Powiat oleśnicki

powiat oleśnicki
	powiat
	; Arboretum Leśne w Stradomi Dolnej
Herb	Flaga
Państwo	Polska
Województwo	dolnośląskie
Data powstania	1 stycznia 1999
TERC	0214
Siedziba	Oleśnica
Starosta	Wojciech Paszkowski
Powierzchnia (2025)	1049,36 km²
Populacja (2024); • liczba ludności	; 106 706
• gęstość	102 os./km²
Urbanizacja	54,0%
Nr kierunkowy	62, 71
Kod pocztowy (2025)	56-4XX, 56-5XX
Tablice rejestracyjne	DOL
	Adres urzędu:ul. Juliusza Słowackiego 10; 56-400 Oleśnica
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba gmin miejskich	1
Liczba gmin miejsko-wiejskich	4
Liczba gmin wiejskich	3
Liczba sołectw	113
Liczba miejscowości	119
	Położenie na mapie województwa;
	51°12′00″N 17°23′00″E/51,200000 17,383333
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Informacje w Wikipodróżach
	Strona internetowa
	Biuletyn Informacji Publicznej

Powiat oleśnicki – powiat w Polsce, położony we wschodniej części województwa dolnośląskiego, w aglomeracji wrocławskiej. Jego siedzibą jest miasto Oleśnica.

Podział administracyjny

Powiat oleśnicki powstał 1 stycznia 1999 roku wskutek reformy administracyjnej, której jednym z aspektów było wprowadzenie powiatów jako drugiego szczebla administracji, pomiędzy województwami i gminami^[1].

Został stworzony z części województw wrocławskiego (miasto Oleśnica oraz gminy Bierutów, Dobroszyce, Oleśnica i Twardogóra) oraz kaliskiego (gminy Dziadowa Kłoda, Międzybórz i Syców)^[2]^[3]. Terytorium powiatu zostało określone w kształcie zdecydowanie zwiększonym w stosunku do tego, jaki posiadał on przed swoją likwidacją w 1975 roku^[4]^[5]^[6]. W jego skład wszedł obszar „starego” powiatu oleśnickiego oraz sycowskiego; stracił on jednak gminę Długołęka na rzecz powiatu wrocławskiego^[3].

Z powiatem oleśnickim graniczą jednostki^[7]:

powiat ostrowski w województwie wielkopolskim oraz powiat milicki od północy,
powiaty kępiński i ostrzeszowski w województwie wielkopolskim od wschodu,
powiat namysłowski w województwie opolskim od południowego wschodu,
powiat oławski od południowego zachodu,
powiaty trzebnicki i wrocławski od zachodu.

W skład powiatu wchodzi 8 gmin: 1 miejska, 4 miejsko-wiejskie oraz 3 wiejskie. Na jego terenie położonych jest pięć miast: Bierutów, Międzybórz, Oleśnica, Syców oraz Twardogóra^[8].


Gmina^[8]				Pow. (2025)^[9.1]	Ludność (2024)^[9.1]	Siedziba^[10]
TERYT	Typ	Nazwa		Pow. (2025)^[9.1]	Ludność (2024)^[9.1]	Siedziba^[10]
0214011	miejska		Oleśnica	20,96	34 914	—
0214023	miejsko-wiejska		Bierutów	146,96	9193	Bierutów
0214032	wiejska		Dobroszyce	131,97	7412	Dobroszyce
0214042	wiejska		Dziadowa Kłoda	105,35	4578	Dziadowa Kłoda
0214053	miejsko-wiejska		Międzybórz	87,75	4973	Międzybórz
0214062	wiejska		Oleśnica	242,91	16 635	Oleśnica
0214073	miejsko-wiejska		Syców	145,61	16 534	Syców
0214083	miejsko-wiejska		Twardogóra	167,85	12 467	Twardogóra

Pokrycie terenu

Powiat oleśnicki według danych z 2025 roku zajmował powierzchnię 1049,36 km², co stanowiło 5,3% powierzchni województwa dolnośląskiego. Pod względem powierzchni zajął 4. lokatę spośród 26 powiatów w województwie oraz 112. miejsce wśród 314 powiatów Polski^[9.2]. Największą część powierzchni powiatu zajmowały grunty rolne (60,7%) oraz leśne (32,5%). Zabudowanych i zurbanizowanych było 6,1% terenów, zaś pod wodami znajdowało się ich 0,4%^[11].

**Pokrycie terenu w powiecie oleśnickim**
stan na 1 stycznia 2025^[11]

Demografia

Liczba mieszkańców w powiecie oleśnickim w latach 1998–2024
Źródło: Bank Danych Lokalnych^[12]. Stan w dniu 31 grudnia.

