Jeziorak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy jeziora w woj. warmińsko-mazurskim. Zobacz też: Jeziorak Iława.
Jeziorak
Ilustracja
Jezioro Jeziorak, Jażdżówki k. Iławy.
Położenie
Państwo  Polska
Wysokość lustra 99,2

[1] m n.p.m.

Morfometria
Powierzchnia 31,52 km²[1]
Wymiary
• max długość
• max szerokość

27,45 km
2,4 km
Głębokość
• średnia
• maksymalna

4,1[1] m
12,9[1] m
Objętość 141 594 tys. m³[1]
Hydrologia
Rzeki wypływające Iławka
Rodzaj jeziora rynnowe
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Jeziorak
Jeziorak
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jeziorak
Jeziorak
Ziemia53°43′23,24″N 19°36′46,80″E/53,723122 19,613000

Jeziorak (dawniej Gizerek[2], Jezierzyce[3], niem. Geserich See) – jezioro rynnowe położone w północno-wschodniej Polsce w obrębie Pojezierza Iławskiego. Jeziorak jest najdłuższym oraz szóstym pod względem powierzchni jeziorem w Polsce.

Jezioro jest połączone z Kanałem Elbląskim. Brzegi są zalesione – północne wysokim drzewostanem, a południowe niskim. Nad Jeziorakiem leży miasto Iława. Działa Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe w Iławie.

Jezioro o nazwie Jeziorak jest miejscem akcji książki Nowe przygody Pana Samochodzika, w której tytułowy bohater szuka skarbów zrabowanych podczas II wojny światowej.

Konturowa Mapa Jezioraka

     Jeziorak

     Mały Jeziorak

     Jezioro Płaskie

     Zatoka Widłągi

– - – granice adm. Iławy
Mapa Małego Jezioraka w Iławie

Ukształtowanie Jezioraka[edytuj | edytuj kod]

Jeziorak ma wiele zatok, półwyspów i 16 wysp. Największymi są Wielki Ostrów (Wielka Żuława) i Wielki Bukowiec.

Oś wąskiego, rynnowego jeziora biegnie z północy na południe, w środkowej części łamiąc się i zmieniając kierunek na południowy wschód, a potem na południowy zachód. W części środkowej Jeziorak rozszerza się; jest tam kilka wysp. Na wysokości wsi Siemiany wybiega na północny wschód zatoka Kraga, która przez jezioro Dauby łączy Jeziorak z Kanałem Elbląskim. Do zachodniego brzegu wpada strumyk z jeziora Urowiec, a nieco wyżej[gdzie?] przesmyk wiedzie do jeziora Płaskiego. Główny akwen ciągnie się dalej ku północy i dzieli się na dwie zatoki: wschodnią ślepą i zachodnią połączoną kanałem z jeziorem Ewingi. Z południowego krańca Jezioraka wypływa rzeka Iławka, tam też leży jedna z największych wysp śródlądowych – Wielka Żuława (82,4 ha) i wejście do kanału łączącego Jeziorak z Jeziorakiem Małym w Iławie. Brzegi Jezioraka są przeważnie wysokie i strome. Zachodni brzeg i środkowa część brzegu wschodniego przylegają do wielkich kompleksów leśnych. Resztę obrzeży pokrywają pola, łąki i mniejsze kępy lasu.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

W 1304 r. w dokumentach Jeziorak wymieniany jest pod nazwą Geyserich, a w 1346 r. – Geyzerich. Nazwa wywodzi się z języka pruskiego od słowa geeysaczapla. Pierwotna nazwa oznaczałaby więc ‘Jezioro Czaple’. Jedna z wysp jeziora zachowała nazwę Czaplak (niem. Czaplakwerde[potrzebny przypis])[4].

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Jezioro znajduje się na terenie następujących powierzchniowych form ochrony przyrody[5]:

Wyspy[edytuj | edytuj kod]

inne nazwy wysp według Leydinga

  • Kuklina (niem. Lerchen Insel) wysepka na północnej części Jezioraka, za zachód od przysiółka Polajny


Jezioro Jeziorak2.JPG

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Adam Choiński: Katalog jezior Polski. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2006, s. 370. ISBN 83-232-1732-7.
  2. G. Leygind, Nazwy fizjograficzne [w:] Morąg – z dziejów miasta i powiatu, Olsztyn: Pojezierze, 1973.
  3. Jezierzyce w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. III: Haag – Kępy. Warszawa 1882.
  4. Morąg – z dziejów miasta i powiatu, Olsztyn: Pojezierze, 1973, s. 41.
  5. Geoserwis GDOŚ. [dostęp 26-11-2013].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]