Flaszowcowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Flaszowcowate
Ilustracja
Asymina trójklapowa
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad magnoliowe
Rząd magnoliowce
Rodzina flaszowcowate
Nazwa systematyczna
Annonaceae Juss.
1789
Owoc Annona cherimola
Owoc Annona muricata

Flaszowcowate (Annonaceae Juss.) – rodzina okrytonasiennych stanowiąca jedno z ich starszych odgałęzień linii rozwojowych w rzędzie magnoliowców Magnoliales. Liczy około 2300 gatunków[2] zgrupowanych w 120-130 rodzajach[1]. Są to drzewa, krzewy lub pnącza, występujące głównie w strefie międzyzwrotnikowej[3]. W strefie umiarkowanej rosną przedstawiciele rodzaju asymina Asimina we wschodniej Ameryce Północnej[4]. Nazwa rodziny pochodzi od rodzaju flaszowiec (Annona) (typ nomenklatoryczny).

Niektóre gatunki to ważne gospodarczo drzewa owocowe, dostarczające przypraw i drewna[5]. Jadalne są owoce gatunków z rodzaju flaszowiec Annona (A. squamosa, A. reticulata, A. muricata, A. cherimoya)[2][4] oraz asymina trójklapowa Asimina triloba[4]. Owoce Xylopia aethiopica używane są jako przyprawa[2]. Pachnące kwiaty jagodlinu wonnego Cananga odorata i Mkilua fragrans używane są do wyrobu perfum[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kwiat Cananga odorata
Fissistigma oldhamii
Miliusa tomentosa
Pokrój 
Niewielkie drzewa, krzewy lub pnącza[5][2] z wyraźnym pniem głównym, z korą zwykle włóknistą[1] i aromatyczną[2]. Pędy często zygzakowate[4].
Liście 
Zimozielone[2], skrętoległe, ułożone w dwóch szeregach, całobrzegie i zwykle krótkoogonkowe. Aromatyczne z powodu olejków eterycznych[1][3][2]. Przylistków brak[4][2].
Kwiaty 
Zwykle obupłciowe, pojedyncze lub zebrane w pęczkach[4] albo gronach[2] w kątach liści lub na końcach pędów[4]. Okwiat zwykle składa się z 9 listków wyrastających w 3 okółkach po 3[3]. Wyróżniany jest kielich składający się z trzech lub 6 działek i korona złożona podobnie z trzech lub 6 płatków. Wszystkie listki okwiatu są wolne[2]. Wolne (rzadko zrośnięte[2]) słupki (10–100 lub więcej) i liczne pręciki (25–100) są umieszczone w okółkach lub spiralnie na wydłużonym dnie kwiatowym[5][3].
Owoc 
Zwykle mięsisty owoc zbiorowy powstający z licznych jagód powstających z poszczególnych słupków ewentualnie pęczek krótkoszypułkowych jagód[3][4]. Czasem mieszek[5][3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Polyalthia longifolia

Flaszowcowate od dawna uznawane są bliskie systematycznie magnoliowatym Magnoliaceae. W systemie Johna Hutchinsona (1926–1934) umieszczone były w rzędzie Annonales tuż po Magnoliales, od których miały według tego autora pochodzić. W części systemów klasyfikacyjnych XX wieku rodzina flaszowcowatych wyodrębniana była w randze rzędu Annonales obok Magnoliales (np. system Takhtajana z 1987 i 1997 oraz system Dahlgrena z 1989), w innych była włączana do rzędu magnioliowców Magnoliales (np. w systemie Cronquista z 1981 i systemie Thorne'a z 2003). W systemach APG rodzina sytuowana jest od początku w rzędzie magnoliowców[2].

Pozycja systematyczna rodziny według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)

Klad siostrzany względem Eupomatiaceae w obrębie rzędu magnoliowców.

magnoliowce

muszkatołowcowate Myristicaceae




magnoliowate Magnoliaceae





degeneriowate Degeneriaceae



himantandrowate Himantandraceae





Eupomatiaceae



flaszowcowate Annonaceae






Podział systematyczny rodziny[6]

podrodzina Ambavioideae

podrodzina Anaxagoreoideae

podrodzina Annonoideae

plemię Annoneae

plemię Bocageeae

plemię Duguetieae

plemię Guatterieae

plemię Monodoreae

plemię Uvarieae

plemię Xylopieae

podrodzina Malmeoideae

plemię Dendrokingstonieae

plemię Fenerivieae

plemię Maasieae

plemię Malmeeae

plemię Miliuseae

plemię Monocarpieae

plemię Piptostigmateae

Pozostałe rodzaje (Unsertae sedis):

