Cukier spożywczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Różne rodzaje cukru spożywczego

Cukier spożywczy, cukier biały, cukier rafinowany (cukier z arabskiego سكر sukkar) – to dwucukier sacharoza, spożywcza sacharoza[1], cukier ten wchodzi w skład wielu owoców i warzyw jednak najczęściej rafinowany jest z trzciny cukrowej (cukier trzcinowy) 70 % oraz buraków cukrowych (cukier buraczany) 30 %. Ogólnie pod pojęciem cukier należy rozumieć wszystkie węglowodany z grupy monosacharydów i oligosacharydów z wyjątkiem polisacharydów mające słodki smak i wykorzystywane do słodzenia.

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • 8000 p.n.e prawdopodobnie w Nowej Gwinei powstały pierwsze plantacje trzciny cukrowej[2].
  • 3000 p.n.e. w Indiach cukier zaczyna być produkowany jako artykuł spożywczy[2]
  • IV po podboju Indii przez Aleksandra Macedońskiego informacja o roślinie rodzącej złoty słodki miód dociera do Europy. W tym okresie cukier jest bardzo drogi i wykorzystywany wyłącznie w celach leczniczych[2]
  • VII Arabowie popularyzują uprawę trzciny cukrowej na bliskim wschodzie[2]
  • 1493 r. Krzysztof Kolumb zabiera w swoją kolejną podróż na nowy kontynent kilka sadzonek trzciny cukrowej, pierwsza plantacja została założona w San Domingo[2].
  • 1516 r. do Europy z nowego kontynentu docierają pierwsze transporty cukru. Głównymi obszarami produkcji były: Barbados, Jamajka i Kuba, później także Brazylia. Na plantacjach wykorzystywana była niewolnicza praca niewolników pochodzących z Afryki i częściowo pracowników najemnych[2].

Podział cukru[edytuj | edytuj kod]

W najnowszej 300 letniej historii cukru powstało wiele jego rodzai rozróżnianych na podstawie m.in. nazwy, budowy chemicznej (struktury), stopnia rozdrobnienia, koloru.

Budowa chemiczna[edytuj | edytuj kod]

stopień rozdrobnienia, koloru[edytuj | edytuj kod]

Konsumpcja cukru[edytuj | edytuj kod]

Spożycie cukru w kg na mieszkańca w Polsce. A - cukier nieprzetworzony, wykorzystywany przez gospodarstwa domowe, B - cukier przetworzony, wykorzystywany przez przemysł[6]. Widać znaczny wzrost zapotrzebowania cukru białego przez przemysł spożywczy.

W renesansie cukier był bardzo drogi i wykorzystywany przeważnie jako lekarstwo lub przyprawa spożycie cukru na głowę w ówczesnej Europie ocenia się jako 1 łyżka/ rok[2], na początku XIX w. cukier był dobrem luksusowym, a jego spożycie na osobę w ciągu roku wynosiło ok. 5 kg[4][7], obecnie jest dobrem pierwszej potrzeby, a jego konsumpcja przekroczyła już 50 kg/ rok[8].

Cukier jest jednym z podstawowych surowców dla przemysłu spożywczy, głównie cukiernictwa. Obserwowany jest stale wzrastający trend konsumpcji cukru przez polskie społeczeństwo, który jest najczęściej spożywany w produktach przetworzonych[6].

Produkcja cukru[edytuj | edytuj kod]

Produkcja światowa cukru w 2000 roku wynosiła 133 miliony ton, z czego około 38 milionów ton pochodziło z buraków cukrowych, a około 95 milionów ton z trzciny cukrowej.

Wprowadzona w 2006 reforma rynku cukru w UE spowodowała, że produkcja w Polsce spadła z 2 milionów ton (przed 2004) do 1,4 miliona w 2010 (liczba cukrowni uległa w tym czasie zmniejszeniu z 43 do 18), natomiast w całej UE z 21 do 13,5 miliona ton[9].

Najwięksi światowi producenci cukru (kampania 2009/2010)[edytuj | edytuj kod]

Produkcja cukru surowego[10]
(w mln ton)
 Brazylia 33,45
 Unia Europejska 16,63
 Indie 15,65
 Chiny 13,63
 Tajlandia 7,94
 Stany Zjednoczone 6,85
 Meksyk 5,18
 Australia 4,52

Zastosowanie cukru[edytuj | edytuj kod]

  • surowiec dla przemysłu spożywczego oraz produkt pierwszej potrzeby dla gospodarstw domowych ponieważ w smaku jest słodki, dobrze wpływa na teksturę wyrobów, ich barwę oraz trwałość

Wpływ na zdrowie[edytuj | edytuj kod]

Cukier coraz częściej nazywany jest opisowo: białą śmiercią, białą trucizną, słodką trucizną, trucizną naszą codzienną[11], opium dla mas z uwagi na jego nadmierną konsumpcję (związaną z jego niską ceną i łatwą dostępnością), udowodniony naukowo jego degeneracyjny wpływ na organizm ludzki i zwierzęcy, rolę w rozwoju chorób cywilizacyjnych w społeczeństwie oraz właściwości silnie uzależniające[12][7].

WHO zaleca orientacyjnie, aby udział cukru dodanego w diecie nie był większy niż 10 % dziennego zapotrzebowania kalorycznego[13]. W przypadku osoby mającej zapotrzebowanie na kalorie ok. 2000 kcal będzie to maksymalnie około 50 g (12 łyżeczek) cukru na dobę.

