Narie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Narie
Jezioro Narie
Jezioro Narie
Położenie
Państwo  Polska
Region Pojezierze Iławskie
Wysokość lustra 104,6 m n.p.m.
Morfometria
Powierzchnia 1225,0-1240,1 ha
Wymiary
• max długość
• szerokość

10 km
0,15 – 3 km
Głębokość
• średnia
• maksymalna

9,8 m
43,0-45 m
Objętość 124607,7 tys. m³
Hydrologia
Klasa czystości wody II[1][2] (w roku 2004)
Rzeki wypływające Narienka
Rodzaj jeziora rynnowe
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Narie
Narie
Ziemia53°54′31″N 20°01′27″E/53,908611 20,024167
Jezioro Narie
Żaglówki na jeziorze Narie

Nariejezioro w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Morąg, leżące na terenie Pojezierza Iławskiego[1].

Jezioro jest typową rynną polodowcową. Zbocza rynny wznoszące się ponad wody jeziora są wyraźne i miejscami osiągają 40 m wysokości. Ma silnie rozwiniętą linię brzegową o długości około 50 km. Głębokość jeziora w kilku miejscach przekracza 40 m, a dno charakteryzuje się urozmaiconą konfiguracją. Obszar jaki zajmuje jezioro to około 1260 ha (według danych Leydinda powierzchnia jeziora wynosiła 1096,71 ha). Na jeziorze znajduje się 19 wysp, z których największe to Duża Wyspa, Mała Wyspa, Duchów, Kaczy Ostrów, Złota i inne. Rozciągłość jeziora z północy na południe wynosi prawie 10 km, natomiast szerokość jest zmienna i waha się od 150 m w części północnej do ponad 3 km w części środkowej na wysokości miejscowości Bogaczewo. Jezioro odwadnia w kierunku północnym niewielka rzeczka Narienka. Najbliższa większa wieś, do której dojeżdża PKP, to Żabi Róg, a miasto to Morąg. Nad jeziorem położone są: Kretowiny, Bogaczewo, Gulbity, Boguchwały, Pojezierce i Wilnowo

Wokół jeziora Narie i na nim obowiązuje strefa ciszy, co oznacza, że nie wolno tam pływać używając silników spalinowych. Gospodarzem jeziora jest zakład rybacki w Bogaczewie – tu można nabyć zezwolenia wędkarskie. Swoją siedzibę ma także Morąski Klub Żeglarski "Keja".

Dane morfometryczne[edytuj]

Powierzchnia zwierciadła wody według różnych źródeł wynosi od 1225,0 ha[2] do 1240,0 ha[3] lub 1240,1 ha[1].

Zwierciadło wody położone jest na wysokości 104,6 m n.p.m.[1][2] Średnia głębokość jeziora wynosi 9,8 m[1][3], natomiast głębokość maksymalna 43,0 m[3] lub 43,8 m[1] bądź 45 m[potrzebny przypis].

Czystość wód[edytuj]

Na podstawie badań przeprowadzonych w 2004 roku wody jeziora zaliczono do II klasy czystości[1][2] i I kategorii podatności na degradację[1]. Zagrożenie stanowią punktowe źródła zanieczyszczeń doprowadzające ścieki bezpośrednio do zbiornika. Do końca 2006 roku planowane było skanalizowanie całości terenów przyległych do jeziora i skierowanie ścieków na oczyszczalnie w Morągu.

Wyspy[edytuj]

Według opracowania Leydinga z połowy XX wieku na jeziorze znajdują się następujące wysypy:[4]

