Devín

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Bratysławy Devín
Dzielnica Bratysławy
Ilustracja
Panorama Devína z zamku
Państwo  Słowacja
Kraj bratysławski
Miasto Bratysława
Starosta Ľubica Kolková[1]
Powierzchnia 14,008[2] km²
Wysokość 158[3] m n.p.m.
Populacja (2016)
• liczba ludności

1382[3]
• gęstość 98,66 os./km²
Kod pocztowy 841 10 (pošta Bratislava 49)
Tablice rejestracyjne BA, BL
Położenie na mapie Bratysławy
Położenie na mapie
48°10′30″N 16°59′00″E/48,175000 16,983333
Strona internetowa

Devín (niem. Theben, węg. Dévény) – dawniej samodzielne miasteczko, obecnie dzielnica Bratysławy, położona w powiecie Bratysława IV na zachód od centrum miasta, przy granicy z Austrią.

Historia[edytuj]

Devín położony jest strategicznie – w miejscu gdzie do Dunaju wpada rzeka Morawa (jest to tzw. Brama Hainburska, nazywana też Devińską), dlatego pierwsza ludność pojawiła się na tym terenie już w neolicie, a swoje forty graniczne budowali Rzymianie i Celtowie.

Przez cały okres istnienia osady była ona związana z zamkiem Devín. Po raz pierwszy wzmiankowano ją w 1237 jako Villa Thebyn. Była to niewielka osada służebna, która w XV wieku uzyskała prawa miejskie. Stała się częścią dóbr devíńskich (właścicielami byli panowie na zamku), w skład których wchodziły jeszcze Dúbravka, Devínska Nová Ves, Karlova Ves i Rača. W XVI wieku osiedlili się tutaj Chorwaci, których z majątków zajętych przez Turków przesiedliła tutaj rodzina Batory - właściciele dóbr devińskich. W 1568 Devín uzyskał od cesarza różne przywileje, m.in. na organizowanie targów – w tym też okresie miasteczko było osadą targową, kwitło też rzemiosło.

Najwięcej ludności zajmowało się uprawą winorośli – o tym zajęciu wspominają już dokumenty z 1254[4]. Oprócz tego mieszkali tutaj rybacy, garncarze i szewcy.

Kościół św. Krzyża - Panny Marii

W 1809 miasto i zamek spaliły wojska napoleońskie. W latach 1870–1890 działał w pobliżu kamieniołom należący do rodziny Lafranconi, w którym wydobywano kamień wykorzystywany do regulowania brzegów Dunaju.

W 1910 63% mieszkańców było Niemcami, 25% Słowakami, a 10% deklarowało narodowość węgierską. Mimo to po I wojnie światowej Devín przyłączono do Czechosłowacji. Wielonarodowościową społeczność zniszczyła dopiero II wojna światowa, gdyż w latach 1938–1945 Devín włączono do III Rzeszy w granice Dolnej Austrii (z racji licznej grupy Niemców – w 1930 nadal stanowili ponad połowę mieszkańców)[5]. Miejscowi nieliczni Żydzi zostali zamordowani, a Niemcy ewakuowali się przed wkroczeniem Armii Czerwonej.

W 1946 Devín włączono do miasta Bratysławy. Obecnie wraz z przyległymi terenami tworzy dzielnicę Devín (Bratysława IV). Większość mieszkańców zmuszona jest dojeżdżać do pracy do centrum.

Dzielnica mocno ucierpiała w 2002, podczas wielkiej powodzi. Mieszkańcy zostali częściowo ewakuowani, a wiele domów zalanych. Była to najbardziej zniszczona część Bratysławy.

Zabytki i inne atrakcje[edytuj]

  • zamek Devín
  • kościół św. Krzyża-Panny Marii, którego początki sięgają XIV wieku. W wyniku kilku przebudów widoczne są w nim elementy romańskie, gotyckie, barokowe i klasycystyczne.
  • kasztel z XVII wieku. W przeszłości mieścił się w nim zakon jezuitów, potem browar.
  • pomnik poległych w I wojnie światowej z 1920

Devín otaczają wzgórza Małych Karpat ze szczytem Devínska Kobyla (514 m n.p.m.). Znajdują się tam ścieżki spacerowe i szlaki turystyczne, a dobre połączenie autobusowe z centrum Bratysławy sprawia, że dzielnica jest często odwiedzana przez turystów. W okresie letnim istnieje też możliwość podróży promem z okolic Nowego Mostu.

Przypisy

  1. a b Starostka a poslanci (słow.). W: Oficjalna strona internetowa dzielnicy [on-line]. [dostęp 2017-12-04].
  2. a b Registre obnovenej evidencie pozemkov (słow.). Úrad geodézie, kartografie a katastra SR, 2017-08-10. [dostęp 2017-12-03].
  3. a b c Slovakia: Bratislava (ang.). W: City Population [on-line]. [dostęp 2017-12-03].
  4. a b História (słow.). W: Oficjalna strona internetowa dzielnicy [on-line]. [dostęp 2017-12-04].
  5. Ondrej Pöss, Dejiny a kultúra karpatských Nemcov, Bratislava - Pressburg 2005, ​ISBN 80-89079-16-4​, s. 64

Linki zewnętrzne[edytuj]