Dziewin (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dziewin
wieś
Ilustracja
Dwór
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Powiat

lubiński

Gmina

Ścinawa

Liczba ludności (III 2011)

165[1]

Strefa numeracyjna

76

Tablice rejestracyjne

DLU

SIMC

0367657

Położenie na mapie gminy Ścinawa
Mapa konturowa gminy Ścinawa, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Dziewin”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Dziewin”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Dziewin”
Położenie na mapie powiatu lubińskiego
Mapa konturowa powiatu lubińskiego, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Dziewin”
Ziemia51°22′08″N 16°27′37″E/51,368889 16,460278

Dziewin (niem. Dieban[2]) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie lubińskim, w gminie Ścinawa. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa legnickiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy osada o nazwie Devin wzmiankowana była w 1218 roku. Stanowiła wówczas własność książąt piastowskich, którzy zbudować mieli tu dwór myśliwski. W 1287 Henryk III głogowski odsprzedał wieś lub jej część Ottonowi von Zedlitzowi. Odtąd aż do XVI w. właściciele tutejszych dóbr zmieniali się wielokrotnie. W 1508, w wyniku zamiany z książętami Albrechtem i Karolem z Podiebradu, Dziewin przeszedł w ręce braci Fryderyka i Zygmunta von Kanitzów. Od XVII w. dobra dziewińskie należały do rodziny von Mutschelnitz, by w 1721 przejść na własność rodziny von Schweinitz und Krain, w której to rękach pozostały aż do wywłaszczenia przez władze polskie w 1945 roku.

Wieś dzieliła losy całego Dolnego Śląska, od 1526 przechodząc pod zwierzchnictwo Habsburgów austriackich, a od 1741 - Prus. Po przekazaniu Dziewina Polsce w 1945 roku jego ludność została wysiedlona do Niemiec i zastąpiona polskimi osadnikami.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Pałac w Dziewinie, druga połowa XIX w.

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są[3]:

  • kościół filialny pw. śś. Piotra i Pawła, gotycki z XIV w., XVII w.; który od połowy XVI wieku do 1945 r. był świątynią ewangelicką. We wnętrzu zachował m.in. renesansową ambonę i XVI-wieczne nagrobki von Kanitzów
  • cmentarz przykościelny
  • zespół pałacowy i folwarczny
    • pałac-dwór, wybudowany w latach 1558-1566, największy renesansowy dwór na Dolnym Śląsku; zbudowany w latach dla rodziny von Kanitz (Adelsgeschlecht). Został rozbudowany w 1580 r., 1700 r. i XX w. (przez Hansa Friedricha von Mütschelnitz) i restaurowany w latach 1860-1881 przez rodzinę von Schweinitz. Niezniszczony podczas II wojny światowej, został znacjonalizowany i był następnie używany przez miejscowy PGR. Opuszczony w latach 80. XX wieku; ten wysokiej klasy zabytek popada w ostatnich latach w całkowitą ruinę - obecnie zachowała się już tylko połowa dachu i 8 z 11 renesansowych szczytów
    • park, z początku XVIII w., z drugiej połowy XIX w., zdewastowany, położony za dworem
    • folwark z budynkami gospodarczymi
      • dwie oficyny, z drugiej połowy XVIII w.
      • pawilon (I), z XVII w.
      • pawilon (II), z drugiej połowy XIX w.
      • stajnia z bramą, z początku XX w.
      • stodoła, z drugiej połowy XIX w.
      • czworak, z przełomu XIX/XX w.
      • lodownia, z połowy XIX w.
      • piec chlebowy, z przełomu XIX/XX w.

inne zabytki:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. M. Choroś, Ł. Jarczak, Słownik nazw miejscowych Dolnego Śląska, Opole 1995, s. 37.
  3. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 111. [dostęp 2012-09-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-03-29)].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]