Buszkowice (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Buszkowice
wieś
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat lubiński
Gmina Ścinawa
Wysokość 99 m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 156[1]
Strefa numeracyjna 76
Kod pocztowy 59-330
Tablice rejestracyjne DLU
SIMC 0367580
Położenie na mapie gminy Ścinawa
Mapa lokalizacyjna gminy Ścinawa
Buszkowice
Buszkowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Buszkowice
Buszkowice
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Buszkowice
Buszkowice
Położenie na mapie powiatu lubińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu lubińskiego
Buszkowice
Buszkowice
Ziemia51°28′25″N 16°26′32″E/51,473611 16,442222
Strona internetowa

Buszkowice (niem. Hochbauschwitz[2]) – wieś w Polsce w województwie dolnośląskim, w powiecie lubińskim, w gminie Ścinawa. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa legnickiego.

Nazwa wsi[edytuj | edytuj kod]

Nazwa wsi jest nazwą patronimiczną i pochodzi od nazwy osobowej Buszek[3][4][5]. Najstarsza zachowana w dokumentach nazwa wsi pochodzi z roku 1253 i brzmi Gut Buscowo[5]. W innych średniowiecznych dokumentach pojawiają się różne wersje nazwy wsi np. Buskewicz, Puschkowicz[4][6]. Nazwa Hochbauschwitz, pisana niekiedy rozdzielnie Hoch Bauschwitz, która obowiązywała do roku 1945, po raz pierwszy pojawia się już w XIV w. (pierwsza wzmianka datowana jest na 1371 r.)[4][6], choć w niemieckojęzycznym dokumencie z roku 1743 użyto nazwy Buskowa[4][5]. W roku 1945 wprowadzono polską nazwę wsi Buszowice[7]. Obecna nazwa została zatwierdzona w 1947 roku[2].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Buszkowice są ulicówką leżącą na lewym brzegu Odry w poprzek drogi łączącej Ścinawę z Nowym Żabnem, do 2009 r. była to droga wojewódzka nr 111 (jednak wtedy łączyła Ścinawę z Chobienią), obecnie jest to droga wojewódzka nr 292[8]. Kształt wsi nie jest typowy dla ulicówek, gdyż we wschodniej części wsi linie zabudowy oddzielone są szerokim placem z dwoma stawami, które wcześniej były wyrobiskami gliny, co nadaje tej części wsi bardziej charakteru owalnicy.

Wieś ma bezpośrednie połączenie z Olszanami, znajdującymi się już w sąsiedniej gminie Rudna. Dojechać można tam drogą polną o długości około 6 km, która znajduje się naprzeciwko drogi prowadzącej w głąb Buszkowic.