Amerykańskie Towarzystwa Kardiologiczne (ang. American Heart Association AHA) w zależności od płci zaleca maksymalną dobową porcję cukru dodanego do wszystkich pokarmów w przypadku mężczyzn 150 kcal (37,5 g czyli ok 9 łyżeczek cukru na dobę), kobiet 100 kcal (25 g czyli ok. 6 łyżeczek cukru na dobę) [14][15][16].

Cukier dodany[edytuj | edytuj kod]

Problemem dla konsumentów jest tzw. dodatkowy "ukryty" cukier w pokarmach. Najczęściej informacja na temat tego że cukier został dodany jest umieszczona na etykiecie. Poniżej najczęściej dosładzane pokarmy[17]

  • Soki, nektary, napoje gazowane, owocowe, energetyczne, izotoniczne wody smakowe, herbata i kawa w puszce[17].
  • Słodkie napoje alkoholowe, owoce w alkoholu[17].

Dodatkowe informacje[edytuj | edytuj kod]

  • Uderzając silnie dwiema kostkami cukru o siebie, miażdżąc je młotkiem lub innym narzędziem, można zaobserwować zjawisko tryboluminescencji. Zabłysną na ułamek sekundy niebieskim światłem. Można to jednak dostrzec tylko w ciemnym pomieszczeniu[19].
  • Przykłady haseł propagandowych z okresu międzywojennego mających zachęcić społeczeństwo do większej konsumpcji cukru: Cukier krzepi!; W czasie wojny żołnierzy karmiono cukrem. Czy przypuszczasz, że sztaby generalne rujnowały się na bezwartościowe smakołyki? Czy nie sądzisz, że i Twoje siły w twoich bojach z życiem pragną zasilenia cukrem?; kobiety spożywają więcej cukru i dlatego dłużej żyją, Cukier krzepi; Matko nie żałuj dziecku cukru, cukier wzmacnia kości; 3 koszule w wianie otrzymała w wiekach średnich królowa, a na uczcie weselnej wybrani jedli drogi smakołyk CUKIER. Dziś każdy ma koszulę, dla każdego dostępny jest CUKIER! Podstawowe potrzeby życiowe są udziałem wszystkich. Jemy CUKIER, czujemy się równi królom i dłużnej żyjemy niż ongiś magnaci; Dla chorych, rekonwalescentów, małokrwistych i karmiących matek KARMEL piwo pełne. Piwo wyrabiane przy użyciu cukru; Niemowlę z mlekiem wysysa ilość CUKRU równą 8 kawałkom. Mamusiu! miej zawsze tę rezerwę; Cukier pobudza pracę umysłową - cukier krzepi!; Nawet muchy wiedzą gdzie szukać pożywienia - cukier krzepi; Smażcie owoce - cukier krzepi; Cukier krzepi - Cukier dla człowieka jest jak owies dla konia - dale wiele siły. Spytaj ludzi uczonych i światłych - to ci potwierdzą[20].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Czym karmimy pszczoły – Artykuły pszczelarskie [dostęp 2019-10-08] (pol.).
  2. a b c d e f g h i j k l m Historia cukru | Diamant, www.diamant.pl [dostęp 2019-10-12].
  3. Cukier krzepi: Izba skarbów, antologia-dawnych-reklam [1].
  4. a b Zofia Antkiewicz, Kogo krzepił cukier? Konsumpcja cukru w międzywojennej Polsce, Uniwersytet Warszawski Instytut Historyczny.
  5. Fakty O. Żywności, RODZAJE CUKRU WEDŁUG STRUKTURY I KOLORU -, 26 marca 2019 [dostęp 2019-10-12] (pol.).
  6. a b GUS, Infografika - Cukier w Polsce, stat.gov.pl [dostęp 2019-10-08] (pol.).
  7. a b Cukier uzależnia, medonet.pl [dostęp 2019-10-08].
  8. GUS: w 2018 r. wzrosło spożycie cukru, www.politykazdrowotna.com [dostęp 2019-10-08].
  9. Artur Kowalczyk „To przez Unię cukier drożeje!”, Angora nr 12, 20 marca 2013.
  10. Poradnik Plantatora Buraka Cukrowego nr 2, 2011, s. 7.
  11. Marta Dychtoń, Cukier – „biała śmierć”, „słodka trucizna”, Dietetycy.org.pl, 15 października 2015 [dostęp 2019-10-08] (pol.).
  12. Cukier. Ukryta prawda., ActiveAndBeauty, 19 listopada 2017 [dostęp 2019-10-12] (pol.).
  13. Tehrene Firman, This Is Exactly What You Should Eat If You're Trying to Eat Less Sugar, Good Housekeeping, 27 marca 2019 [dostęp 2019-10-13] (ang.).
  14. Tehrene Firman, This Is Exactly What You Should Eat If You're Trying to Eat Less Sugar, Good Housekeeping, 27 marca 2019 [dostęp 2019-10-13] (ang.).
  15. Dietary Sugars Intake and Cardiovascular Health | Circulation, www.ahajournals.org [dostęp 2019-10-13] (ang.).
  16. Daily Intake of Sugar — How Much Sugar Should You Eat Per Day?, Healthline [dostęp 2019-10-12] (ang.).
  17. a b c d e f Cukier. Ukryta prawda., ActiveAndBeauty, 19 listopada 2017 [dostęp 2019-10-12] (pol.).
  18. Skutki jedzenia fast foodów - czyli śmieci na talerzu, Blog medyczny, 30 grudnia 2018 [dostęp 2019-10-12] (pol.).
  19. Świecący cukier, czyli o tryboluminescencji sacharozy — Weird Science, weirdscience.eu [dostęp 2019-10-08].
  20. Słodka historia - Joe Monster, joemonster.org [dostęp 2019-10-16] (pol.).