Grzegorz z Nyssy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Święty
Grzegorz z Nyssy
biskup
nieoficjalnie doktor Kościoła
St. Gregory of Nyssa.jpg
Data urodzenia ok. 335
Cezarea Kapodacka
Data śmierci 10 stycznia ok. 395
Czczony przez katolicki, prawosławny
Wspomnienie 10 stycznia lub 19 lipca (kat.)
10/23 stycznia (praw. według kal. greg.)

Grzegorz z Nyssy, cs. Swiatitiel Grigorij, jepiskop Nisskij (ur. ok. 335 w Cezarei, Kapadocja, zm. 10 stycznia między 394 - 395) - biskup Nyssy, przez niektórych utożsamianej z dzisiejszym Nevşehir k. dawnej Cezarei kapadockiej. Jeden z ojców Kościoła, święty Kościołów: katolickiego[1], anglikańskiego, ewangelickiego, ormiańskiego, koptyjskiego, syryjskiego i prawosławnego[2].

Życiorys[edytuj]

De virginitate

Grzegorz był bratem św. Bazylego, św. Piotra z Sebasty i św. Makryny Młodszej. Tradycja rodzinna, jego ojciec był retorem, ukierunkowała go w dzieciństwie na drogę nauki, a także głębokiego życia religijnego (obydwoje rodzice zostali wpisani do katalogu świętych). Po śmierci żony, za namową swego brata przyjął święcenia kapłańskie i poświęcił się życiu ascetycznemu. Wszechstronnie wykształcony Grzegorz stał się jednym z najwybitniejszych teologów tamtych czasów. Pozostawił po sobie bardzo bogatą spuściznę pisarską, na którą złożyły się rozprawy teologiczne zwalczające błędy arianizmu, komentarze do Pisma św., dzieła ascetyczne oraz wiele kazań i listów. Wstąpił do klasztoru nad Morzem Czarnym. W roku 371 (według innych źródeł w 372) został powołany na biskupa Nyssy (dziś Nevşehir) w Kapadocji. Początki jego urzędowania nie były łatwe, bowiem, jak mówił o tym św. Bazyli, Grzegorz był zbyt pobłażliwy i łatwowierny, a przy tym pozbawiony taktu. W późniejszym okresie na dwa lata został odsunięty od urzędu pod fałszywym zarzutem sprzeniewierzenia majątku Kościoła. W roku 380 został wybrany metropolitą Sebasty.

Uczestniczył w soborze w Konstantynopolu (381), gdzie bronił nicejskiego wyznania wiary, przeciw arianom. Miał być tam głównym autorem projektu nowego, ogłoszonego przez ten Sobór nicejsko-konstantynopolitańskiego wyznania wiary, który uzupełnieniu do Nicejskiego symbolu wiary definiował boską naturę Ducha Świętego. Nazywano go "kolumną Kościoła" i "Filarem Ortodoksji". Dla potomnych pozostał w pamięci jako człowiek otwarty i miłujący pokój, współczujący biednym i chorym.

Walczącego z herezją Arian hierarchę z powodu ich intryg pozbawiono katedry i skazano na wygnanie. Dopiero po ośmiu latach zrehabilitował go cesarz Gracjan.

Święty Grzegorz zmarł w wieku ok. 60 lat.

Kult[edytuj]

Wraz z Bazylim Wielkim i Grzegorzem z Nazjanzu jest zaliczany do tzw. ojców kapadockich, trzech ojców Kościoła z IV wieku, którzy pochodzili z Kapadocji. Bronili oni Kościoła przed herezjami skierowanymi przeciwko Świętej Trójcy.

Papież św. Pius V zaliczał Grzegorza z Nyssy do czterech wielkich doktorów Kościoła wschodniego, jednak na żadnej oficjalnej liście doktorów Kościoła św. Grzegorz nie figuruje[1].

Dzień obchodów[edytuj]

Wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim i ewangelickim obchodzone jest 10 stycznia, w anglikańskim 19 lipca.

Kościoły wschodnie z uwagi na liturgię według kalendarza juliańskiego wspominają Świętego:

Dzieła[edytuj]

Do naszych czasów zachowały się kazania i traktaty napisane przez św. Grzegorza w obronie nauki ortodoksyjnej od herezji arian i macedonian.

  • 379 - 394 r. - O stworzeniu człowieka (De opificio homini); przeł. Marta Przyszychowska,WAM Źródła Myśli Teologicznej 39, Kraków 2006, s. 152, ISBN 83-7318-687-5; tekst grecki: PG 44, 123-256; SCh 6, wyd.Jean-Jacques Courtiau /1944/[3].
  • Wielka Katecheza, przeł. Wojciech Kania, [w:] Grzegorz z Nyssy, Wybór pism, Warszawa 1974 ATK PSP 14, s. 128-183; tekst grecki: Sources chrétiennes (SCh) 453, (oprac. Raymond Winling).
  • 370 r. - O dziewictwie, SCh 119, wyd. M. Aubineau /1966/.

Inne dzieła:

  • Komentarz do Pieśni nad Pieśniami (In Canticum Canticorum Homiliae, PG 44, 873nn; )
  • Homilie do Błogosławieństw. M. Przyszychowska (przekład, wstęp i przypisy). Kraków: WAM, 2005, s. 101, seria: ŹMT 34. ISBN 83-7318-504-6.
  • Homilie do Eklezjastesa. M. Przyszychowska (przekład, wstęp i przypisy). Kraków: WAM, 2009, s. 106, seria: ŹMT 51. ISBN 978-83-7505-197-1.
  • O chrzcie Chrystusa (In baptismum Christi; PG 46, 592nn)
  • O duszy i zmartwychwstaniu
  • O tych, którzy odkładają przyjęcie chrztu (De iis qui baptismum differunt; PG 46, 420nn)
  • Przeciwko przeznaczeniu
  • 379-381 r. - Życie Makryny, SCh 178, wyd. P. Maraval /1971/.
  • 379 - 383 r. - Przeciw Eunomiuszowi; cz.1, Sources chrétiennes 521, wyd. W. Jaeger /2008/[4].
  • 391 - 394 r. - Żywot Mojżesza (Vita Moisis, PG 44, 361nn; Sources chrétiennes 1, /3 wyd. 2000/; Żywot Mojżesza. S. Kalinkowski (przekład). Kraków: WAM, 2009, s. 104, seria: ŹMT 50.

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

Przypisy

  1. a b Święty Grzegorz z Nyssy, biskup i doktor Kościoła.
  2. a b Gregor von Nyssa - Ökumenisches Heiligenlexikon (niem.)
  3. Por. streszczenie tomu i dane wydania francuskiego: Création de l'homme (fr.)
  4. Por. streszczenie tomu i dane wydania francuskiego: Contre Eunome I (fr.)

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Całe dzieła:

Fragmenty: