Dyrekcja Kolei we Wrocławiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Budynek Dyrekcji Kolei we Wrocławiu

Dyrekcja Kolei we Wrocławiu – terytorialny organ zarządzania koleją z siedzibą we Wrocławiu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Okres do 1945[edytuj | edytuj kod]

Wrocław doczekał się bogatej historii rozwoju kolejnictwa, również form nim zarządzania. Początkowo poszczególne linie powstawały z inicjatywy prywatnej. Pierwszy pociąg uruchomiła z Wrocławia już w 1842 Kolej Górnośląska (Oberschlesische Eisenbahn), po której upaństwowieniu w 1856 utworzono Królewską Dyrekcję Kolei Górnośląskich (Königliche Direktion der Oberschlesischen Eisenbahnen), a następnie w 1883 zmieniono nazwę na Królewska Dyrekcja Kolei (Königliche Eisenbahndirektion, KED Breslau). Po I wojnie światowej w 1920 jej funkcje przejęła Dyrekcja Kolei (Eisenbahndirektion – ED Breslau), zaś od 1929 Dyrekcja Kolei Rzeszy Wrocław (Reichsbahndirektion Breslau – RBD/Rbd Wrocław), która była okręgiem administracyjnym Kolei Rzeszy (Deutsche Reichsbahn). Terenem jej działania była większość terytorium pruskiej Prowincji Dolnośląskiej. W obliczu spodziewanych nalotów w 1941 ustanowiono ewakuacyjną, zapasową siedzibę dyrekcji w Wałbrzychu. W 1945 ewakuowano ją do Cottbus, a w 1946 do Peine koło Hanoweru.

We Wrocławiu funkcjonowały też zarządy i innych spółek, m.in. od 1868 Kolei Prawego Brzegu Odry (Rechte-Oder-Ufer Eisenbahn).

Okres po 1945[edytuj | edytuj kod]

Po zmianie granic w 1945, kiedy Wrocław znalazł się w granicach Polski, zadania Dyrekcji Kolei Rzeszy we Wrocławiu przejęła Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych – DOKP Wrocław, najpierw przez kilka miesięcy mająca swą tymczasową siedzibę w Kluczborku, która następnie m.in. po zawarciu porozumienia ze Związkiem Radzieckim o przejęciu zarządu kolejami przez PKP na całym obszarze Ziem Odzyskanych została przeniesiona do Wrocławia. W okresie lat 1975-1998 nosiła nazwę Dolnośląskiej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych – DDOKP.

Po kilkukrotnych zmianach restrukturyzacyjnych w gmachu swoją siedzibę miała Dyrekcja Okręgu Infrastruktury Kolejowej (1998-2001), a następnie od 2002 jednostki wykonawcze szeregu spółek kolejowych, m.in. Oddział Regionalny spółki PKP Polskie Linie Kolejowe SA.

Prezesi/dyrektorzy[edytuj | edytuj kod]

  • 1857–1858 – Arnold Heinrich Albert von Maybach (1822-1904)
  • 1859–1867 – Offermann
  • 1867–1876 – Lentze
  • 1877–1884 – Fleck
  • 1884–1893 – Viktor Ferdinand von Kranold (1838-1922)
  • 1893–1898 – Wehrmann
  • 1899–1909 – Hermann
  • 1909–1919 – Arthur Mallison (1854-1929)
  • 1919–1920 – Halke
  • 1920–1923 – Johannes Vogt (1872-1937)
  • 1924–1937 – dr Kurt Born
  • 1937–1943 – dr Bernhard Witte
  • 1944–1945 – Ludwig Frorath (1885-1945)
  • 1945 – dr inż. Günther Wiens (1901–1975)
  • 1945 – Jan Frank, pełnomocnik
  • 1945 – Czesław Pawliński
  • 1945-1952 – Stefan Juszczacki
  • 1952-1955 – Józef Bąk
  • 1955-1974 – Konstanty Pietkiewicz
  • 1974-1985 – Aleksander Marszałek
  •  ?
  • 1990-1994 – Mieczysław Lewandowski
  • 1994-1998 – Bolesław Musiał (1942-)
  • 1998- – Jerzy Dul (1960-)

Siedziba[edytuj | edytuj kod]

  • I siedziba (wybudowana w 1841) dyrekcji (Directorial Gebäude) Towarzystwa Kolei Górnośląskiej (Oberschlesische Eisenbahn), ul. Małachowskiego 13 (Flurstraße), budynek nie istnieje.
  • II siedziba (wyb. w latach 1872-1875) Centralnego Zarządu Kolei Górnośląskiej we Wrocławiu (Central Verwaltungs-Gebäude für die Oberschlesische Eisenbahn zu Breslau): róg ul. marsz. Józefa Piłsudskiego/Gwarnej (róg Gartenstraße 106/Claasenstraße 12), naprzeciwko dworca Wrocław Główny, budynek nie istnieje; książka adresowa Breslauer Adressbuch der Offiziere und Beamten 1912 wymienia adres siedziby dyrektora generalnego-prezydenta zarządu na Gartenstraße 113-117.
  • zabytek III siedziba (wyb. w latach 1911-1915) Królewskiej Dyrekcji Kolei (Königliche Eisenbahndirektion), arch. H. Koenig, ul. Joannitów 13 (Malteserstraße 13), wcześniej ul. Sucha 13 (1957), była siedziba DOKP, obecnie m.in. Oddziału Regionalnego PLK.
  • I budynek Dyrekcji Towarzystwa Kolei Prawego Brzegu Odry (Direction der Rechte-Oder-Ufer-Eisenbahn-Gesellschaft), ul. marsz. Józefa Piłsudskiego (Gartenstraße 22c); budynek obecnie już nie istnieje
Budynek b. siedziby Dyrekcji Towarzystwa Kolei Prawego Brzegu Odry, obecnie mieszczący zarząd Polskiego Związku Głuchych przy ul. Braniborskiej 2-10

.

  • II budynek wyb. w latach 1869-1870 Dyrekcji Towarzystwa Kolei Prawego Brzegu Odry (Direction der Rechte-Oder-Ufer-Eisenbahn-Gesellschaft): ul. Braniborska 2-10 (Berlinerstraße 2-10, do 1915 Berlinerstraße 74-79), obecnie siedziba Oddziału Dolnośląskiego Polskiego Związku Głuchych.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zwierz, Maria (red.): Wrocławskie Dworce Kolejowe, Muzeum Architektury we Wrocławiu 2006, 303 s., ​ISBN 83-89262-30-4​.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]