Sherwin Wine
| Data i miejsce urodzenia |
25 stycznia 1928 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
21 lipca 2007 |
| Wyznanie | |
| Strona internetowa | |
Sherwin Wine (ur. 25 stycznia 1928 w Detroit, zm. 21 lipca 2007 w As-Suwajrze w Maroku)[1] – amerykański rabin, twórca judaizmu humanistycznego
Życie
[edytuj | edytuj kod]Został wychowany w rodzinie konserwatywnych Żydów amerykańskich. Studiował filozofię na Uniwersytecie Michigan. W trakcie studiów zdecydował się na zostanie duchownym i wstąpił do Hebrew Union College, czołową uczelnię judaizmu reformowanego (1951)[2].
Był rabinem w amerykańskiej armii i służył w trakcie wojny w Korei. Po zakończeniu służby był rabinem w Detroit (1958), a następnie w Windsorze, w Kanadzie (1959-1963). Następnie, założył w Detroit Birmingham Temple, która w ciągu kilku lat stała się pierwszą świątynią humanistycznego judaizmu. Wise pozostał tam rabinem aż do swojej śmierci[2].
Po założeniu w 1969 Society for Humanistic Judaism Wise stał się znanym w całym kraju propagatorem humanizmu, zwolennikiem świeckości państwa, przeciwnikiem konserwatywnej religijności. Od lat 80tych przeciwstawiał się aktywnie religijnemu prawicowemu aktywizmowi w polityce amerykańskiej. Był prezydentem North American Committee for Humanism (1982-1993) i wykładowcą w The Humanist Institute w Nowym Jorku. American Humanist Association nadała mu w 2003 tytuł "Humanisty Roku"[3]. W 1985 Wise został współżałożycielem International Institute for Secular Humanistic Judaism w Jerozolimie i aż do swojej śmierci kierował amerykańską filią tej uczelni[2].
Działał też w ruchu LGBT i przez wiele lat był prezesem American Triangle Foundation[2].
Zginął w wypadku samochodowym (jako pasażer taksówki), podczas podróży po Maroku wraz ze swoim wieloletnim partnerem Richardem McMainsem[2].
Religia
[edytuj | edytuj kod]Wise odszedł od głównego nurtu judaizmu, stając się otwartym przeciwnikiem konserwatyzmu religijnego. Założony przez niego humanistyczny judaizm był ruchem, dla którego żydowska historia i kultura są ważniejsze dla tożsamości żydowskiej niż religia[4]. Żydem jest osoba, która się identyfikuje z tradycją kultury żydowskiej i chce działań dla jej zachowania. Rozwojowi tej tradycji służyć ma pluralistyczne, otwarte i wolne społeczeństwo[5].
Wise był też twórcą pojęcia ignostycyzm, oznaczającego pogląd, że pytanie o istnienie Boga jest bezsensowne. Zgodnie z pozytywizmem logicznym, znaczenie zdań sprowadza się do metod ich sprawdzalności. Zarówno zdanie o istnieniu, jak i nieistnieniu Boga nie jest sprawdzalne, a więc oba nie posiadają znaczenia[6]. Pozbawione znaczenia jest także pojęcie Boga (choć może mieć znaczenie emocjonalne, moralne czy estetyczne. Sam teizm jest też uznawany jest za stanowisko niespójne[7].
Dzieła
[edytuj | edytuj kod]- 1976 Meditation Services for Humanistic Judaism
- 1976 The Humanist Haggadah
- 1978 Humanistic Judaism
- 1979 High Holidays for Humanists
- 1985 Judaism Beyond God
- 1988 Celebration: A Ceremonial and Philosophic Guide for Humanists and Humanistic Jews
- 1995 Staying Sane in a Crazy World
- 2012 A Provocative People: A Secular History of the Jews
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ RABBI SHERWIN T. WINE. [dostęp 2018-11-27].
- ↑ a b c d e Joffe 2007 ↓.
- ↑ Annual Humanist Awardees [online], American Humanist Association, 26 listopada 2025 [dostęp 2025-11-26].
- ↑ Benedict 2008 ↓, s. 276.
- ↑ Benedict 2008 ↓, s. 277.
- ↑ Benedict 2008 ↓, s. 247.
- ↑ Benedict 2008 ↓, s. 248.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Lawrence Joffe, Obituary: Rabbi Sherwin Wine, „The Guardian”, 17 września 2007 [dostęp 2025-11-26].
- Gerald Benedict, The Watkins Dictionary of Religions and Secular Faiths, London: Watkins Publishing, 2008.