Według stanu z 31 grudnia 2024 roku w powiecie oleśnickim zamieszkiwało 106 706 mieszkańców: 54 632 kobiety (51,2% ludności) i 52 074 mężczyzn (48,8%), czyli 3,7% ludności województwa dolnośląskiego. Gęstość zaludnienia w powiecie wyniosła 102 osób na km². Pod względem ludności powiat oleśnicki zajął w 2024 roku 4. miejsce spośród 26 powiatów w województwie oraz 66. lokatę wśród 314 powiatów Polski^[9.2].

Wskaźnik urbanizacji wyniósł 54,0%; w miastach w tym dniu mieszkało 57 655 osób, zaś na wsi 49 051 osób^[12].

**Sytuacja demograficzna w powiecie oleśnickim**
stan na 31 grudnia 2024^[12]

**Piramida wieku mieszkańców powiatu oleśnickiego**
stan na 31 grudnia 2024^[12]

Gospodarka

W końcu listopada 2019 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w powiecie obejmowała ok. 2 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 5,2% do aktywnych zawodowo^[13].

Historia

W okresie pruskim istniał powiat oleśnicki (Landkreis Oels). Według statystycznego opisu Prus z 1837 zawierał 4 miasta, 128 wsi i kolonii oraz liczył w sumie 52 tys. mieszkańców^[14]. Źródło podaje również, że na jego terenie mieszkała mieszana ludność polsko-niemiecka: Es wird hier theils deutsch, theils polnisch gesprochen (pol. Mówi się tutaj częściowo po niemiecku, a częściowo po polsku)^[14].

Starostowie oleśniccy

Na podstawie źródła^[15]:

Henryk Bajcar (10 listopada 1998 – 19 czerwca 2000),
Zbigniew Potyrała (19 czerwca 2000 – 9 grudnia 2014),
Wojciech Kociński (9 grudnia 2014 – 20 listopada 2018),
Jan Dżugaj (20 listopada 2018 – 27 sierpnia 2020),
Sławomir Kapica (27 sierpnia 2020 – 7 maja 2024)^[16],
Wioletta Efinowicz (od 7 maja 2024)^[17].
Wojciech Paszkowski (od 25 czerwca 2026)

Zabytki powiatu

W gminie Bierutów:

kościół pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej z XIV wieku w Bierutowie,
pozostałości zamku książąt wrocławskich z XIV i XVII wieku w Bierutowie,
wieża dawnego ratusza z XVII wieku w Bierutowie,
fragmenty murów miejskich z XIV wieku w Bierutowie,
neogotycki kościół parafialny pw. świętego Józefa wybudowany w latach 1891–1893 w Bierutowie,
ruiny dawnego kościoła cmentarnego pw. Św. Trójcy, murowanego z cegły w Bierutowie,
dawna synagoga w Bierutowie,
średniowieczny krzyż kamienny o wysokości ponad ziemią 241 cm, rozpiętości ramion 109 cm i grubości 12 cm, znajdujący się 300 m na północ od wsi Kijowice,
wczesnogotycki kościół pw. Narodzenia NMP wzniesiony prawdopodobnie w drugiej połowie XIII wieku w Stroni

W gminie wiejskiej Oleśnica:

drewniano-szachulcowy poewangelicki kościół pw. NMP Nieustającej Pomocy w Boguszycach,
neogotycki pałac z 1850 w Boguszycach osiedle,
kościół pw. Wniebowzięcia NMP z pierwszej poł. XVIII w. w Brzezince,
kompleks parkowo-pałacowy z XVIII wieku w Brzezince.

