Flora bakteryjna jelita

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
E. coli jeden z podstawowych gatunków bakterii wchodzących w skład flory jelitowej

Flora bakteryjna jelit, mikroflora jelitowa – zespół mikroorganizmów (mikrobiom), głównie bakterii, tworzący w układzie pokarmowym złożony ekosystem; u człowieka jeden z elementów jego flory fizjologicznej.

W ludzkim przewodzie pokarmowym egzystuje ogromna liczba mikroorganizmów w ilości od 106 do 1012 w 1 g treści, w zależności od odcinka (jelito cienkie, jelito grube, odbytnica). Największą aktywność, liczebność i zróżnicowanie wykazuje mikroflora zamieszkująca jelito grube. Szacuje się, że występuje tam od 500 do 1000 gatunków należących do 45 rodzajów i 17 rodzin drobnoustrojów, które stanowią 80% suchej masy kału. Ze względu na charakter środowiska w którym żyją, bakterie te są bezwzględnie beztlenowe lub względnie beztlenowe a przemiany metaboliczne z ich udziałem mają charakter procesów fermentacyjnych.

Ze względu na wyłączenie bakterii i grzybów z królestwa roślin, słowo flora (mikroflora) w odniesieniu do mikroorganizmów bywa zastępowane pojęciem biota (mikrobiota), zwłaszcza w literaturze anglojęzycznej (ang. microbiota)[1] oraz mikrobiom[2].

Znaczenie mikroflory jelitowej u człowieka[edytuj | edytuj kod]

Ciało człowieka składa się z ok. 1013 (10 000 000 000 000 tj. ok. 10 bilionów) komórek, lecz ilość bakterii flory jelitowej przekracza tę liczbę 10-krotnie[3].

Bakterie flory jelitowej znajdują się przede wszystkim w jelicie grubym i stanowią do 80% masy kału. Około 300-1000 gatunków bakterii wchodzi w skład flory jelitowej, z czego najczęściej wymienia się ok. 500 gatunków. 800 gatunków bytuje w jelicie grubym[3]. 30-40 gatunków składa się na 99% wszystkich bakterii flory jelitowej[3]. Także grzyby i pierwotniaki wchodzą w skład flory jelitowej, lecz niewiele wiadomo o ich działaniach. Zsekwencjonowano w tym środowisku co najmniej 3,3 mln genów[4].

Relacje między gospodarzem a florą bakteryjną nie polegają wyłącznie na komensalizmie, lecz są rodzajem korzystnej symbiozy. Choć człowiek może żyć bez flory bakteryjnej[potrzebne źródło], mikroorganizmy spełniają wiele pożytecznych funkcji: fermentacja pewnych składników pokarmowych, stymulacja systemu odpornościowego w zwalczaniu drobnoustrojów chorobotwórczych[5], regulacja rozwoju jelit, produkcja witamin (biotyna i witamina K[5]) i produkcja hormonów. W pewnych warunkach niektóre gatunki flory bakteryjnej jelit mogą powodować stany chorobowe (zakażenie oportunistyczne) lub przyczyniać się do kancerogenezy.

Drobnoustroje wchodzące w skład mikroflory jelitowej człowieka[edytuj | edytuj kod]

Tabela przedstawia przegląd niektórych grup drobnoustrojów wchodzących w skład mikroflory jelitowej i ich zbadany wpływ na organizm człowieka.

grupa bakterii wpływ korzystny wpływ niekorzystny
Zwiększenia stopnia wykorzystania składników żywności Synteza witamin Hamowanie rozwoju patogenów i szkodliwych bakterii Immunomodulacja Patogen, toksynotwórczy Enzymy fekalne, synteza karcynogenów Produkcja H2S Gazowanie
Bacteroides link= T link= T link= T link= T link= N link= T link= N link= T
Bifidobacterium link= T link= T link= T link= T link= N link= N link= N link= N
Eubacterium link= N link= N link= T link= N link= N link= N link= N link= T
Beztlenowe streptokoki link= N link= N link= T link= N link= T link= T link= N link= N
Lactobacillus link= T link= T link= T link= T link= N link= N link= N link= N
Desulfurykatory link= N link= N link= N link= N link= N link= N link= T link= N
Escherischia coli link= N link= N link= N link= T link= T link= T link= N link= T
Enterobakterie link= N link= N link= N link= T link= T link= N link= N link= N
Clostridium link= N link= N link= N link= N link= T link= N link= N link= N
Staphylococcus link= N link= N link= N link= N link= T link= N link= N link= N
Vibrionaceae link= N link= N link= N link= N link= T link= N link= N link= N
Ps.aeruginosa link= N link= N link= N link= N link= T link= N link= N link= N

Należy zwrócić uwagę na fakt, że dwa rodzaje bakterii, Bifidobacterium (występują w ilości około 1010 do 1011 na 1 g treści, głównie jelicie grubym) oraz Lactobacillus (108 do 1010 osobników na 1 g treści) mają wpływ korzystny, natomiast pozostałe grupy wpływają na organizm głównie niekorzystnie.

Zmiany w składzie mikroflory jelitowej u człowieka[edytuj | edytuj kod]

U noworodków układ pokarmowy jest sterylny, ale wkrótce potem dochodzi do kolonizacji przez florę bakteryjną[6]. W późniejszym okresie, wraz ze starzeniem się, ogólna liczba drobnoustrojów nie podlega znaczącym zmianom, natomiast zwykle występuje istotna zmiana udziału poszczególnych grup. Obserwujemy narastanie liczby enterobakterii, Clostridium i enterokoków przy wyraźnym spadku liczby Lactobacillus i Bifidobacterium, które właśnie uznawane są za korzystne dla zdrowia. Jest to prawdopodobnie przyczyną m.in. zwiększenia częstości występowania zaparć u osób starszych.

Skład flory bakteryjnej jelit zmienia się pod wpływem szeregu różnych czynników, takich jak np.:

  • żywienie[5]
  • hormony[5]
  • środowisko[5]
  • rodzaj porodu (drogami natury lub za pomocą cięcia cesarskiego)
  • przyjmowanie antybiotyków i leków
  • wiek
  • stres
  • choroby

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Hasło microbiota w Dorland's Medical Dictionary (ang.). [dostęp 28 października 2008].
  2. Joshua Lederberg, Alexa T. McCray. 'Ome Sweet 'Omics – A Genealogical Treasury of Words. „The Scientist”. 15 (7), s. 8, 2 kwietnia 2001 (ang.). 
  3. 3,0 3,1 3,2 Jakub Gołąb, Marek Jakóbisiak, Witold Lasek, Tomasz Stokłosa: Immunologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 312. ISBN 978-83-01-15154-6.
  4. Katherine Harmon. Geny na doczepkę. „Świat Nauki”. 6 (226), s. 11-12, czerwiec 2010. ISSN 08676380. 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Jakub Gołąb, Marek Jakóbisiak, Witold Lasek, Tomasz Stokłosa: Immunologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 272-273. ISBN 978-83-01-15154-6.
  6. Mieczysław Kazimierz. Błaszczyk: Mikrobiologia środowisk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010, s. 333. ISBN 978-83-01-16319-8.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zdzisława Libudzisz. Mikroflora jelitowa, rola probiotyków w żywieniu. . Instytut Technologii Fermentacji i Mikrobiologii Politechniki Łódzkiej. 
  • Yuan Kun Lee, Seppo Salminen: Handbook of probioticks and prebiotics. Kanada: 2009. ISBN 978-0-470-13544-0. (ang.)