Elżbieta Krasińska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Eliza Branicka)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Elżbieta Krasińska
Ilustracja
Franz Xaver Winterhalter, Portret Elizy z Branickich Krasińskiej z 1857 roku
Herb
Krasiński Hrabia
Data i miejsce urodzenia

15 stycznia 1820
Tomaszpol

Data i miejsce śmierci

15 maja 1876
Kraków

Ojciec

Władysław Grzegorz Branicki

Matka

Róża Potocka

Mąż

Zygmunt Krasiński
Ludwik Józef Krasiński

Dzieci

Władysław Wincenty Krasiński
Zygmunt Jerzy Krasiński
Maria Beatrix Raczyńska
Eliza Krasińska

Elżbieta Krasińska (Eliza, Liza)[1] z hrabiów Branickich (ur. 15 stycznia 1820 w Tomaszpolu, zm. 15 maja 1876 w Krakowie[1]) – polska arystokratka, malarka i rysowniczka amatorka.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Elżbieta Krasińska była córką Władysława Branickiego z Białej Cerkwi i Róży z Potockich[2]. 26 lipca 1843 roku w Dreźnie Elżbieta wyszła za mąż za Zygmunta Krasińskiego[1], z którym miała czworo dzieci: Władysława, Zygmunta, Marię Beatrix (żonę Edwarda Aleksandra Raczyńskiego) oraz Elżbietę[3]. Po śmierci Zygmunta w lutym 1859 roku, 10 maja 1860 roku, poślubiła Ludwika Krasińskiego[1][4].

Zbeletryzowaną biografię Krasińskiej pod tytułem „W błękitnym kręgu. Opowieść o Elizie z Branickich Krasińskiej i jej środowisku” w 2004 roku wydał Zbigniew Sudolski. Przygotował on również czterotomową edycję wyboru jej korespondencji, która ukazała się w latach 1995–1996 jako „Świadek epoki. Listy Elizy z Branickich Krasińskiej z lat 1835–1876”[5]. Zachowana epistolografia, licząca ponad 18 tys. stron, obejmuje głównie listy wysyłane do siostry Katarzyny z Branickich Potockiej, ciotki Zofii z Branickich Potockiej oraz kuzynki Aleksandry Potockiej[6][7].

Działalność artystyczna[edytuj | edytuj kod]

Malarstwa, od 1847 roku, uczył ją przyjaciel Ary Scheffer[1]. Pobierała również lekcje u Franza Xavera Winterhaltera[8] i Eugène'a Delacroix[9].

Wykonywała głównie wyidealizowane portrety, przeważnie osób z bliskiego otoczenia[1]. Zachowało się pięć obrazów olejnych przez nią namalowanych[10]. Jest autorką m.in. trzech portretów Zygmunta Krasińskiego; pierwszy portret olejny wykonany został w 1843 roku i znajdował się w Muzeum Czartoryskich w Krakowie (zaginiony), drugi datowany na rok 1846 (losy nieznane), trzeci portret olejny znajduje się w Muzeum Narodowym w Warszawie[1].

Poza portretami tworzyła obrazy religijne, m.in. na zlecenie kościołów i zakonów. Dla warszawskich szarytek wykonała „Chrystusa najświętsze serce”, a w 1876 roku pracowała nad obrazem dla świątyni opinogórskiej. Dwa obrazy Krasińskiej o tematyce sakralnej „Pocałunek Judasza” i „Chrystus Pan błogosławiący dzieci” zostały zaprezentowane w Warszawie na Wystawie Krajowej Sztuk Pięknych w 1860 roku[8].

Elżbieta Krasińska wykonywała również malowidła na aksamitnych pokryciach mebli do swojego warsztatu, salonu oraz na wachlarzach. Malowała także wzory na ornaty[1] oraz rzeźbiła, o czym świadczą informacje zawarte w jej korespondencji, a także zachowane „Popiersie mężczyzny” ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie[10].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Prócz trzech wymienionych portretów Elżbieta Krasińska jest autorką następujących prac:

  • Portret syna Zygmunta – ołówek, kredka, akwarela, gwasz, sygnowany „Heidelberg EK 1848”, Muzeum Narodowe w Warszawie (MNW);
  • Portret syna Zygmunta – ołówek, akwarela, dawne Muzeum Ordynacji Krasińskich w Warszawie (zaginiony);
  • dwa portrety pośmiertne córki Elżbiety z 1857 roku;
  • Portret młodej kobiety w turbanieBiblioteka Jagiellońska;
  • Portret Zofii z Potockich Zamoyskiej – ołówek, sygnowany, 1865, Muzeum Romantyzmu w Opinogórze;
  • Młoda kobieta – kredka, sygnowany, 1865;
  • Głowa młodej kobiety – kredka, sygnowany;
  • Portret córki Marii – rysunek;
  • Portret Adama Krasińskiego – rysunek kredką, Muzeum Okręgowe w Rzeszowie;
  • Wschodnia piękność – rysunek kredką, 1863, Muzeum Okręgowe w Rzeszowie;
  • Bambocciata – akty dziecięce bawiących się w ogrodników, rysunek ołówkiem, sygnowane „Heidelberg 1847”, Biblioteka Narodowa;
  • Portret Cieszkowskiego – olej, sygnowany 1855, MNW;
  • Portret Róży z Lubomirskich Potockiej, olej, sygnowany 1864, MNW;
  • Portret Anny Potockiej – (kopia obrazu z XVII w.) olej, sygnowany, 1868, MNW;
  • Portret Konstantego Branickiego – rysunek ołówkiem, MNW;
  • Portret Władysława Branickiego – akwarela, MNW;
  • Portret Róży z Potockich Krasińskiej – rysunek ołówkiem, sygnowany, MNW[11].

Ponadto Elżbieta Krasińska jest autorką licznych zachowanych studiów portretowych i studiów głów oraz szkicowników pochodzących m.in. z pobytu w Baden-Baden w 1856 roku[11] i Aix w 1865 roku[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jolanta Maurin-Białostocka, Janusz Derwojed (red.): Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających. T. IV: Kl–La. Wrocław: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, PAN, 1986.
  • Agnieszka Markuszewska. Metafizyka integracji. Elizy z Branickich Krasińskiej poszukiwanie tożsamości. „Wiek XIX. Rocznik Towarzystwa Literackiego imienia Adama Mickiewicza”. 3 (45), 2010. 
  • Olga Płaszczewska: „Najlepiej jest być sobą”. Doświadczenia czytelnicze Elizy Krasińskiej. W: Małgorzata Sokalska (red.): Wokół Krasińskiego. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2012.
  • Olga Płaszczewskai. Zygmunt Krasiński wobec sztuk pięknych. „Ruch Literacki”. 2 (317), 2013. 
  • Zbigniew Sudolski. Norwid w listach Elizy Krasińskiej. „Studia Norwidiana”. 9-10, 1991-1992. 
  • Teresa Zielińska: Poczet polskich rodów arystokratycznych. Warszawa: 1997.
  • Joanna Żelazińska. Domowa sztuka Elizy Krasińskiej. „Spotkania z Zabytkami”. 7-8, 2016.