Zobacz też

powiat sycowski

Przypisy

↑ Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz. U. z 1998 r. Nr 96, poz. 603 (ISAP)).
↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw (Dz. U. z 1996 r. Nr 130, poz. 612 (ISAP)).
1 2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz. U. z 1998 r. Nr 103, poz. 652 (ISAP)).
↑ Wykaz powierzchni jednostek podziału terytorialnego dla potrzeb statystycznych : stan w dniu 1 I 1974 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, 1974, s. 215-216.
↑ Komunikat o zmianach w podziale administracyjnym za okres od 2 I 1974 r. do 1 I 1975 r. włącznie, Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, Warszawa, marzec 1975, s. 2-3 [dostęp 2024-10-06] (pol.).
↑ Komunikat o zmianach w podziale administracyjnym za okres od 2 I 1975 r. do 31 V 1975 r. włącznie, Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, Warszawa, sierpień 1975, s. 1-3 [dostęp 2024-10-06] (pol.).
↑ Państwowy Rejestr Granic (PRG) [online], Główny Urząd Geodezji i Kartografii [dostęp 2024-10-06] (pol.).
1 2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1998 r. Nr 157, poz. 1031 (ISAP)).
Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2025 r., Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, 22 lipca 2025 [dostęp 2025-08-18] (pol.).
1. 1 2 S. tabl. 21: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według gmin.
2. 1 2 S. tabl. 2: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według powiatów i miast na prawach powiatu.
↑ Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (M.P. z 2017 r. poz. 853 (ISAP)).
1 2 Powiatowe zbiorcze zestawienie danych dotyczących gruntów wg stanu na dzień 1 stycznia 2025 (woj. dolnośląskie, pow. oleśnicki). [online], Główny Urząd Geodezji i Kartografii [dostęp 2025-08-19] (pol.).
1 2 3 4 Bank Danych Lokalnych [online], Główny Urząd Statystyczny [dostęp 2025-08-19] (pol.).
↑ GUS, Bezrobotni zarejestrowani i stopa bezrobocia. Stan w końcu listopada 2019 r. [online], stat.gov.pl [dostęp 2020-01-15] (pol.).
1 2 Freiherrn 1837 ↓, s. 92–93.
↑ Rafał Rudka, Joanna Gryboś-Chechelska, Tomasz Smaś: Słownik biograficzny współczesnych starostów. T. I: Starostowie województwa dolnośląskiego. Warszawa: Związek Powiatów Polskich, 2022, s. 29. ISBN 978-83-62251-80-3. [dostęp 2024-03-02].
↑ BeataB. Hadas-Haustein BeataB., Powiat oleśnicki ma nowy zarząd. Starostą Sławomir Kapica [online], 28 sierpnia 2020 [dostęp 2024-05-09] [zarchiwizowane z adresu 2024-05-09] (pol.).
↑ KrzysztofK. Dziedzic KrzysztofK., Efinowicz starostą, Bronś przewodniczącym /WIDEO/ [online], olesnica24.com, 7 maja 2024 [dostęp 2024-05-09] [zarchiwizowane z adresu 2024-05-09] (pol.).

Bibliografia

L. Freiherrn: Der Preußische Staat in allen seinen Beziehungen (...) Dritter Band. Berlin: Verlag von August Hirschwald, 1837.

Linki zewnętrzne

[1] Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz. U. z 1998 r. Nr 96, poz. 603 (ISAP)).

[2] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw (Dz. U. z 1996 r. Nr 130, poz. 612 (ISAP)).

[rozp_powiaty-3] 1 2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz. U. z 1998 r. Nr 103, poz. 652 (ISAP)).

[4] Wykaz powierzchni jednostek podziału terytorialnego dla potrzeb statystycznych : stan w dniu 1 I 1974 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, 1974, s. 215-216.

[5] Komunikat o zmianach w podziale administracyjnym za okres od 2 I 1974 r. do 1 I 1975 r. włącznie, Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, Warszawa, marzec 1975, s. 2-3 [dostęp 2024-10-06] (pol.).

[6] Komunikat o zmianach w podziale administracyjnym za okres od 2 I 1975 r. do 31 V 1975 r. włącznie, Główny Urząd Statystyczny, Biuro Spisów, Warszawa, sierpień 1975, s. 1-3 [dostęp 2024-10-06] (pol.).

[7] Państwowy Rejestr Granic (PRG) [online], Główny Urząd Geodezji i Kartografii [dostęp 2024-10-06] (pol.).

[TERYT-8] 1 2 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1998 r. Nr 157, poz. 1031 (ISAP)).

[Powierzchnia-9] Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2025 r., Główny Urząd Statystyczny, Warszawa, 22 lipca 2025 [dostęp 2025-08-18] (pol.).
1 2 S. tabl. 21: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według gmin.

1 2 S. tabl. 2: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według powiatów i miast na prawach powiatu.

[10] 1 2 S. tabl. 21: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według gmin.

[12] 1 2 S. tabl. 2: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według powiatów i miast na prawach powiatu.

[11] Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (M.P. z 2017 r. poz. 853 (ISAP)).

[pokrycie_terenu-13] 1 2 Powiatowe zbiorcze zestawienie danych dotyczących gruntów wg stanu na dzień 1 stycznia 2025 (woj. dolnośląskie, pow. oleśnicki). [online], Główny Urząd Geodezji i Kartografii [dostęp 2025-08-19] (pol.).

[BDL-14] 1 2 3 4 Bank Danych Lokalnych [online], Główny Urząd Statystyczny [dostęp 2025-08-19] (pol.).

[15] GUS, Bezrobotni zarejestrowani i stopa bezrobocia. Stan w końcu listopada 2019 r. [online], stat.gov.pl [dostęp 2020-01-15] (pol.).

[CITEREFFreiherrn183792–93-16] 1 2 Freiherrn 1837 ↓, s. 92–93.

