Przejdź do zawartości

Gabriele D’Annunzio

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Gabriele D’Annunzio
Ilustracja
Gabriele D’Annunzio (1922)
Data i miejsce urodzenia

12 marca 1863
Pescara

Data i miejsce śmierci

1 marca 1938
Gardone Riviera

Przyczyna śmierci

zawał serca

Zawód, zajęcie

poeta, dramaturg i prozaik

Narodowość

włoska

podpis
Odznaczenia
Order Sabaudzki Wojskowy V Klasy Order Sabaudzki Wojskowy IV Klasy Złoty Medal za Męstwo Wojskowe (Włochy, 1833–1946) Srebrny Medal za Męstwo Wojskowe (Włochy, 1833–1946) Srebrny Medal za Męstwo Wojskowe (Włochy, 1833–1946) Srebrny Medal za Męstwo Wojskowe (Włochy, 1833–1946) Brązowy Medal za Męstwo Wojskowe (Włochy, 1833–1946) Brązowy Medal za Męstwo Wojskowe (Włochy, 1833–1946) Krzyż Zasługi Wojennej nadany trzykrotnie (Królestwo Włoch)[1]
Multimedia w Wikimedia Commons
Teksty w Wikiźródłach

Gabriele Michele Raffaele Ugo D’Annunzio (ur. 12 marca 1863 w Pescarze, zm. 1 marca 1938 w Gardone Riviera) – włoski lotnik wojskowy, poeta, dramaturg, prozaik oraz skrajnie prawicowy polityk[2]. Znany zwłaszcza dzięki bestsellerowej powieści z 1894 Triumf śmierci. Często opisywany jako Jan Chrzciciel włoskiego faszyzmu[3].

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Ojciec Gabriela zmienił nazwisko z Rapagnetta na D’Annunzio. Przyszły pisarz uczył się w Toskanii. Zadebiutował w 1879 roku tomikiem Primo Vere nawiązującym do klasycyzmu. Wsławił się brawurą, walcząc jako lotnik w czasie I wojny światowej. Pomimo sprzeciwu rodziny, poślubił księżniczkę Marię Hardouin di Gallese. Biografowie uważali jednak Elvirę Natalię Fraternali (w jego twórczości i korespondencji występująca jako Barbara Leoni lub Barbarella, żona hrabiego Leoni) za „jedyną miłość w życiu poety”[4]. Jej osoby dotyczy część jego twórczości (Niezwyciężona, Triumf śmierci).

W swoich utworach wyrażał panteistyczną radość życia; jego twórczość przesiąknięta jest egotyzmem. Zdaniem Jana Tomkowskiego włoski odpowiednik Przybyszewskiego[5]. Wpływ na jego twórczość wywarła filozofia Artura Schopenhauera i Friedricha Nietzschego. Interesował się również literaturą Dostojewskiego i Tołstoja, nie odnajdując jednak pełnego dla niej zrozumienia.

Podczas I wojny światowej służył w lotnictwie włoskim, m.in. latał na ciężkich bombowcach Caproni Ca.3, uczestnicząc w nalotach na bazy marynarki w Puli i Kotorze w sierpniu 1917[6]. W 1918 roku był inicjatorem propagandowego lotu nad Wiedniem podczas którego zrzucono na miasto ulotki[7]. Gabriele D’Annunzio często jest uważany za jednego z prekursorów włoskiego faszyzmu. Benito Mussolini zaczerpnął wiele z jego myśli, m.in. koncepcję wskrzeszenia Imperium Romanum. 12 września 1919 roku D’Annunzio na czele oddziałów ochotniczych dokonał zajęcia Fiume (obecnie Rijeka), co spowodowało wycofanie sprzymierzonych oddziałów francusko-brytyjsko-amerykańskich i proklamowanie Regencji Carnaro. D’Annunzio utrzymał się w mieście do 30 grudnia 1920 roku, pragnąc aby przyłączono Dalmację do Włoch[8].

