Erich von Falkenhayn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Erich von Falkenhayn
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 11 września 1861
Białochowo
Data i miejsce śmierci 8 kwietnia 1922
Lindstedt
Odznaczenia
Order Maksymiliana Józefa (Bawaria)

Erich Georg Alexander Sebastien von Falkenhayn (ur. 11 września 1861 w Białochowie, niem. Burg Belchau, zm. 8 kwietnia 1922 w Lindstedt pod Poczdamem) – pruski generał piechoty z 1915 (generał pułkownik), w latach 1914–1916 naczelny dowódca armii niemieckiej. Turecki marszałek armii.

Życiorys[edytuj]

W 1872 wstąpił do prestiżowej pruskiej szkoły kadetów w Chełmnie nad Wisłą, następnie wysłany do centralnej szkoły kadetów w Berlinie. Służbę wojskową rozpoczął w 1880 r. W 1890 r. ukończył Akademię Sztabu Generalnego. W latach 1896–1899 był instruktorem w armii chińskiej, a w czasie powstania bokserów pracował w latach 1900–1901 w sztabie niemieckich sił interwencyjnych. Po powrocie do kraju służył w niemieckim Sztabie Generalnym. Od czerwca 1913 r. (do stycznia 1915) pełnił funkcję pruskiego ministra wojny.

Niepowodzenie niemieckiej ofensywy pod Marną, na początku września 1914 r. spowodowało, że cesarz Wilhelm II zdymisjonował poprzedniego szefa Sztabu Generalnego Helmutha von Moltke i 14 września 1914 r. zastąpił go Falkenhaynem. Uznając front zachodni za najważniejszy, nowy wódz naczelny podjął wkrótce kolejną próbę rozstrzygnięcia wojny na Zachodzie, usiłując odciąć Anglików i Francuzów od dostępu do morza („wyścig ku morzu”). Próba ta nie powiodła się, więc Falkenhayn przyjął strategię powstrzymywania przeciwnika na froncie zachodnim i prowadzenia aktywnych działań na innych frontach, głównie na wschodnim, przez co zamierzał zmusić Rosję do przyjęcia odrębnego pokoju. W 1915 r. przygotował zwycięskie ofensywy na froncie wschodnim oraz doprowadził do zajęcia Serbii. Znalazł się jednak w konflikcie z naczelnym dowództwem na froncie wschodnim – Hindenburgiem i Ludendorffem, ponieważ sprzeciwiał się skierowaniu całego wysiłku przeciw Rosji. Nie wierzył bowiem w możliwość odniesienia pełnego zwycięstwa nad tym państwem i obawiał się osłabienia frontu zachodniego. Oczekując na rozstrzygnięcie polityczne z Rosją, zdecydował się osłabić aliantów zachodnich: poprzez ataki łodzi podwodnych na żeglugę angielską oraz przez „wykrwawienie” armii francuskiej. Temu drugiemu celowi służyła ofensywa pod Verdun, rozpoczęta w lutym 1916 r.

Porażka tego planu, ofensywa Brusiłowa na wschodzie i przystąpienie do wojny Rumunii poderwały zaufanie do Falkenhayna jako naczelnego wodza. Naciski ze strony polityków i wojskowych spowodowały, że 29 sierpnia 1916 r. Falkenhayn został zdymisjonowany. Zastąpili go Hindenburg i Ludendorff.

Falkenhayna mianowano dowódcą 9 Armii walczącej przeciwko Rumunii (wrzesień 1916 – czerwiec 1917) gdzie, wspólnie z Grupą gen. Augusta von Mackensena odniósł znaczące sukcesy, pokonując armię rumuńską i zdobywając Bukareszt. Wiosną 1917 r. wyjechał do Turcji. Tam został wyznaczony na naczelnego dowódcę niemiecko tureckiej Grupy Armii Palestyna (zw. także Falkenhayn, w Turcji zwana Jilderim – Błyskawica) w składzie: 6 i 7 Armii (47 tys. żołnierzy, 308 armat). W październiku w skład Grupy weszła 7 Armia turecka (dowódca gen. Fewzi-pasza) i 8 Armia niemiecka (dowódca gen. F. Kress von Kresejeshten), a w grudniu weszła 4 Armia turecka (dowódca gen. Dżemal-pasza) po rozformowaniu grupy Wojsk „Syria”. Początkowo Grupa Wojsk Falkenhayna miała nacierać na opanowany przez Anglików Bagdad, jednak operacja nie doszła do skutku. W związku z operacją zaczepną wojsk angielskich na syryjsko-palestyńskim teatrze działań wojennych Grupę przerzucono na ten kierunek. W związku z niepowodzeniami w lutym 1918 r. został odwołany.

Przed końcem wojny dowodził jeszcze od 5 marca 1918 niemiecką 10 Armią stacjonującą początkowo na Ukrainie, a nacierającą na Białorusi w kierunku Mińska. Do 2 kwietnia wojska Falkenhayna wzięły do niewoli ok. 82 tys. żołnierzy, zdobyły ok. 800 tys. karabinów, ok. 10 tys. karabinów maszynowych, 3 mln pocisków i ok. 100 mln amunicji. Został wyznaczony na administratora wojennego Białorusi. Odtworzył system administracji carskiej w podległej Białorusi. Walczył z partyzantką bolszewicką. Wprowadził rządy okupacyjne. W związku z zakończeniem I wojny światowej, w listopadzie 1918 rozpoczął ewakuację wojsk niemieckich z Białorusi (21.11 opuścił Połock, 22.11 – Rogaczew, 3.12 – Borysów, 10.12 – Mińsk). Do końca lutego wycofał wojska z całej Białorusi. 28 lutego 1919 przekazał dowodzenie armią.

W stan spoczynku przeszedł 5 czerwca 1919 r. Po wojnie opublikował wspomnienia Niemieckie naczelne dowództwo w latach 1914–1916 (1920, wyd. polskie 1926 w tłum. B. Merwina).

Zobacz też[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • Piotr Mikietyński: Niemiecka droga ku Mitteleuropie. Polityka II Rzeszy wobec Królestwa Polskiego (1914-1916). Kraków: 2009, s. 269. ISBN 978-83-88737-09-1.
  • Bolszaja Sowietskaja Encykłopedija t. 27 Moskwa 1977.
  • K.A. Zalesskij, I mirowaja wojna. Prawitieli i wojennaczalniki. Wyd. „Wecze” Moskwa 2000.

Linki zewnętrzne[edytuj]