Teren na którym znajduje się wieś zbudowany jest z osadów wodnolodowcowych zlodowacenia Odry są to w większości gliny zwałowe, piaski i żwiry kemów oraz piaski i żwiry rzeczne. Na terasie zalewowej Odry znajdują się holoceńskie osady fluwialne. W przeszłości gliny były eksploatowane przez mieszkańców wsi do wyrobu cegieł i dachówek w miejscowej cegielni, pozostałością tej eksploatacji są zalane wyrobiska, a obecnie stawy, we wsi i jej najbliższym otoczeniu. Gleby pól uprawnych Buszkowic w większej części należą do kompleksów: pszennych dobrych, żytnich bardzo dobrych i dobrych. Większość użytków rolnych wsi to pola uprawne, w dalszej kolejności łąki i pastwiska oraz lasy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dzieje Buszkowic nie są dobrze udokumentowane, prawdopodobnie wieś powstała na przełomie XII i XIII wieku. Pierwsza wzmianka pochodzi z roku 1253, w dokumencie wystawionym przez księcia głogowskiego Konrada I wśród dóbr które przekazał on biskupowi wrocławskiemu Tomaszowi w dniu 13 grudnia znajduje się Gut Boscovo, sąsiadujące z Gut Pritovia - Przychową, należącą już wcześniej do biskupów wrocławskich. Kolejny zapis historyczny w Lagerbuchu Księstwa Nyskiego mówi że w dniu 15 października roku 1371 Niczco (Mikołaj) de Dyplow sprzedał Piotrowi Falkenhain właścicielowi Chełmka 3 łany gruntu we wsi Puschkowicz Stynaviensis. Buszkowice były wraz z Przychową i Ciechłowicami własnością biskupów wrocławskich nieprzerwanie do roku 1810, do czasu sekularyzacji dóbr kościelnych. Wśród ludności większość stanowili zawsze katolicy, kościołem parafialnym była kościół pw. św. Wawrzyńca w Przychowej, ewangelicy natomiast korzystali z kościoła w Ścinawie. W roku 1787 wieś zamieszkiwało 226 osób, w tym 26 kmieci, 1 chałupnik i 1 komornik[9]. W roku 1800 w Buszkowicach mieszkało 27 kmieci i 8 chałupników[10]. Po sekularyzacji dóbr kościelnych w roku 1810 Buszkowice wraz z pozostałą częścią dawnego majątku biskupiego stały się własnością prywatną. Wieś w XIX często zmieniała właścicieli. W roku 1830 we wsi było 35 domów zamieszkiwanych przez 255 mieszkańców, z czego dziesięciu było wyznawcami kościoła ewangelickiego a reszta katolikami[11]. W roku 1845 we wsi były 43 gospodarstwa, zamieszkiwały ja 302 osoby, w tym 23 ewangelików. Wśród mieszkańców było 9 rzemieślników różnych fachów, znajdowały się tu także dwa wiatraki oraz cegielnia należąca do mieszkańca o nazwisku Gramsch, produkująca rocznie 30 000 cegieł i dachówek. W Buszkowicach w tym czasie znajdowała się także filia katolickiej szkoły w Przychowej[6]. W roku 1887 wieś zamieszkiwało 297 katolików i 40 protestantów[12]. W roku 1939 wieś zamieszkiwało 267 mieszkańców. Pod koniec stycznia 1945 w okolicach Buszkowic trwały przygotowania do sforsowanie Odry. 25 stycznia 1945, na południe od Buszkowic, toczyły się walki o zdobycie przyczółka na lewym brzegu Odry. W ofensywie brała udział 13 armia 1 Frontu Ukraińskiego pod dowództwem generała Puchowa. Po wysiedleniu ludności niemieckiej Buszkowice zostały zasiedlone repatriantami przybyłymi w znacznej części ze wsi Młyniska w dawnym powiecie trembowelskim.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

    Liczba ludności Buszkowic
    

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[13]:

Wiatrak[edytuj | edytuj kod]

Wiatrak-koźlak w Buszkowicach
  • drewniany wiatrak-koźlak, wybudowany w roku 1812 (1. połowa XIX w.), znajdujący się na południowo-wschodnim krańcu wsi; jak informuje data wykuta na belce wewnątrz. Był to jeden z dwóch wiatraków w Buszkowicach, drugi z nich znajdował się około 200 m dalej na zachód, zaznaczony był jeszcze na mapach topograficznych z lat 30. XX wieku. Wiatrak był użytkowany do lat 60. XX wieku, skrzydła wiatraka nie zachowały się. Obiekt został wpisany do rejestru zabytków w roku 1981.
 Osobny artykuł: Wiatrak w Buszkowicach.

Inne zabytki i obiekty w Buszkowicach:

Krzyż przydrożny[edytuj | edytuj kod]

Krzyż przed domem nr 12 w Buszkowicach
  • kamienny krzyż przydrożny, pochodzący z końca XIX wieku; znajdujący się przed domem nr 12; na jego cokole wykuty szwabachą fragment Listu do Galatów - Christus hat mich geliebet und sich selbst für mich dahin gegeben, Gal., 2.20. - Chrystus umiłował mnie i samego siebie wydał za mnie.

