Brzeźce (województwo opolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miejscowości w województwie opolskim. Zobacz też: inne znaczenia tego hasła.
Brzeźce
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat kędzierzyńsko-kozielski
Gmina Bierawa
Liczba ludności (2006) 633
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 47-223
Tablice rejestracyjne OK
SIMC 0491601
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Brzeźce
Brzeźce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brzeźce
Brzeźce
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Brzeźce
Brzeźce
Ziemia 50°19′25″N 18°12′30″E/50,323611 18,208333

Brzeźce (niem. Birken[1], dodatkowa nazwa w j. niem. Brzezetz) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim, w gminie Bierawa.

Nazwa[edytuj]

Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy nazwa miejscowości pochodzi od polskiej nazwy na "brzeg rzeki"[2]. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu jako starszą od niemieckiej wymienia staropolską nazwę - Brzesz podając jej znaczenie "Ort am Ufer (Strandort)" czyli po polsku "Miejscowość nad brzegiem, na plaży"[2]. Badacz zalicza nazwę wsi do grupy miejscowości, których nazwa wywodzi się od położenia w pobliżu zbiorników wodnych "Ortsnamen von den tiesen Lage am Wasser und Sumpfe"[2]. Niemcy początkowo zgermanizowali nazwę na Brzezetz, a później na Birken w wyniku czego utraciła ona swoje pierwotne znaczenie[2].

Niemiecka nazwa urzędowa miejscowości to Birken; nazwą tą zastąpiono wcześniejszą nazwę – Brzezetz. W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod polską nazwą Brześć oraz zgermanizowaną Brzezetz[3][4].

Wedle Leksykonu Polactwa w Niemczech zmiana ta miała miejsce w 1936 roku, a wedle Słownika nazw miejscowych Górnego Śląska – w 1939 roku, ale serwis territorial.de wymienia nazwę Birken już 1 marca 1932 roku, podobnie jak serwis Deutsche Verwaltungsgeschichte, potwierdza istnienie tej nazwy w 1933 roku, natomiast nie wspomina o nazwie Brzezetz[5][6][7][8]. 12 listopada 1946 r. nadano miejscowości polską nazwę Brzeżce[9].

Historia[edytuj]

Najstarsze wzmianki o miejscowości Brzeźce pochodzą z 1246 roku. Książę Mieszko Opolski przepisał wówczas w testamencie miejscowość Breze klasztorowi dominikanów z Raciborza.

W 1871 r. Brzeźce przyłączono do powiatu kozielskiego.

Wedle spisu z 1 grudnia 1910 r. w miejscowości mieszkało 797 Polaków[5]. Do głosowania podczas plebiscytu uprawnionych było w Brzeźcach 561 osób, z czego 500, ok. 89,1%, stanowili mieszkańcy (w tym 492, ok. 87,7% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 560 głosów (ok. 99,8% uprawnionych), w tym 554 (ok. 98,9%) ważne; za Niemcami głosowały 302 osoby (ok. 53,9%), a za Polską 252 osoby (45%). W obszarze dworskim rozkład głosów prezentował się następująco: uprawnionych było 39 osób, z czego 39, 100%, stanowili mieszkańcy (w tym 39, 100% całości, mieszkańcy urodzeni w obszarze dworskim). Oddano 39 głosów (100% uprawnionych), w tym 39 (100%) ważnych; za Niemcami głosowało 29 osób (ok. 74,4%), za Polską 10 osób (ok. 25,6%)[10]. W 1933 r.[11] w miejscowości mieszkało 1055 osób, a w 1939 r.[12] – 1072 osoby[8].

Zabytki[edytuj]

  • Kaplica z ołtarzem rokokowym i obrazem Jadwigi Śląskiej, wybudowana w 1786 roku. Przy kaplicy stoi krzyż.

Komunikacja[edytuj]

Przez Brzeźce przechodzi droga wojewódzka nr 408.

Przypisy

  1. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 9 września 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1947 r. Nr 124, poz. 778).
  2. a b c d Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 31.
  3. Johann Knie 1830 ↓, s. 74,75.
  4. Brzeźce w spisie wsi na Śląsku - genealogienetz.de
  5. a b Jan Łangowski (red.), Edmund Osmańczyk (red.): Leksykon Polactwa w Niemczech. Związek Polaków w Niemczech T.z., 1939, s. 84. (pol.)
  6. Monika Choroś, Łucja Jarczak, Stanisława Sochacka: Słownik nazw miejscowych Górnego Śląska. Wyd. 2. Opole, Kluczbork: Państwowy Instytut Naukowy, Instytut Śląski w Opolu; Księgarnia „Minerva” Mariusz Kik w Kluczborku, 1997, s. 31. ISBN 83-7126-084-9. (pol. • niem.)
  7. Rolf Jehke: Amtsbezirk Ehrenforst (niem.). Rolf Jehke, 2002-09-02. [dostęp 2012-07-31].
  8. a b Michael Rademacher: Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Cosel (niem.). 2006. [dostęp 2013-01-26].
  9. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262).
  10. Herbert Kunze: Landsmannschaft der Oberschlesier in Karlsruhe (niem.). [dostęp 2013-01-26].
  11. Stan na 16 czerwca.
  12. Stan na 17 maja.

Bibliografia[edytuj]

Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen.... Breslau: Barth und Comp., 1830.