Dobrzyki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dobrzyki
Dobrzyki
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat iławski
Gmina Zalewo
Strefa numeracyjna 89
Tablice rejestracyjne NIL
SIMC 0490607
Położenie na mapie gminy Zalewo
Mapa lokalizacyjna gminy Zalewo
Dobrzyki
Dobrzyki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dobrzyki
Dobrzyki
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Dobrzyki
Dobrzyki
Położenie na mapie powiatu iławskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu iławskiego
Dobrzyki
Dobrzyki
Ziemia53°48′40″N 19°34′52″E/53,811111 19,581111

Dobrzykiwieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim, w gminie Zalewo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Osadnictwo w okolicach wsi ma długa tradycję. Na północ i na północny wschód odnaleziono ślady po dwóch staropruskich grodziskach.

Wieś lokowana przez komtura dzierzgońskiego w 1287 r. na prawie chełmińskim. Sołtys Wigand otrzymał 60 włók. Dokument lokacyjny z 30 marca 1304 r. wystawił mistrz krajowy - Konrad Sack. Sołtys otrzymał 6 włók wolnych od czynszu wraz z jedną trzecią wpływów z niższego sądownictwa. Cztery włóki przeznaczono na utrzymanie kościoła. Wolniznę wyznaczono na 10 lat, po których chłopi mieli świadczyć dziesięcinę dla proboszcza oraz płacenia podatku na rzecz państwa zakonnego w wysokości 16 skojców i dwój kur od włóki rocznie. Zobowiązani zostali także to odbywania tłoki w Przezmarku. Mieszkańcy wsi uzyskali także prawo połowu ryb "małym sprzętem" na pobliskich jeziorach Ewingi i Jeziorak. Księgi czynszowe z roku 1410 i 1411 wymieniają we wsi wiatraki i dwie karczmy. W tym okresie we wsi 36 włók było obsadzonych a 12 pozostawało pustymi. W późniejszych czasach obszar wsi uległ zwiększeniu na skutek włączenia pastwisk po zanikłej wsi pruskiej Kabity (położona na zachodnim brzegu jeziora Ewingi).

Wieś była kilkakrotnie niszczona przez pożary (pożar z drugiej połowy XIX w. zniszczył jedną czwartą zabudowań), wojny szwedzkie i napoleońskie. W roku 1782 było we wsi 71 domów, w 1858 82 domu z 723 mieszkańcami. W 1939 r. gmina Dobrzyki (wraz z Kozinami) liczyła 172 gospodarstwa domowe z 732 mieszkańcami. 467 spośród nich utrzymywało się z rolnictwa lub leśnictwa, 134 z pracy w przemyśle lub rzemiośle, 21 z pracy w handlu i komunikacji. Gospodarstwa rolne były zazwyczaj duże. Jedynie 12 gospodarstw było w klasie wielkości 0,5-5 ha, 9 - w przedziale 5-10 ha, 12 o areale w granicach 10-20 ha i 22 o powierzchni 20-100 ha.

Kościół parafialny pw. świętych Piotra i Pawła

Kościół wybudowano przed rokiem 1320[1]. Od XVI w. odbywały się tu nabożeństwa w języku polskim dla licznie mieszkających w okolicy Polaków. Po reformacji kościół stał się filią parafii w Zalewie i obsługiwali go polscy diakoni. Jeszcze w 1890 roku było tu około 100 polskich parafian (ściślej mówiących językiem polskim). W 1818 r. do parafii w Dobrzykach należało 1626 osób oraz wsie: Bukowiec, Czaplak, Jerzwałd, Jezierce, Kiemiany, Kiemiańskie Nowiny, Likszany, Matyty, leśniczówka Najka, Polajny, Rucewo, Rudnia, Siemiany i Stare Swale (obecnie prawdopodobnie jest to leśniczówka Szwalewo nad jeziorem Urowiec). Obecnie kościół należy do Parafii św. Apostołów Piotra i Pawła w Dobrzykach.

W księgach starostwa przezmarskiego z roku 1601 pojawiają się licznie polskie nazwiska (z Dobrzyk): Maciej Szczuka, Jakub Krupka, Sobiech Pieszko (Pieschke), Maciej Piłak, Jerzy Piwko. W późniejszych latach także pojawiają się nazwiska: Konopacki, Dębski, Majewski, Puchała, Krogul, Czołba, Komorowski, Kamiński, Gąbkowski.

Szkoła została założona najprawdopodobniej już po reformacji. Na początku XX w. była to szkoła trójklasowa, potem czteroklasowa z trzema nauczycielami. Do szkoły chodziły dzieci z Dobrzyk, Bednarzówki, Jezierców, Kiemian, Kozin, Polajn i Rudni.

W roku 1973 wieś należała do powiatu morąskiego, gmina i poczta Zalewo.

Okolice[edytuj | edytuj kod]

Grodzisko (niem. Burghügel) - pagórek znajdujący się około 2 km na północny zachód od wsi Dobrzyki i na południowy zachód od jeziora Ewingi[2].

Krzywa Góra (niem. Schiefer Berg) - góra o wysokości 120 m, położona około jednego kilometra na północny wschód od wsi Dobrzyki[2].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • "Morąg - z dziejów miasta i powiatu", Pojezierze, Olsztyn 1973

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Piotr Skurzyński "Warmia, Mazury, Suwalszczyzna" Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 ​​​ISBN 83-7200-631-8​ s. 257-258
  2. a b Gustaw Leyding "Nazwy Fizjograficzne", W: "Morąg - z dziejów miasta i powiatu", Pojezierze, Olsztyn 1973