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-05-31].
  2. a b c d e f g h i j k l m Gurcharan Singh: Plant Systematics. Enfield: Science Publishers, 2004, s. 319-321. ISBN 1-57808-351-6.
  3. a b c d e f Annonaceae Juss. [w:] Watson L. & M.J. Dallwitz. 1992. The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval na http://delta-intkey.com (ang.)
  4. a b c d e f g h Maarten J. M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World: An Illustrated Encyclopedia of Vascular Plants. Richmond, Chicago: Kew Publishing, The University of Chicago Press, 2017, s. 105-106. ISBN 978-1842466346.
  5. a b c d Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Wyd. wydanie II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 227. ISBN 83-214-1305-6.
  6. Lars W. Chatrou, Michael D. Pirie, Roy H. J. Erkens, Thomas L. P. Couvreur, Kurt M. Neubig, J. Richard Abbott, Johan B. Mols, Jan W. Maas, Richard M. K. Saunders, Mark W. Chase. A new subfamilial and tribal classification of the pantropical flowering plant family Annonaceae informed by molecular phylogenetics. „Botanical Journal of the Linnean Society”. 169, 1, s. 5–40, 2012. DOI: 10.1111/j.1095-8339.2012.01235.x. 
  7. Rainer, H. Monographic studies in the genus Annona L. (Annonaceae): Inclusion of the genus Rollinia A.St. Hil.. „Annalen des Naturhistorischen Museums in Wien Serie B Botanik und Zoologie”. 108, s. 191-205, 2007. 
  8. Erkens, RHJ, Chatrou, LW, Koek-Noorrnan, J, Maas, JW, Maas, PJM. Classification of a large and widespread genus of Neotropical trees, Guatteria (Annonaceae) and its three satellite genera Guatteriella, Guatteriopsis and Heteropetalum. „Taxon”. 56, s. 757-774, 2007. 
  9. Erkens, RHJ, Maas, PJM. The Guatteria group disentangled: sinking Guatteriopsis, Guatteriella, and Heteropetalum into Guatteria. „Rodriguésia”. 59, s. 401-406, 2008. 
  10. Zhou, LL, Su, YCF, Saunders, RMK. Molecular phylogenetic support for a broader delimitation of Uvaria (Annonaceae), inclusive of Anomianthus, Cyathostemma, Ellipeia, Ellipeiopsis and Rauwenhoffia. „Systematics and Biodiversity”. 7, s. 249-258, 2009. 
  11. Zhou, L, Su, YCF, Chalermglin, P, Saunders, RMK. Molecular phylogenetics of Uvaria (Annonaceae): relationships with Balonga, Dasoclema and Australian species of Melodorum. „Botanical Journal of the Linnean Society”. 163, s. 33-43, 2010. DOI: 10.1111/j.1095-8339.2010.01045.x. 
  12. Xue, B, Su, YCF, Mols, JB, KeßLer, PJA, Saunders, RMK. Further fragmentation of the polyphyletic genus Polyalthia (Annonaceae): molecular phylogenetic support for a broader delimitation of Marsypopetalum. „Systematics and Biodiversity”. 9, s. 17-26, 2011. 
  13. Chaowasku, T, Zijlstra, G, Chatrou, LW. Proposal to conserve the name Meiogyne against Fitzalania (Annonaceae). „Taxon”. 60, 2011. 
  14. Xue, B, Thomas, DC, Chaowasku, T, Johnson, DM, Saunders, RMK. Molecular phylogenetic support for the taxonomic merger of Fitzalania and Meiogyne (Annonaceae): New nomenclatural combinations under the conserved name Meiogyne. „Systematic Botany”. 39, s. 396-404, 2014. 
  15. Xue, B, Su, YCF, Thomas, DC, Saunders, RMK. Pruning the polyphyletic genus Polyalthia (Annonaceae) and resurrecting the genus Monoon. „Taxon”. 61, s. 1021-1039, 2012. 
  16. van Heusden, ECH. Revision of Haplostichanthus (Annonaceae). „Blumea”. 39, s. 215-234, 1994. 
  17. Su, YCF, Chaowasku, T, Saunders, RMK. An extended phylogeny of Pseuduvaria (Annonaceae) with descriptions of three new species and a reassessment of the generic status of Oreomitra. „Systematic Botany”. 35, s. 30-39, 2010.