
Położenie na mapie
Portal Portal Polska

Bielawy – osiedle w Bydgoszczy położone na Dolnym Tarasie. Sąsiaduje ze Śródmieściem i osiedlami: Leśnym, Skrzetusko i Bartodzieje.

Położenie i historia Bielaw[edytuj | edytuj kod]

Bielawy do końca XIX wieku były podbydgoską gminą. Wieś była nieduża, a ziemia pod uprawy najgorsza. Cały zaś obszar stanowiło niespełna 187 ha. Według danych ze spisów miejscowości XIX w. Bielawy (zwane wówczas-Bleichfelde) w 1818 r. posiadały osiem kominów (domów mieszkalnych), we wsi żyło 61 mieszkańców. Do 1860 r. niewiele się zmieniło. Naliczono wprawdzie już dziesięć kominów, ale jedynie 85 mieszkańców, w tym 12 ewangelików (prawdopodobnie Niemców). Przez tereny gminy Bielawy przeprowadzono w tym okresie linię kolejową do Torunia (przebiegała w miejscu obecnej ulicy Kamiennej). Budowa spowodowała, że wieś została niejako „przecięta” na dwie odrębne części. W tym też czasie terenami Bielaw zaczęli się interesować bydgoscy magnaci finansowi jak Hempel, Loéwe, Cohnfeld i inni. Za gospodarstwa o powierzchni około 20 ha płacili po 5 tysięcy talarów i więcej. Ziemi sami nie uprawiali, zaczęli natomiast gospodarstwa parcelować. Niebawem odnotowano szybki wzrost liczby mieszkańców, jak i zainteresowanie nabywaniem parceli. W 1890 r. na Bielawach usytuowane były już 43 domy mieszkalne, w tym kilka wielomieszkaniowych, w których osiedliło się 519 osób.

Na początku XX w., gdy Bielawy były jeszcze podmiejską gminą, powstałe w 1903 r. niemieckie Urzędnicze Towarzystwo Oszczędnościowe i Budowlane wzniosło kolonię domków jednorodzinnych. W ten sposób powstał jednorodny zespół piętrowych, murowanych domów z wysokimi, wielospadowymi dachami z czerwonej dachówki.

Po 1920 zmieniła się struktura własnościowa licznych nieruchomości: wyjeżdżający do Niemiec sprzedawali swoje okazałe wille urzędnikom pochodzenia polskiego. Nowi mieszkańcy założyli Towarzystwo Miłośników Bielaw, dzięki któremu doszło do wybrukowania ulic, budowy kanalizacji, oświetlenia ulicznego, a także budowy nowoczesnej szkoły przy ul. Poniatowskiego. Pojawiły się również nowe realizacje architektoniczne, np. willa z 1934 przy ul. Chodkiewicza 65. Obiekt ten posiada w rzucie kształt zbliżony do trójkąta o zaokrąglonym narożu południowo-zachodnim. Przenikające się bryły o różnej wysokości nadają szczególne znaczenie grze światła i cienia. Projektantem tego budynku był Józef Trojański[3].

Interesujące jest pochodzenie nazwy osiedla. Nieżyjący już historyk Rajmund Kuczma-honorowy obywatel Bydgoszczy-twierdził, że osiedle wzięło swoją nazwę od rodzaju gruntu, na którym je pobudowano.

W „Słowniku języka polskiego” znajdujemy wyjaśnienie terminu bielawa: ,,...podmokła łąka torfowa w kotlinach lub dolinach rzecznych, porosła obficie wełniankami o białym puchu owocowym". Można domniemywać, iż dawniej w miejscu, gdzie obecnie są Bielawy, były tereny podmokłe bielejące wełniankami. Dopiero z upływem czasu grunt zmienił swoje przeznaczenie.

Ulice graniczne:

  • 1. od Północy – Kamienna,
  • 2. od Zachodu – Jana Sułkowskiego – Kleofasa Ogińskiego – Sportowa,
  • 3. od Południa – Marii Curie-Skłodowskiej,
  • 4. od Wschodu – Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Pozostałe ulice[edytuj | edytuj kod]

  • Aleja Powstańców Wielkopolskich
  • Cicha
  • Doktora Antoniego Jurasza
  • Emilii Plater
  • Jana Karola Chodkiewicza
  • Jana Kilińskiego
  • Jana Kozietulskiego
  • Jastrzębia
  • Joachima Lelewela
  • Józefa Wybickiego
  • Księcia Józefa Poniatowskiego
  • Księdza Piotra Wawrzyniaka
  • Litewska
  • Ludwika Mierosławskiego
  • Płocka
  • Powstańców Śląskich
  • Profesora Bogdana Romańskiego
Siedziba Telekomunikacji Polskiej SA przy ul. Jana Karola Chodkiewicza 61

Ważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

Szpital Uniwersytecki nr 1 im dra A. Jurasza

Miejsca pamięci[edytuj | edytuj kod]

Miejsce pamięci

Na ogrodzeniu Komisariatu Policji Bydgoszcz-Śródmieście znajdują się tablice pamięci poświęcone:

  • Majorowi Janowi Żychoniowi szefowi Ekspozytury nr 3 Oddziału II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego zajmującego się w okresie międzywojennym wywiadem. Organizatora akcji „Wózek” (w czasie przejazdu tranzytowego niemieckich pociągów przez polskie Pomorze dokonywano kontroli przesyłek, w szczególności dokumentów, a nawet prototypów broni)[4]
  • Dwie kolejne poświęcone Polakom zamordowanym w tym miejscu w czasie wojny przez Gestapo, a później NKWD

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Autobusowa[edytuj | edytuj kod]

Tramwajowa[edytuj | edytuj kod]

Pętla Bielawy po remoncie 2017r.

Ulicą Chodkiewicza przebiegają tory tramwajowe, zakończone pętlą BIELAWY obsługującą linie:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz Rad Osiedli i Przewodniczących. bydgoszcz.pl. [dostęp 2012-12-03].
  2. Oficjalny Serwis Bydgoszczy – Liczba ludności w jednostkach urbanistycznych
  3. Dzielnica Arystokratów, czyli Bielawy
  4. Wojciech Skóra: Placówki wywiadu polskiego w Chojnicach. Przyczynek do dziejów Pomorza Zachodniego i Nadwiślańskiego w dwudziestoleciu międzywojennym. Poznań: Rys, 2011, s. 204-222.