  • Brzozowa Kępa (Birkwerder) wysepka, na południowej części jeziora Narii
  • Goła Kępa (Barwerder lub "Baba Jaga") wysepka na jez. Narie
  • Gierszak (niem. Geerschwerder) – wysepka położona w cieśninie jeziora Narie, przy Ponarskim Kącie.
  • Grekna (Grekne) wysepka na jez. Narie
  • Łabuny (Lebuhn) wysepki na jeziorze Narie
  • Mały Ostrów (Kleiner Werder) wysepka na jez. Narie
  • Mały Trzciniak (Kleiner Rohrwerder) wysepka na północnej części jeziora Narie, obok wyspy Trzciniak Wielki
  • Olszowy Ostrów (Budwerder) wysepka na jez. Narie
  • Ponarska Kępa (Lustwerder) wysepka na zatoce Ponary, odnodze jeziora Narie
  • Ptasia Kępa (Spätling) wysepka na jez. Narie.
  • Wielki Ostrów (Grosser Werder) wysepka na jez. Narie
  • Zielony Ostrów (Schöntalk) wysepka na jez. Narie

Leyding wyróżnił także:

  • Ponary, Ponarski Kąt (niem. Narien Winkel) zatoka, odnoga jeziora Narie, przy majątku Ponary
  • Długi Ostrów (niem. Langewerder), półwysep na jez. Narie
  • Zielony Róg (niem. Heuwerder) półwysep na zachodniej części Ponar – odnogi jez. Narie
  • Czerwona Strużka (niem. Rotes Flies) strumyk, dopływ jez. Narii
  • Naria (niem. Nariefliess) strumyk łączący jezioro Narie i Mildze
  • Dzwonkowa Góra (niem. Wecke Berg), góra 131 m, na południowym półwyspie jez. Narie
  • Zamkowa Góra (niem. Schloss Berg) góra 146 m na południowym półwyspie jez. Narie.
  • Borek (niem. Heide) – las, położony na półwyspie jeziora Narie, na południe od majątku Janowo.

Turystyka[edytuj]

Wokół jeziora umiejscowione są ośrodki wypoczynkowe różnych "klas", a także pole campingowe, wypożyczalnie sprzętu wodnego, rowerów i centrum handlowe na półwyspie kretowińskim. Główne centrum turystyczne znajduje się na półwyspie Kretowiny. Mieści się tam zespół ośrodków turystycznych czynnych w sezonie letnim (domki letniskowe) oraz pensjonaty, hotele, sklepy spożywcze, restauracje, ogródki piwne, stoiska ze sprzętem wędkarskim, szkoła i wypożyczalnia sprzętu windsurfingowego, wypożyczalnie sprzętu pływającego, parking strzeżony i smażalnia ryb. Drugie centrum, pod względem wielkości to zespół ośrodków wypoczynkowych i kwater prywatnych w pobliżu wsi Bogaczewo. W jednym z tamtejszych wczasowisk można skorzystać z basenu, bilarda, sauny oraz kręgli. Ośrodek funkcjonuje przez cały rok.

Fauna i flora[edytuj]

W okolicach Narie można obserwować ciekawe ptaki: orzeł, perkoz, myszołów, łabędź, kormoran.

Ryby występujące w jeziorze[edytuj]

Skorupiaki[edytuj]

Hydronimia[edytuj]

Według urzędowego spisu opracowanego przez Komisję Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych (KNMiOF) nazwa tego jeziora to Narie[5]. Przedwojenna - niemiecka nazw tego jeziora to Narien See.

Bibliografia[edytuj]

  • Gustaw Leyding "Nazwy Fizjograficzne", W: "Morąg – z dziejów miasta i powiatu", Pojezierze, Olsztyn 1973
  • Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury. Przewodnik, Białystok: Agencja TD, 1996. ​ISBN 83-902165-0-7​, s. 153

Galeria[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e f g h Raport o stanie środowiska województwa warmińsko-mazurskiego w 2004 roku. [dostęp 2011-05-29]. s. 56-57.
  2. a b c d Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 358. ISBN 83-232-1732-7.
  3. a b c według IRŚ za Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 358. ISBN 83-232-1732-7.
  4. Gustaw Leyding "Nazwy Fizjograficzne", W: "Morąg – z dziejów miasta i powiatu", Pojezierze, Olsztyn 1973
  5. Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych: Hydronimy. Izabella Krauze-Tomczyk, Jerzy Ostrowski (oprac. red.). T. 1. Cz. 2: Wody stojące. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006, s. 226. ISBN 83-239-9607-5. [dostęp 2010-08-24].

Linki zewnętrzne[edytuj]