Faworki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Faworki
Faworki
Faworki przed usmażeniem

Faworki[1], chrust, chruścik[2], chruściki[3], także kreple (choć wyraz ten oznacza też pączki[4][5][6]) polskie i litewskie oraz niemieckie (niem. Raderkuchen, Strauben) tradycyjne, chrupkie ciastka o słodkim smaku, w kształcie złożonej kokardki, smażone w głębokim tłuszczu i posypywane cukrem pudrem. Najczęściej spożywane w czasie karnawału i tłustego czwartku lub na ostatki, czyli we wtorek przed Środą Popielcową. Wyrabiane są z ciasta śmietanowego zbijanego i smażone jak pączki.

Z takiego samego ciasta robi się także tzw. róże karnawałowe.

Sposób przyrządzania[edytuj | edytuj kod]

Ciasto na faworki powinno zawierać mąkę, dużo żółtek lub jaj, niewiele tłuszczu (masło lub margaryna oraz śmietana) i cukru oraz trochę spirytusu lub 6-proc. octu, pełniącego funkcję spulchniacza oraz zapobiegającego nadmiernemu wchłanianiu tłuszczu.

Zagniecione ciasto tłuczone jest wałkiem, składane i ponownie tłuczone, czynności te są powtarzane wielokrotnie, aż pojawią się pęcherzyki powietrza. Później schłodzone ciasto jest cienko wałkowane i krojone na podłużne prostokąty z nacięciem pośrodku. Jeden z krótszych brzegów prostokąta jest przeciągany przez nacięcie tworząc charakterystyczny kształt „kokardki”. Faworki smażone są we wrzącym tłuszczu (oleju, fryturze wołowej[3], smalcu lub klarowanym maśle) aż do zrumienienia. Właściwie przyrządzone faworki powinny być delikatne i kruche.


Przypisy

  1. "wyraz polski został zapożyczony z jęz. francuskiego faveur m.in. wąska wstążeczka, tasiemka jedwabna, ... cienkie, kruche ciastka w kształcie wstążek, smażone w tłuszczu" [w:] Słownik etymologiczny kaszubszczyzny, t. 2, 1997. str. 117; "pączki czy kreple na zachodzie, faworki na Mazowszu" [w:] Adam Fischer. Lud polski: 1926.
  2. „Pieczenie ciast przyrządzanie napojów i t. p.” Rozdział VIII. „Pieczywo” (podpunkty: „202. Chruścik bardzo dobry”, „203. Chruścik równie dobry”). W: Marja Śleżańska: Kucharz polski. 1635 praktycznych przepisów smacznych, tanich i wystawnych obiadów.. Wyd. Wydanie ósme poprawione i powiększone. Poznań: Księgarnia J. Leitgebera i S-ki, 1932. Przedruk: Związkowe Przedsiębiorstwo Wydawniczo-Handlowe „WIGOR”, Warszawa 1990
  3. a b „Pieczenie ciast przyrządzanie napojów i t. p.” Rozdział XVIII. „Jeszcze kilka przepisów pieczenia ciast” (podpunkt „588. Frytura do pączków lub chruścików”). W: Marja Śleżańska: Kucharz polski. 1635 praktycznych przepisów smacznych, tanich i wystawnych obiadów.. Wyd. Wydanie ósme poprawione i powiększone. Poznań: Księgarnia J. Leitgebera i S-ki, 1932. Przedruk: Związkowe Przedsiębiorstwo Wydawniczo-Handlowe „WIGOR”, Warszawa 1990
  4. kreple, pączki, chrust "usmażymy krepli na zapusty" [w:] Zofia Kurzawa. Polszczyzna Lwowa i kresów południowo-wschodnich do 1939 roku. 1983. str. 477.
  5. "faworki, kreple, Kräpschen, Kleinekrapfkuchen, Raderkuchen, Strauben" [w:] Dokładny słownik polsko-niemiecki. Christoph Cölestin Mrongovius. 1835 str. 113
  6. "Kreple, - ów, może z niemieckiego Krapfen, Krapskuchen (pączki). Kreple są ciasta smażone. Kreple przaśne w oleju smażone. Masło do smażenia krepli. "Mniejsi stanowie pieką kreple, więksi torty" op. cit. Mikołaj Rey "Żywota człowieka poczciwego" [w:] Słownik języka polskiego. Samuel Bogumił Linde. str. 1237

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]