Bruchnal

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bruchnal (Ternowycia)
Ilustracja
Dawny kościół rzymsko-katolicki
Państwo  Ukraina
Obwód lwowski
Wysokość 132 m n.p.m.
Populacja 
• liczba ludności

786
Nr kierunkowy +380 3259
Kod pocztowy 81061
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
Bruchnal (Ternowycia)
Bruchnal (Ternowycia)
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Bruchnal (Ternowycia)
Bruchnal (Ternowycia)
Ziemia49°54′30″N 23°28′57″E/49,908333 23,482500
Portal Portal Ukraina

Bruchnal (ukr. Брухналь; obecnie – Ternowycia, ukr. Терновиця) – wieś obecnie na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, rejon jaworowski, na zachód od Lwowa nad potokiem Hnojowiec[1] dopływ rzeki Szkło. Około 1000 mieszkańców.

Prywatne miasto szlacheckie lokowane w 1447 roku położone było w XVI wieku w województwie ruskim[2]. W II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą gminy wiejskiej Bruchnal w województwie lwowskim. Etymologia nazwy wsi jest niemiecka.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki z roku 1376 i 1408 odnotowują jako dziedzica tych ziem księcia opawskiego i raciborskiego Wacława. W 1514 za przywilejem królewskim wieś Bruchnal zakładają Jan (Iohann Herborth de Bruchnal, syn Fryderyka i Heleny z Odnowa), Andrzej i Mikołaj Herburtowie z Felsztyna będący wcześniej dziedzicami tych dóbr. W roku 1531 Andrzej Herburt sprowadzi do swoich dóbr kolonistów różnych specjalności z Moraw i Śląska.

Po Herburtach wieś przechodzi we władanie Mikołaja Stogniewskiego (de Stogniewo), wielkiego oboźnego koronnego i starostę chmielnickiego. Własność Aksmanickich herbu Leliwa. Podczas nawały rosyjsko-tatarskiej pod Bruchnalem bronił się Stanisław Rewera Potocki. W okresie II Rzeczypospolitej miejscowość posiadała charakter małomiasteczkowy. Pod koniec XIX wieku wieś była własnością hr. Jana Kantego Szeptyckiego.

W roku 1928 wieś liczyła 1003 mieszkańców. Przed 1939 właścicielem wsi był hr. Leon Szeptycki. Po 17 września 1939 wieś znalazła się w sowieckiej strefie wpływów. Po 1945 ludność polska została wysiedlona z tych ziem.

Miejscowość zapisała się znacząco w historii dzięki walkom toczonym w ramach bitwy pod Gródkiem Jagiellońskim (29 września 1655).

Religia[edytuj | edytuj kod]

Parafia rzymskokatolicka bruchnalska należała początkowo do archidiecezji lwowskiej, następnie do dekanatu jaworowskiego (diecezja przemyska). Należały do niej wsie Berdychów i Podłuby. W 1880 wieś zamieszkana była przez 1022 mieszkańców. Cała rzymskokatolicka parafia bruchnalska liczyła w tym czasie 598 katolików, 200 protestantów oraz 60 wyz. mojżeszowego. W drugiej połowie XIX wieku przez ponad 30 lat proboszczem parafii rzymskokatolickiej był ks. Marcin Uzarski[3].

Parafia greckokatolicka należała do dekanatu jaworowskiego w diecezji przemyskiej. W parafii bruchnalskiej chrzest przyjęli synowie Jana Kantego Szeptyckiego i Zofii z Fredrów Szeptyckiej: Stefan (1862–1864), Jerzy Piotr (1863–1880), Roman Aleksander Maria (1865–1944, przyszły arcybiskup metropolita lwowski i halicki Andrzej Szeptycki), Aleksander Maria Dominik (1866–1940), Stanisław Maria (1867-1950), Kazimierz Maria (1869–1951) i Leon Józef Maria (1877–1939).

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • dawny murowany, parafialny kościół rzymskokatolicki wybudowany w latach 1645-1650 przez Mikołaja Stogniewskiego. Pierwotnie świątynia była zborem kalwińskim, w 1710 r. erygowany jako świątynia rzymskokatolicka pw. Świętej Trójcy. Od tego czasu kościół był kilkakrotnie przebudowywany, w szczególności w latach 1716-1718, kiedy zbudowano drewnianą dzwonnicę. 9 października 1718 r. lwowski biskup pomocniczy Jan Feliks Szaniawski konsekrował świątynię. Parafia należała do archidiecezji lwowskiej do 1784 r., kiedy to została przeniesiona do diecezji przemyskiej na podstawie porozumień między władzami tych diecezji. W górnej części murów kościoła otwory strzelnicze. W świątyni zachowały się marmurowe nagrobki Piotra (1808-1843)[4] i Róży (1808-1888)[5] Szeptyckich.[6]
  • zamek[7]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Potok Hnojeniec, a także Gnojeniec, Hnojeńce i Hnojowiec w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. III: Haag – Kępy. Warszawa 1882.
  2. Zenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 167.
  3. Ś.p. ks. Marcin Uzarski. „Kronika Dyecezyi Przemyskiej”. 11, s. 449-451, 1907. 
  4. Piotr Paweł Leopold Szeptycki z Przyłbic h. wł
  5. Róża Teresa Ewelina Szeptycka
  6. Спадщина. Терновиця (Брухналь). Церква Пресвятой Тройці/Наследие. Терновица (Брухналь). Костел
  7. Władysław Łozińskim Prawem i lewem. Obyczaje na Czerwonej Rusi w pierwszej połowie XVII wieku, 1903, str. 98

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]