Hagiografia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Hagiografia (gr. ἅγιος = święty, γράφειν = pisać) – dział piśmiennictwa religijnego zapoczątkowany w starożytności (za czasów pierwszych chrześcijan, prawdopodobnie w Rzymie), który obejmuje żywoty świętych, legendy z nimi związane oraz opisy cudów, a także nauka pomocnicza w badaniach historycznych – wiedza o pismach hagiograficznych[1].

Hagiografia obejmuje żywotopisarstwo, pisma o świętych (życie świętego – vitae, jego męczeństwo – passio, cuda – miracula), opisy elewacji i translacji itp., a termin używany jest dla określenia nauki pomocnej dla badań historycznych[1] . W historii pism biograficznych o świętych osobach wyodrębniane są epoki hagiografii:

– praktycznej obejmującej okresy: patrystyczny (między drugim, a ósmym wiekiem naszej ery; np. „Vitae PatrumGrzegorza z Tours, „Dialogi” Grzegorza Wielkiego) i od Karolingów do Renesansu (wczesnośredniowieczny do dwunastego wieku i późnośredniowieczny do siedemnastego wieku; przykładem jest „Złota legendaJakuba de Voragine)

naukowej (hagiologia – termin używany synonimicznie z hagiografią[2]) zapoczątkowanej na początku XVII wieku przez jezuickich bollandystów (Hériberta Rosweyde i Jeana Bollanda) oraz benedyktynów z Kongregacji św. Mauramaurystów (Jeana Mabillona)[3].

Do gatunków literackich źródeł hagiografii naukowej należą także: Acta martyrum, Legendarze, zbiory Żywotów świętych, Martyrologia, Passionale, legendy hagiograficzne, powieści hagiograficzne, biografie krytyczno-historyczne i Vita poshuma[3].

Wiedza o hagiografii określana jest przez bollandystów jako hagiografia krytyczna co znajduje odzwierciedlenie w podtytule ich organu: „Revue d`hagrographie critique”[4].

Używane jako synonimicznie określenie hagiologia, którym posługują się pisarze wschodni związane jest z elementami kulturowymi i religijnymi stawianymi przez nich ponad historyczno–literackie[4].

Określenie terminem hagiografia ma także pejoratywne zabarwienie jakie nadają mu agnostycy i pisarze sceptycznie nastawieni wobec chrześcijaństwa[1]. Potocznie określenie hagiografia przypisywane jest bezkrytycznym i gloryfikującym biografiom[5].

Zobacz też[edytuj]

 Osobny artykuł: Acta Sanctorum.

Przypisy

  1. a b c Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 6: W-Z. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 2007, s. 608. ISBN 978-83-7318-736-8.
  2. ks. Marian Kowalewski: Mały słownik teologiczny. Poznań–Warszawa–Lublin: Drukarnia i Księgarnia św. Wojciecha, 1960, s. 148.
  3. a b o. Emil Kumka OFMConv.: Historia hagiografii. Serwis Informacyjny Prowincji św. Antoniego i bł. Jakuba Strzemię, 09.12.2014. [dostęp 2016-10-15].
  4. a b Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 6: W-Z. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 2007, s. 609. ISBN 978-83-7318-736-8.
  5. Władysław Kopaliński: Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1983, s. 166. ISBN 83-214-0333-6.