Dyrekcja Kolei w Gdańsku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dyrekcja Kolei w Gdańsku
Obiekt zabytkowy nr rej. 1031 z 9 kwietnia 1988
Dyrekcja Kolei w Gdańsku
Państwo  Polska
Miejscowość POL Gdańsk COA.svg Gdańsk
Adres ul. Dyrekcyjna 2-4
Typ budynku administracyjny
Styl architektoniczny neobarokowy
Architekt Giebelhausen
Inwestor Pruskie Koleje Państwowe
Kondygnacje 6
Powierzchnia użytkowa 3700 m²
Rozpoczęcie budowy 1912[1]
Ukończenie budowy 1914[1]
Zniszczono 1975
Odbudowano 1975
Pierwszy właściciel Królewska Dyrekcja Kolei w Gdańsku
Kolejni właściciele * Dyrekcja Kolei Wolnego Miasta
  • Dyrekcja Kolei Państwowych
  • Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych
  • Biuro Gdańskie PKP
  • Dyrekcja Kolei Rzeszy w Gdańsku
  • Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych
  • Północna Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych
Obecny właściciel Polskie Koleje Państwowe
Położenie na mapie Gdańska
Mapa lokalizacyjna Gdańska
Dyrekcja Kolei w Gdańsku
Dyrekcja Kolei w Gdańsku
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dyrekcja Kolei w Gdańsku
Dyrekcja Kolei w Gdańsku
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Dyrekcja Kolei w Gdańsku
Dyrekcja Kolei w Gdańsku
Ziemia 54°21′34″N 18°38′46″E/54,359444 18,646111

Dyrekcja Kolei w Gdańsku – terytorialny organ zarządzania koleją, z siedzibą w Gdańsku. Mieści się w zabytkowym gmachu przy ul. Dyrekcyjnej 2-4 w Gdańsku[2].

Historia[edytuj]

 Osobny artykuł: Transport kolejowy w Gdańsku.

Od 1852 sieć kolejowa na tym obszarze była zarządzana z dyrekcji w Bydgoszczy. W 43 lata później, w 1895, Pruskie Koleje Państwowe (Preußische Staatseisenbahnen) powołały Królewską Dyrekcję Kolei w Gdańsku (Königliche Eisenbahndirektion Danzig – KED Danzig), która funkcjonowała do 1919.

Wnętrze gmachu dyrekcji

Z chwilą powstania w 1921 Wolnego Miasta Gdańska została utworzona Dyrekcja Kolei Wolnego Miasta (Freistadt-Eisenbahn-Direktion). W tym samym roku zarządzanie kolejami przekazano w ręce polskie, tworząc na bazie istniejącej placówki PKPDyrekcję Kolei Państwowych w Gdańsku (1921–1929), nazywanej też niekiedy Pomorską Dyrekcją Kolei w Gdańsku (Pommerellische Eisenbahndirektion in Danzig), lub Polsko-Pomorską Dyrekcją Kolei Gdańsk (Polnisch-Pommerellische Eisenbahndirektion Danzig), która następnie zmieniła nazwę na Dyrekcję Okręgową Kolei Państwowych Gdańsk – DOKP Gdańsk (1929–1933). Po wielu konfliktach z władzami WMG, z których największym zarzutem był fakt kierowania przez dyrekcję siecią kolejową nie tylko w tym mieście, lecz na całym Pomorzu, w 1933 władze polskie przeniosły dyrekcję do Torunia, zaś niektóre wydziały do Bydgoszczy, w Gdańsku pozostawiając jedynie podległą bezpośrednio władzom w Warszawie wydzieloną komórkę organizacyjną – Biuro Gdańskie PKP. W latach 1933–1939 funkcjonowało też podległe DOKP w Toruniu, Biuro Portowe PKP w Gdyni.

W pierwszych dniach września 1939 polski punkt oporu w Dyrekcji Kolejowej zdławiła jednostka SS-Wachsturmbann "Eimann".

Z chwilą wybuchu II wojny światowej w 1939 funkcje zarządzające przejęła nowo utworzona przez Kolej Rzeszy (Deutsche Reichsbahn) Dyrekcja Kolei Rzeszy w Gdańsku (Reichsbahndirektion Danzig – RBD/Rbd Danzig). Terenem jej działania było terytorium Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie (Reichsgau Danzig-Westpreußen). W 1945 dyrekcję ewakuowano do Lubeki, a dalej w 1946 do Hamburga.

Po wyzwoleniu w 1945 zadania Dyrekcji Kolei Rzeszy w Gdańsku przejęła Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych – DOKP Gdańsk, najpierw przez kilka miesięcy mająca swą tymczasową siedzibę w Bydgoszczy, a następnie m.in. po zawarciu porozumienia ze Związkiem Radzieckim o przejęciu zarządu kolejami przez PKP na całym obszarze Ziem Odzyskanych, przeniesiona do Gdańska. Z końcem 1962 do DOKP w Gdańsku przyłączono DOKP Olsztyn. W okresie lat 1975–1998 nosiła nazwę Północnej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych – PDOKP. W 1975 pożar zniszczył część dachu i poddasza gmachu, który jednak jeszcze w tym samym roku został odbudowany.

Dyrekcja Kolei i wiadukt Błędnik
Obiekt dyrekcji po wybudowaniu
Gmach dyrekcji od strony stoczni, z miejscem zaplanowanej rozbudowy

Po kilkakrotnych zmianach restrukturyzacyjnych w gmachu swoją siedzibę miał jeden z pionów zarządzających centrali PKP – Pion Nieruchomości PKP (1998–2000), Dyrekcja Okręgu Infrastruktury Kolejowej (1998–2001), a następnie od 2002 jednostki wykonawcze szeregu spółek kolejowych, m.in. Oddział Regionalny spółki PKP Polskie Linie Kolejowe SA.

W gmachu dyrekcji w okresie 1979–2008 mieścił się też Ośrodek Muzealny Kolejnictwa, filia Muzeum Kolejnictwa w Warszawie.

Dokonane zmiany restrukturyzacyjne sprawiły, iż obecnie siedzibą wielu komórek średniego szczebla zarządzania spółek kolejowych jest też Gdynia.

Prezesi / dyrektorzy[edytuj]

  • 1897–1898 – Thomé
  • 1900 – Greinert
  • 1902–1907 – Heinsius
  • 1908–1920 – dr inż. Fritz Rimrott (1849–1923)
  • 1920–1929 – Tadeusz Czarnowski (1872–1950)
  • 1929–1933 – Bogusław Dobrzycki (1875–1948)
  • 1939–1945 – dr Johannes Wolff

Siedziba[edytuj]

  • W latach 1911–1914 wybudowano nową siedzibę przy ul. Dyrekcyjnej 2-4 (Am Olivaer Tor 2-4), o pow. 3700 m² i 265 pokojami dla 500 urzędników. Plan przewidywał rozbudowę budynku w kierunku stoczni, czego nigdy nie zrealizowano[3].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • Wilimberg, Stanisław (red.): 1921–1996 75 lat Północnego Okręgu Kolei Państwowych. PDOKP Gdańsk 1996, 217 s., ISBN 83-906119-0-2

Linki zewnętrzne[edytuj]