Henryk Panas

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Henryk Panas (ur. 4 stycznia 1912 we Lwowie, zm. 11 września 1985 w Olsztynie) – polski prozaik, dramaturg i publicysta.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1933 roku ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. W czasie studiów aktywnie działał w Polskiej Korporacji Akademickiej Cresovia Leopoliensis. Przed wybuchem II wojny światowej pracował jako nauczyciel historii w XI Państwowym Gimnazjum im. Jana i Andrzeja Śniadeckich we Lwowie i w V Państwowym Gimnazjum im. Hetmana Stanisława Żółkiewskiego we Lwowie. Był członkiem zarządu Lwowskiego Klubu Sportowego Pogoń odpowiedzialnym za redagowanie klubowego biuletynu. Uczestniczył w kampanii wrześniowej, walczył w obronie Lwowa jako podchorąży 26 Pułku Piechoty. Po zajęciu Lwowa przez Armię Czerwoną był przez rok nauczycielem matematyki w 17 Szkole Średniej z polskim językiem nauczania. W sierpniu 1940 roku został aresztowany pod zarzutem szpiegostwa i prowadzenia antysowieckiej agitacji. Osadzony w więzieniu przy Łąckiego i skazany na 8 lat obozu pracy poprawczej. W czerwcu 1941 roku wywieziony do więzienia etapowego w Starobielsku, następnie do Workutłagu, jednego z licznie rozsianych łagrów w Autonomicznym Okręgu Komi. Zwolniony z obozu na mocy porozumienia Sikorski - Majski trafił we wrześniu 1941 roku do formujących się w Buzułuku Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR. Został oficerem ewidencji personalnej Samodzielnego Batalionu Dzieci Lwowskich 6 Lwowskiej Dywizji Piechoty. Z II Korpusem Polskich Sił Zbrojnych przebył szlak bojowy przez Irak, Egipt, Włochy, walczył pod Monte Cassino. Pod koniec wojny i po zakończeniu działań wojennych był nauczycielem matematyki w Gimnazjum i Liceum Nr 1 dla żołnierzy 2 Korpusu w Alessano. W 1947 wrócił w nowe granice Polski i zamieszkał we Wrocławiu, gdzie pracował jako nauczyciel i dyrektor szkół, będąc również aktywistą PZPR. W okresie stalinowskim zmuszony był opuścić Wrocław. W 1952 osiedlił się na Mazurach i pracował jako kierownik szkoły we wsi Kamionki pod Giżyckiem. W 1956 przeniósł się do Olsztyna, gdzie początkowo był redaktorem miesięcznika „Warmia i Mazury” (1958-1972). Popularność przyniosła mu powieść Według Judasza. Apokryf, przetłumaczona na sześć języków obcych, w tym na japoński. W ostatnim okresie swego życia wiele czasu poświęcił pracy społecznej. Był jednym ze współzałożycieli Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego „Pojezierze” w Olsztynie, gdzie pełnił funkcję prezesa tego stowarzyszenia (od 1976).

Został pochowany na cmentarzu komunalnym w Olsztynie (kw. G40 rząd 7 grób 37)[1].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • Bóg, wilki i ludzie. Opowiadania mazurskie (1960)
  • Cierpki owoc. Powieść (1962)
  • Na krawędzi nocy. Powieść (1963)
  • Chłopiec z karabinem. Powieść (1966, 1969, 1976, 1982)
  • Grzesznicy. Powieść (1966, 1981)
  • Zagubieni w lesie. Powieść (1968, 1978, 1985)
  • Prywatne życie Władysława Jagiełły. Powieść (1969)
  • Prawo wojny i inne opowiadania (1969)
  • Według Judasza. Apokryf. Powieść (1973, 1974, 1985)
  • Na rozstajnych drogach. Powieść (1974)
  • Krew na śniegu. Powieść (1976, 1987)
  • Brat Leśnego Diabła. Powieść dla młodzieży (1978, Wydawnictwo Pojezierze 1983)
  • Powrót z krainy Tzemil. Powieść (1978)
  • Sprawy do przemyślenia. Szkice i felietony (1979)
  • Rozstania. Szkic autobiograficzny (1980)
  • Porytowe wzgórze. Powieść (1983)
  • Judasza dziennik intymny. Powieść (1985)
  • Opowiadanie wybrane (1988)
  • Jak mi było u Andersa. Wspomnienia (1988)

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

  • Nagroda wojewódzka w Olsztynie (1963,1965)
  • Nagroda miesięcznika "Warmia i Mazury" (1972)
  • Nagroda tygodnika "Kultura" za powieść Według Judasza. Apokryf(1974)
  • Za opowiadanie „Smak żelaza” otrzymał trzecią nagrodę w Konkursie „Trybuny Ludu” (1953)
  • Za opowiadanie „ Rzeczy wielkie i małe” otrzymał trzecią nagrodę w konkursie ZMP i Rady Głównej LZS (1954)
  • Za opowiadanie „Wypalone domy” w konkursie „Życia Literackiego” przyznano mu nagrodę drugą
  • Powieść „Grzesznicy” wyróżniona została w konkursie Wydziału Kultury Prezydium ZLP
  • Trzecią nagrodę w konkursie Komitetu do spraw Radia i Telewizji otrzymało widowisko Panasa „Jutro o siódmej”

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • S.M. Bartelski, Polscy pisarze współcześni 1939-1991, Warszawa 1995.
  • Literatura Polska. Przewodnik encyklopedyczny, red. J. Krzyżanowski, Warszawa 1985.
  • J.A. Sokołowski, "Panas", Olsztyn 1982
  • P. Kuncewicz, "Agonia i nadzieja - proza Polska od 1956", tom IV, Warszawa 1994.
  • Marek Książek, Janusz Soroka, Parnas według Panasa, Olsztyn 2016