Eadbert z Nortumbrii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Eadbert z Nortumbrii
król Nortumbrii
król Nortumbrii
Okres panowania od 737
do 758
Poprzednik Ceolwulf
Następca Oswulf
Dane biograficzne
Data urodzenia data nieznana
Data śmierci 20 sierpnia 758
Miejsce spoczynku katedra w Yorku
Ojciec Eata
Rodzeństwo Egbert
Dzieci Oswulf
Oswine

Eadbert z Nortumbrii, Eadberht, Eadbyrht (data urodzenia nieznana; zm. 20 sierpnia 768) – władca anglosaskiego królestwa Nortumbrii w latach 737–758. Jego panowanie to okres ekspansji Nortumbrii, rozwoju gospodarczego, a zarazem sporów dynastycznych między dwoma rywalizującymi rodami. W 758 roku abdykował i został mnichem w klasztorze w Yorku.

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Nenniusz w swojej Historii Brittonum podaje genealogię Eadberta. Wywodził się z linii potomków Idy, wywodzącej się od jego syna Ocga, będącego w drugim w kolejności do objęcia władzy. Linia ta nazywana jest Leodwaldingami od imienia Leodwalda, dziadka Eadberta, ojca Cenreda i Ceolwulfa. Ojcem Eadberta był Eata[1]. Jego brat, Egbert, został arcybiskupem Yorku. Pośrednio stało się to za sprawą Ceolwulfa, który usunął poprzedniego biskupa Yorku, Wilfryda II, w ramach reperkusji za jego zaangażowanie w spisek, którego celem było usunięcie króla z tronu i uwięzienie go w Lindisfarne. Prestiżową diecezję York Ceolwulf wolał przekazać w pewne ręce swego kuzyna.

Panowanie[edytuj | edytuj kod]

Eadbert został wyznaczony na władcę Nortumbrii przez swego kuzyna, Ceolwulfa[2][3], który w 737 roku abdykował i wstąpił do klasztoru na wyspie Lindisfarne.

Konflikty dynastyczne[edytuj | edytuj kod]

Mimo, iż prawdopodobnie abdykacja Ceolwulfa była dobrowolna, niemal przez cały okres swego panowania Eadbert musiał udowadniać swoje prawa do tronu i rozprawiać się z innymi pretendentami. Jako pierwszy upomniał się o swoje prawa Eanwine, syn króla Edwulfa. Eadbert rozprawił się z nim krwawo – na jego rozkaz Ernwin został zabity w 740 roku, co rozsierdziło popierających go Piktów. Najsilniejszą opozycję stanowili jednak stronnicy ostatniego z rodu potomków wielkiego EtelfrydaOffy, syna króla Aldfritha. Eadbert zdecydował się w 750 roku na długie oblężenie Lindisfarne , gdzie w klasztorze przebywał Offa[4]. Mimo zaciętego oporu wydobył z klasztoru athelinga, skazał go na śmierć, a ówczesnego opata Lindisfarne, Cynewulfa, uwięził w twierdzy Bamburgh[5], a następnie w Yorku.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Sceat z imieniem Eadberta na awersie i wizerunkiem bestii na rewersie

Okres panowania Eadberta to w Nortumbrii okres rozkwitu gospodarczego. Przeprowadził również reformę monetarną, przywracając monetom wysoką zawartość srebra[6] – do dziś zachowały się sceaty z jego imieniem i imieniem arcybiskupa Egberta. Były to monety zawierające od 50 do 75% srebra, podczas gdy monety innych władców z tego okresu zawierały zaledwie ok. 20%. Świadczy to o doskonałej kondycji królewskich finansów.

Stosunki z Kościołem[edytuj | edytuj kod]

Eadbert mógł sobie pozwolić na wiele kontrowersyjnych decyzji bez utraty poparcia ze strony duchowieństwa, gdyż jego brat był arcybiskupem Yorku. W ogóle współpraca między braćmi była tak dobra, że udało się im rozwiązać niektóre problemy na linii Kościół – król.

W 757 roku podjął próbę odzyskania części dóbr królewskich podarowanych Kościołowi przez swoich poprzedników: odebrał trzy dobra klasztorne (Stonegrave, Coxwold oraz Donæmuthe) opatowi Forthredowi i podarował je jego bratu Mollowi (prawdopodobnie rządził on później Nortumbrią jako Etelwald Moll). Forthred interweniował u papieża Pawła I, który nakazał Eadbertowi zwrot zawłaszczonego majątku i zabronił przekazywania dóbr kościelnych w świeckie ręce[7].

Konflikty zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

W 740 doszło do konfliktu z sąsiadami z północy – Piktami[3]. Przyczyn tego konfliktu należy szukać zarówno w imperialnych zakusach Eadberta jak i w eskalacji niezadowolenia piktyjskiego władcy Angusa I, który popierał Ernwina w jego pretensjach do tronu Nortumbrii. Nieobecność w kraju Eadberta wykorzystał król Aethelbald i złupił przygraniczne ziemie, paląc również York[3][8].

W 750 roku Eadbert zdecydował się uderzyć na królestwo Strathclyde, zagarniając równinę Kyle[3][9].

Kolejną kampanię przeciw Strathclyde poprowadził w 756 roku, sprzymierzając się z niedawnym wrogiem, Angusem, królem Piktów. 1 sierpnia osaczyli króla Dumnaguala III w jego stolicy i zmusili go do kapitulacji[9]. Jednak już 10 dni później, podczas marszu powrotnego, wojska Eadberta poniosły sromotną klęskę w okolicach dzisiejszego Govan[9].

Za czasów Eadberta udokumentowane są również kontakty Nortumbrii z krajem Franków. Zachowały się dokumenty potwierdzające wymianę darów między Eadbertem oraz królem frankijskim Pepinem Krótkim[8].

Abdykacja, sukcesja i śmierć[edytuj | edytuj kod]

W 758 roku Eadbert zdecydował się abdykować na rzecz swego syna Oswulfa. Wstąpił do klasztoru benedyktynów przy katedrze w Yorku[3], gdzie przebywał aż do śmierci. Zmarł 20 sierpnia 768 roku[10]. Został pochowany w kruchcie katedry, obok grobu biskupa Egberta[11], który zmarł w 766 roku.

Przypisy

  1. Według anonimowej listy Genealogies of Deiran, Bernician, Mercian, Lindsey, Kentish, and East Anglian kings
  2. Kronika anglosaska, A.D. 738
  3. a b c d e Anonimowa kontynuacja kroniki Bedy, powstała po 766 roku (patrz Prosophography...)
  4. Yorke, s. 127
  5. Yorke, s. 133
  6. Yorke, s. 96
  7. Yorke, s. 130
  8. a b Yorke, s. 135
  9. a b c Yorke, s. 134
  10. Kronika anglosaska, A.D. 768
  11. Kronika anglosaska, A.D. 738

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Ceolwulf z Nortumbrii
Flag of Northumbria.svg król Nortumbrii
737758
Flag of Northumbria.svg Następca
Oswulf z Nortumbrii