W latach 1919–20 D’Annunzio, jako zdobywca Fiume i de facto dyktator Carnaro, zyskał na popularności. Ogłaszając Fiume „Republiką Carnaro”, a siebie – „Duce”, D’Annunzio stworzył publiczną teatralność i rytuały, które później Mussolini uczynił własnymi: codzienne agresywne przemówienia z balkonu, całą choreografię ceremonii i parad z mnóstwem mundurów (w tym czarne koszule), „rzymski salut” z wyciągniętą ręką i okrzykiem wojennym Eia, eia, alalà! Był pomysłodawcą marszu na Rzym. Przyjmując wiele z manier Comandante, Mussolini zdołał przyciągnąć do swojego ruchu wielu weteranów z Fiume[9][10].

15 sierpnia 1922 były premier Włoch Francesco Saverio Nitti, D’Annunzio i Mussolini mieli spotkać się na rozmowach w Rzymie. 13 sierpnia Mussolini wysłał samochód z kierowcą do willi D’Annunzia w Gardone. Do podróży jednak nie doszło. D’Annunzio wypadł z okna swojego domu i z licznymi urazami czaszki trafił do szpitala. Nie pamiętał wypadku, ale do końca życia odczuwał jego skutki. Pozostaje tajemnicą, czy była to próba zabójstwa. Dwa i pół miesiąca później ruch faszystowski dokonał zamachu stanu, a Mussolini przejął pełnię władzy we Włoszech[11]. W późniejszym okresie drogi D’Annunzia i Mussoliniego rozeszły się, wskutek zdecydowanego sprzeciwu D’Annunzia wobec sojuszu Włoch z III Rzeszą.

Zmarł 1 marca 1938 na zawał serca w Gardone Riviera[12][13].

Twórczość

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Luciano Faverzani: Decorazioni. Enciclopedia dannunziana. [dostęp 2025-11-14]. (wł.).
  2. ↑ P. Davies, D. Lynch, Fascism and the Far Right, 2002, s. 36
  3. ↑ Michael Arthur Ledeen: THE FIRST DUCE D'Annunzio at Fiume. The Johns Hopkins University Press ∙ Baltimore ∙ London, 1977, s. vii. (ang.).
  4. ↑ Ze wstępu do Triumfu śmierci, Stanisław Kasprzysiak, Wydawnictwo Czytelnik, 1976.
  5. ↑ J. Tomkowski, Młoda Polska, Warszawa 2001, s. 25.
  6. ↑ Gregory Alegi: Caproni Ca.3. Berkhamsted: Albatros Productions, 1999, seria: Windsock Datafile. no.78. ISBN 1-902207-17-3. (ang.). s.3, 12
  7. ↑ Monument ku czci własnej [online] [dostęp 2018-04-09] (pol.).
  8. ↑ J.Sondel-Cedarmas, GABRIELE D’ANNUNZIO u źródeł ideologicznych włoskiego faszyzmu, Universitas, s. 135–173, ISBN 97883-242-0844-9 [dostęp 2019-01-05].
  9. ↑ John Whittam: Mussolini and The Cult of the Leader. University of Bristol, 1998-03. [dostęp 2023-10-29]. (ang.).
  10. ↑ Robert O. Paxton: The Anatomy of Fascism. Random House, Inc., 2005, s. 59–60. ISBN 978-1-4000-4094-0. (ang.).
  11. ↑ Paweł Łepkowski: Mit „marszu na Rzym”. rp.pl, 2023-10-26. [dostęp 2023-10-27]. (pol.).
  12. ↑ Zgon Gabriela D’Annunzio. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 49 z 3 marca 1938. 
  13. ↑ Italia w żałobie po zgonie poety-żołnierza. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 50 z 4 marca 1938. 
  14. ↑ Dawni pisarze polscy od początków piśmiennictwa do Młodej Polski. Przewodnik biograficzny i bibliograficzny. T. Tom drugi I–Me. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 2001, s. 221. ISBN 83-02-08101-9.

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Gabriele_D’Annunzio&oldid=78048121”