[17] Rafał Rudka, Joanna Gryboś-Chechelska, Tomasz Smaś: Słownik biograficzny współczesnych starostów. T. I: Starostowie województwa dolnośląskiego. Warszawa: Związek Powiatów Polskich, 2022, s. 29. ISBN 978-83-62251-80-3. [dostęp 2024-03-02].

[Kapica-18] BeataB. Hadas-Haustein BeataB., Powiat oleśnicki ma nowy zarząd. Starostą Sławomir Kapica [online], 28 sierpnia 2020 [dostęp 2024-05-09] [zarchiwizowane z adresu 2024-05-09] (pol.).

[Efinowicz-19] KrzysztofK. Dziedzic KrzysztofK., Efinowicz starostą, Bronś przewodniczącym /WIDEO/ [online], olesnica24.com, 7 maja 2024 [dostęp 2024-05-09] [zarchiwizowane z adresu 2024-05-09] (pol.).

[10] 1 2 S. tabl. 21: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według gmin.

[12] 1 2 S. tabl. 2: Powierzchnia, ludność oraz lokaty według powiatów i miast na prawach powiatu.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9.1]

[10]

[9.2]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

Miasta na prawach powiatu	Jelenia Góra Legnica Wałbrzych Wrocław (siedziba)
Powiaty	bolesławiecki dzierżoniowski głogowski górowski jaworski kamiennogórski karkonoski kłodzki legnicki lubański lubiński lwówecki milicki oleśnicki oławski polkowicki strzeliński średzki świdnicki trzebnicki wałbrzyski wołowski wrocławski ząbkowicki zgorzelecki złotoryjski
Miasta	Wrocław Wałbrzych Legnica Jelenia Góra Lubin Głogów Świdnica Bolesławiec Oleśnica Oława Dzierżoniów Zgorzelec Bielawa Kłodzko Świebodzice Polkowice Jawor Nowa Ruda Lubań Kamienna Góra Bogatynia Jelcz-Laskowice Strzegom Ząbkowice Śląskie Boguszów-Gorce Złotoryja Trzebnica Brzeg Dolny Chojnów Wołów Strzelin Góra Milicz Siechnice Syców Kowary Środa Śląska Kudowa-Zdrój Bystrzyca Kłodzka Oborniki Śląskie Lwówek Śląski Ziębice Chocianów Kąty Wrocławskie Sobótka Pieszyce Żarów Twardogóra Żmigród Gryfów Śląski Polanica-Zdrój Piława Górna Głuszyca Szklarska Poręba Piechowice Lubawka Przemków Pieńsk Ścinawa Szczawno-Zdrój Jaworzyna Śląska Lądek-Zdrój Bolków Bierutów Kamieniec Ząbkowicki Olszyna Karpacz Nowogrodziec Duszniki-Zdrój Leśna Świeradów-Zdrój Zawidów Mieroszów Mirsk Prochowice Wojcieszów Niemcza Węgliniec Wąsosz Złoty Stok Międzylesie Bardo Międzybórz Radków Wiązów Prusice Miękinia Świerzawa Lubomierz Wleń
Inne zagadnienia	Podział administracyjny Herb Flaga

Miasta	Bierutów Oleśnica Międzybórz Syców Twardogóra
Gminy miejskie	Oleśnica
Gminy miejsko-wiejskie	Bierutów Międzybórz Syców Twardogóra
Gminy wiejskie	Dobroszyce Dziadowa Kłoda Oleśnica

Przynależność wojewódzka	woj. wrocławskie
Miasta (1945–75)	Bierutów Oleśnica
Gminy wiejskie (1945–54 i 1973–75)	Bierutów (od 1973) Brzezia Łąka (do 1954) Długołęka (od 1973) Dobroszyce Jenkowice (do 1954) Miłocice (do 1954) Oleśnica (od 1973) Sokołowice (do 1954) Solniki Wielkie (do 1954) Wabienice (do 1954) Zakrzów (do 1954)
Gromady (1954–72)	Bierutów (1969–72) Borowa (1954–72) Brzezia Łąka (1954–61) Brzezia Łąka (1968–72) Brzezinka (1954–59) Bukowie (1954 →) Cieśle (1969–72) Długołęka (1954–72) Dobra (1954–71) Dobroszyce (1954–72) Grabowno Wielkie (1954–72) Januszkowice (1954–59) Kiełczów (1954–61) Kruszowice (1954–61) Ligota Książęca (1954 →) Ligota Polska (1954–68) Ligota Wielka (1954–72) Lipka (1954 →) Miłocice (1954–61) Oleśniczka (1954–59) Posadowice (1961–68) Rataje (1954–61) Sokołowice (1954–69) Solniki Wielkie (1954–72) Śliwice (1961–68) Wabienice (1954–71) Zbytowa (1954–61)