Bunkry Linii Środkowej Odry[edytuj | edytuj kod]

  • zespół bunkrów wybudowanych w latach 30. XX wieku wchodzących w skład Linii Środkowej Odry; znajdujących się na południe i na północ od wsi. Bunkry te mieściły schrony bojowe i stanowiska obserwacyjne rozmieszczone były regularnie co około 500 m. Wszystkie obiekty zostały uszkodzone w czasie forsowania Odry przez Armię Czerwoną w styczniu 1945 roku. Dostęp do wnętrz bunkrów jest mocno ograniczony.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przez Buszkowice przebiega lewobrzeżna nitka niebieskiego rowerowego Szlaku Odry łączącego Wrocław z Głogowem.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. a b Rozporządzenie Ministrów Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 9 września 1947 r. (M.P. z 1947 r. nr 124, poz. 778, s. 3)
  3. Stanisław Rospond: Patronimiczne nazwy miejscowe na Śląsku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1964, s. 102.
  4. a b c d Stanisław Rospond: Słownik etymologiczny nazw geograficznych Śląska. Wrocław: Państwowe Wydawnictwa Naukowe, 1971, s. 130.
  5. a b c Kazimierz Rymut: Nazwy miejscowe Polski: historia, pochodzenie, zmiany. Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN, 1996, s. 465.
  6. a b c Johann Georg Knie: Alphabetisch-statistisch-topographische Uebersicht der Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der Königl. Preuß. Provinz Schlesien. Wrocław: Graß, Barth und Comp., 1845, s. 23.
  7. Antoni Wrzosek: Skorowidz gmin Śląska Dolnego i Opolskiego z niemieckimi i polskimi nazwami miejscowości. Katowice: Instytut Śląski, 1945, s. 23.
  8. Zarządzenie nr 78 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 11 grudnia 2009 r. zmieniające zarządzenie w sprawie nadania numerów drogom wojewódzkim § 1 pkt 1.
  9. Friedrich Albert Zimmermann: Beyträge zur Beschreibung von Schlesien Bd. 7. Brzeg: Johann Ernst Tramp, 1787, s. 315.
  10. Johann Adam Valentin Weigel: Geographische, naturhistorische und technologische Beschreibung des souverainen Herzogthums Schlesien. Berlin: Himburgische Buchhandlung, 1800, s. 124-125.
  11. Johann Georg Knie: Alphabetisch-statistisch-topographische Uebersicht der Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der Königl. Preuß. Provinz Schlesien. Wrocław: Graß, Barth und Comp., 1830, s. 26.
  12. Schematismus des Bisthums Breslaus und seines Delegatur-Bezirks für das Jahr 1887. Wrocław: Fürstbischöfliche Geheime Kanzlei, 1887, s. 138.
  13. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 111. [dostęp 13.9.2012].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Grünhagen C. (red.): Codex Diplomaticus Silesiae T.7 Regesten zur schlesischen Geschichte. Zweiter Theil. Bis zum Jahre 1280. Wrocław: Josef Max & Comp., 1875. (niem.)
  • Knie J.G.: Alphabetisch-statistisch- topographische Uebersicht der Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der Königl. Preuβ. Provinz Schlesien. Wrocław: Verlag von Graß, Barth und Comp, 1845. (niem.)
  • Majewski R.: Wrocław godzina "0". Wrocław: Spółka Autorska Z.K. Garbaczewscy., 2000. (pol.)
  • Markgraf H., Schulte J. W.: Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis. Wrocław: Josef Max & Comp., 1889. (niem.)
  • Opracowanie Ekofizjograficzne dla Województwa Dolnośląskiego. Wrocław: Wojewódzkie Biuro Urbanistyczne, 2005. (pol.)
  • Rospond S. (red.): Słownik etymologiczny nazw geograficznych Śląska. T. 1, A-B. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970. (pol.)
  • Zimmermann F.A.: Beyträge zur Beschreibung von Schlesien Bd.7. Brzeg: Johann Ernst Tramp, 1787. (niem.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]