Cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego w Kruhelu Wielkim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego
w Przemyślu-Kruhelu Wielkim
cerkiew parafialna
Distinctive emblem for cultural property.svg A-719 z 12.06.1987
Ilustracja
Cerkiew od południa
Państwo  Polska
Miejscowość Przemyśl (Kruhel Wielki)
Wyznanie katolickie
Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-ukraińskiego
Wezwanie Wniebowstąpienia Pańskiego
Położenie na mapie Przemyśla
Mapa lokalizacyjna Przemyśla
Cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiegow Przemyślu-Kruhelu Wielkim
Cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego
w Przemyślu-Kruhelu Wielkim
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiegow Przemyślu-Kruhelu Wielkim
Cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego
w Przemyślu-Kruhelu Wielkim
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiegow Przemyślu-Kruhelu Wielkim
Cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego
w Przemyślu-Kruhelu Wielkim
Ziemia49°45′51,04″N 22°43′53,02″E/49,764178 22,731394
Cerkiew od północnego zachodu
Drewniana dzwonnica

Cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego w Kruhelu Wielkim – drewniana greckokatolicka cerkiew, wzniesiona we wsi Kruhel Wielki. Zabytek Szlaku Architektury Drewnianej.

Historia[edytuj]

Cerkiew w Kruhelu Wielkim jest jedną z najstarszych cerkwi w Polsce. Dokładna data jej budowy nie jest znana, jednakże o jej istnieniu wspomina już dokument z roku 1630, dotyczący sporu pomiędzy popem a dzierżawcą wsi. Przyjmuje się zatem, że powstała ona w początkach XVII wieku. Była cerkwią filialną parafii w Prałkowcach.[1] Gruntowną przebudowę przeszła cerkiew w roku 1884. Podwyższono wtedy ściany wszystkich pomieszczeń, w babińcu i prezbiterium wycięto okna, zlikwidowano przegrodę ikonostasową oraz poszerzono przejście pomiędzy babińcem a nawą. Po roku 1946 cerkiew nie była użytkowana i niszczała. W roku 1988 przystąpiono do odrestaurowywania budowli. W roku 1989 została całkowicie rozebrana, a poszczególne elementy poddawane były konserwacji. Pod koniec lat 90. XX wieku została, przy częściowej wymianie budulca, odbudowana. Obecnie świątynia należy do greckokatolickiej parafii archikatedralnej w Przemyślu. Nabożeństwa sprawowane są w niej okazjonalnie, co roku w święto Wniebowstąpienia Pańskiego.

Budowa[edytuj]

Cerkiew w Kruhelu Wielkim jest świątynią orientowaną, trójdzielną. Wszystkie części zbudowane na planach zbliżonych do kwadratu. Nad prezbiterium i babińcem dachy kalenicowe. Nad nawą dach namiotowy. Do północnej ściany prezbiterium przylega prothesis, co potwierdza stary wiek cerkwi, gdyż w wiekach późniejszych zaprzestano budowy tychże pomieszczeń. Do cerkwi prowadzą dwa wejścia – od zachodu oraz, co jest rzadkością, od południa.

Wnętrze[edytuj]

W świątyni nie zachowały się elementy pierwotnego wyposażenia. Część przewieziono do Działu Sztuki Cerkiewnej Muzeum Zamku w Łańcucie. Reszta została skradziona lub uległa zniszczeniu. Na północnej ścianie nawy oraz kopule pozostałości po XIX wiecznej polichromii. W prezbiterium na ścianie zachodniej i w babińcu na ścianie wschodniej widoczne ślady po dawnym sklepieniu, pokazujące jak niska była cerkiew przed przebudową z roku 1884.

Wokół cerkwi[edytuj]

Przy cerkwi stoi XVIII wieczna, drewniana dzwonnica słupowa. Dookoła cerkwi cmentarz ze współczesnymi nagrobkami.

Bibliografia[edytuj]

  • Magdalena i Artur Michniewscy, Marta Duda, Cerkwie drewniane Karpat. Polska i Słowacja, Wydawnictwo Rewasz, Pruszków, 2003, str. 223-224 ​ISBN 83-89188-08-2

Przypisy

  1. Andrzej Saładiak, Pamiątki i zabytki kultury ukraińskiej w Polsce, str.225