Boguchwały

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł

53°55′7″N 20°4′29″E

- błąd

38 m

WD

53°55'N, 20°6'E

- błąd

2272 m

Odległość

1764 m

Boguchwały
wieś
Ilustracja
Dwór w Boguchwałach
Państwo

 Polska

Województwo

 warmińsko-mazurskie

Powiat

ostródzki

Gmina

Miłakowo

Strefa numeracyjna

89

Kod pocztowy

14-310[1]

Tablice rejestracyjne

NOS

SIMC

0481666

Położenie na mapie gminy Miłakowo
Mapa konturowa gminy Miłakowo, na dole znajduje się punkt z opisem „Boguchwały”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „Boguchwały”
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa konturowa województwa warmińsko-mazurskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Boguchwały”
Położenie na mapie powiatu ostródzkiego
Mapa konturowa powiatu ostródzkiego, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Boguchwały”
Ziemia53°55′07″N 20°04′29″E/53,918611 20,074722

Boguchwały (niem. Reichau) – wieś w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Miłakowo.

Do 1954 roku siedziba gminy Boguchwały. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego. Miejscowość leży w historycznym regionie Prus Górnych.[2]

Na zachód od Boguchwał znajduje się Czarne Jezioro, a w pobliżu osuszone Brzeźno (niem. Bergling See), dawniej jezioro, w połowie XX w. łąki, między wsią Boguchwały a majątkiem Brzeźno[3].

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Boguchwały[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0481689 Sąglewo przysiółek

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś lokowana w 1320 jako wieś czynszowa na 50 włókach na prawie chełmińskim, na żyznych glebach na wschód od jeziora Narie. Po wojnie trzynastoletniej powstał tu dwór szlachecki, wtedy też wieś zamieniono na pańszczyźnianą. Szkołę parafialną wzniesiono niedługo po wybudowaniu kościoła (1620 r.). Nowa szkoła została wybudowana w latach 1930-31, jako trzyklasowa, uczyło w niej trzech nauczycieli. W 1782 r. we wsi było 53 "dymy", natomiast w 1858 odnotowano 66 gospodarstw domowych z 583 osobami.

Dwór wraz z folwarkami (Pojezierce, Rogowo, Staglewo, Ratławki) w 1900 r. był w posiadaniu powiernictwa rodowego hr. Adolfa Dohny z Gładyszów i obejmował łącznie 2022 ha, w tym 610 ha lasów i 117 ha wód.

W 1939 r. wieś liczyła 226 gospodarstwa domowe z 881 mieszkańcami. 534 osoby utrzymywały się z rolnictwa lub leśnictwa, 147 z pracy w przemyśle lub rzemiośle, 25 z pracy w handlu lub komunikacji. W tym czasie były tu 64 gospodarstwa rolne o powierzchni w granicach 0,5-5 ha, 18 o powierzchni 5-10 ha, 35 o powierzchni 10-20 ha, 12 o areale 20-100 ha i dwa o powierzchni przekraczającej 100 ha. W roku 1973 wieś należała do powiatu morąskiego, gmina Miłakowo, poczta Boguchwały.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Neobarokowy kościół z 1620, rozbudowany w 1856, kiedy otrzymał obecny wygląd, następnie w 1877 i kolejny raz na początku XX w. Trzy wieże kościelne z półowalnymi frontonami, narożne o wysokości muru magistralnego, środkowa dwukondygnacyjna z hełmem cebulowym i strzelistą latarnią. Ołtarz główny z roku 1856, zestawiony z elementów starszych ołtarzy, pochodzących z XVII w. Od południa do nawy przylega wysoka kaplica nakryta dachem mansardowym i attyką[6].
  • W czasie II wojny światowej we wsi znajdował się podobóz stalagu I-A Stabławki. Przetrzymywani byli tu jeńcy francuscy i radzieccy.
  • Późnoklasycystyczny dwór z XX w. wybudowany na piwnicach starego przez Schumanna, który odkupił majątek od hrabiego zu Dohna. W 2012 został zburzony przez obecnego właściciela.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 74 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. Marian Biskup Wojna pruska, str. 29: "Ukształtowanie terenowe Prus powodowało, że już w XV wieku dzielono je na tak zwane Prusy Górne (Oberland), sięgające od linii dolnej Wisły do Pasłęki, i Prusy Dolne (Niederland) obejmujące nizinne obszary na Wschód od Pregoły (...).
  3. Gustaw Leyding "Nazwy Fizjograficzne", W: "Morąg - z dziejów miasta i powiatu", Pojezierze, Olsztyn 1973
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. GUS. Rejestr TERYT
  6. Piotr Skurzyński "Warmia, Mazury, Suwalszczyzna" Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 ISBN 83-7200-631-8 s. 222

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury. Przewodnik, Białystok: Agencja TD, 1996. ISBN 83-902165-0-7, s. 155
  • "Morąg - z dziejów miasta i powiatu", Pojezierze, Olsztyn 1973