Brzezinka (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi Brzezinka w województwie dolnośląskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Brzezinka
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat oleśnicki
Gmina Oleśnica
Liczba ludności (III 2011) 310[1]
Strefa numeracyjna (+48) 71
Kod pocztowy 56-400
Tablice rejestracyjne DOL
SIMC 0878910
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Brzezinka
Brzezinka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brzezinka
Brzezinka
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Brzezinka
Brzezinka
Ziemia 51°17′01″N 17°27′06″E/51,283611 17,451667

Brzezinka (niem. Briese) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oleśnickim, w gminie Oleśnica.

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wrocławskiego.

Historia[edytuj]

O Brzezince wiemy, że istniała w XIII wieku i już wtedy był tu kościół. Pięć wieków później wieś była podzielona na Dolną i Górną Brzezinkę. Oprócz zespołu pałacowo-parkowego z folwarkiem, istniała wówczas we wsi szkoła i dwa młyny wodne. W 1736 roku rozpoczęła się budowa nowej świątyni na rzucie krzyża równoramiennego z wieżą i czterema dzwonnicami. Projekt kościoła wykonał Johann Blasius Peintner z Wrocławia, a ufundował go hrabia Joahim von Kospoth. Przed wojną, w 1930 roku, świątynia była restaurowana. Po II wojnie światowej – w 1945 roku – w Brzezince powstała parafia rzymsko-katolicka. Obecnie jest to kościół filialny parafii Najświętszej Marii Panny Nieustającej Pomocy w Boguszycach – świątynia nosi wezwanie Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[2]:

  • kościół filialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, murowano-drewniany, z XVIII w., 1930 r.
  • zespół pałacowy i folwarczny, barokowy z lat 1725-1740:
    • pałac, z 1725 r., przebudowany w XIX w.; budowla została wzniesiona przez wrocławskiego architekta Johanna Blasiusa Peintnera. Pałac był odrestaurowano około 1820 r., w 1945 r. został uszkodzony, częściowo zabezpieczono go w 1958 r. Pałac jest murowany, założony na planie prostokąta z podwyższonym ryzalitem na osi, dwutraktowy, dwu- i trzykondygnacyjny, nakryty dachem łamanym z powiekami. W ryzalicie znajdują się bogate portale barokowe, a we wnętrzach zachował się częściowo wystrój z podziałami pilastrowymi i dekoracją stiukową na sufitach
    • dom zarządcy, z 1731 r., XIX-XX w.
    • dom inspektora, obecnie spichrz, z połowy XVIII w., XIX w.
    • park, z pierwszej połowy XVIII w. Regularny ogród francuski założono za pałacem. Miał tylko jedną oś, był więc wąski i długi. Pomiędzy kwaterami roślin stały donice z kwiatami i figury. Większość z nich wywieziono po 1950 r. do parku w Wilanowie[3]

Właściciele majątku Brzezinka[edytuj]

  • 1501 - Jan Pryzelwiz z Machnic koło Trzebnicy. Umiera bezpotomnie.
  • 1506 - Albrecht i Karol Podiebradowie, książęta oleśniccy sprzedają Brzezinkę Heinrichowi von Seidlitz zwanym Somo(t)worsky ze Strzelec
  • 1545 - Bracia Melchior, Georg i Barthel Schoff, zwani Schemninski. Oni dokupili w latach 1571-1608 Wszechświęte, w roku 1580 część Bogusławic. Od roku 1574 są właścicielami zastawnymi, a od roku 1602 właścicielami młyna czterokołowego Vierraden.
  • 1570 - Melchior von Schoff (kapitan Bierutowa).
  • 1584 - Georg Schoff (zm. 1591). Wymieniany w roku 1588 jako właściciel: Wszechświęte, Gręboszyc, Dąbrowy, Nowego Dwóru (Neuhof), Świerznej i Sokołowic.
  • 1591 - Barthel Schoff. Jego syn Georg kupuje w roku 1604 młyn Dreiraden. Córka Bartela - Barbara żeni się Barthel Seidlitz ze Strzelec. Anna z Hansem Seidlitz z Dziewentline.
  • 1625 - Balthasar Kottulinsky kupuje Brzezinkę od Georga Schoff.
  • 1641 - Balzer Kottulinsky.
  • 1648-1664 - Maurycy baron von Kottulinsky. On wybudował w Brzezince w 1664 r. swoją siedzibę rodową i na jej otwarcie zaprosił księcia oleśnickiego Sylwiusza Nimroda Wirtemberga. Prawdopodobnie książę przedawkował trunki lub jedzenie, zasłabł i po dwóch dniach zmarł w wieku 42 lat. Rzuciło to cień na siedzibę Kottulinskych. Być może to było przyczyną szybkiego przekazania (sprzedania) Brzezinki swojemu zięciowi.
  • 1665-1690 - Zygmunt von Kottwitz (zięć Maurycego von Kottulinsky)
  • 1690-1718 - von Gellhorn
  • 1715
    • Ernst Erdmann von Gellhorn (ojciec) - Brzezinka Dolna
    • Ernst Erdmann von Gellhorn (syn) - Brzezinka Górna
  • 1718 - Carl Christian von Kospoth. W roku 1729 powstaje majorat Brzezinka (majorat - zasada przewidująca dziedziczenie ordynacji przez najstarszego syna lub najbliższego krewnego w przypadku braku potomków zmarłego. Nie mogło dochodzić do podziału majątku).
  • 1729-1759 - Anna Zofia Krystyna hrabina von Erbach (żona von Maltzan, Potem von Promnitz, potem von Kospoth)
  • 1759 - Hrabia Rzeszy Friedrich August von Kospoth. Po drugim małżeństwie pozostaje bezdzietny. Posiada 7 majątków w rejonie Oleśnicy, 5 w okolicach Żagania, 3 w okolicach Trzebnicy, 1 w okolicach Milicza i 3 w innych rejonach Dolnego Śląska. Spadkobiercą majątku liczącego 65 000 morgów (około 30 majątków) staje się jego bratanek.
  • Krzysztof August von Kospoth (1777-1834)
  • Ludwig August II von Kospoth (1803-1874)
  • Karl August III von Kospoth (1836-1928). Pan na Brzezince, Miodarach, Krzeczynie, Grünhof, Gręboszycach, Sątoku i części Miłocic. Podobne imiona mogą prowadzić do pomyłek. W historii Oleśnicy i Dolnego Śląska występują inni Kospothowie. Mogą to być m.in. młodsi bracia, niedziedziczący majątków, którzy musieli obrać karierę urzędniczą (burmistrz Wrocławia, starosta Oleśnicki) lub wojskową. Karl August założył pomiędzy Brzezinką i Miodarami park- bażanciarnię.
  • Erich von Kospoth do 1945 r.

Sport[edytuj]

Brzezinka posiada klub piłkarski.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 22.9.2012]. s. 128.
  3. Ciekawe miejsca. www.ciekawe-miejsca.net. [dostęp 30.6.13].

Linki zewnętrzne[edytuj]