Ion Druță

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Ion Druţă)
Skocz do: nawigacja, szukaj

Ion Druță (mołdawską cyrylicą Ио́н Дру́цэ, wym. [jon drut͡sə], ros. Ива́н Пантеле́евич Дру́ца; ur. 3 września 1928 w Horodiște) – mołdawski prozaik, dramaturg, eseista i publicysta; członek honorowy Akademii Rumuńskiej. Jest najczęściej tłumaczonym na języki obce współczesnym pisarzem mołdawskim[1]. Od 1960 roku mieszka na stałe w Moskwie. W polskojęzycznych źródłach i opracowaniach jego nazwisko zapisywane bywa jako „Ion Druce”[2].

Życie[edytuj | edytuj kod]

Ion Druță urodził się w Rumunii, we wsi Horodiște (obecnie rejon Dondușeni w Mołdawii). W 1945 roku ukończył kurs traktorzysty, 1946 szkołę leśnictwa a w 1957 roku kurs literatury pięknej w Instytucie Maksyma Gorkiego w Moskwie. Początkowo bywał jako pisarz często oskarżany przez mołdawskie urzędy oraz krytykę literacką o nacjonalizm i odrzucenie zasad socrealizmu. Z tego powodu Druță pierwsze swe utwory wydawał głównie w Rosji, gdzie krytyka literacka była bardziej liberalna[1].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Najsłynniejszym dziełem Iona Druță jest nowela pt. Ostatni miesiąc jesieni (mołdawski, rumuński Ultima lună a toamnă, 1962–1976)[3]. Innym znanym utworem jest powieść pt. Biała Cerkiew (mołd., rum. Biserica Albă, 1981). Akcja Białej Cerkwi rozgrywa się w czasie jednej z wielu wojen turecko-rosyjskich w XVIII wieku. Głównymi bohaterami utworu są przełożony mołdawskiego monasteru NeamțPaisjusz (Wieliczkowski), w brzmieniu mołdawskim Paisie Velicikowski oraz Grigorij Potiomkin – rosyjski generał carycy Katarzyny II. Obydwaj są przedstawieni jako obrońcy Mołdawii. Bronią przeora są modlitwy odmawiane do Boga, zaś bronią Potiomkina – waleczne czyny. Najważniejszym wątkiem dzieła jest budowa cerkwi, symbolu zwycięstwa nad cierpieniem i zniszczeniami spowodowanymi wojną. Budowa świątyni stanowi także symbol odbudowy kraju. Obecność Rosjan i w ogóle kultury ruskiej w Mołdawii jest w Białej Cerkwi przedstawiona w pozytywnym świetle (według autora wpłynęła na postęp cywilizacyjny w kraju)[4].

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Utwory Iona Druță zostały przetłumaczone na wiele języków, m.in. na język polski, rosyjski, czeski i słowacki.

Wydania mołdawskie[edytuj | edytuj kod]

Większość mołdawskich publikacji Iona Druță ukazało się w czasie, gdy język mołdawski zapisywano cyrylicą.

  • 1952 – La noi în sat. Povestiri (Kiszyniów).
  • 1954 – Poveste de dragoste. Nuvele (Kiszyniów).
  • 1957 – Frunze de dor. Roman (Kiszyniów).
  • 1959 – Dor de oameni. Nuvele (Kiszyniów).
  • 1962 – Cenușica. Povestire pentru copii (Kiszyniów).
  • 1963 – Povestea furnicii. Versurii pentru copii (Kiszyniów).
  • 1963–1968 – Balade din câmpie razem z Povara bunătății noastre, 2 tomy.
  • 1964 – Piept la piept. Nuvele (Kiszyniów).
  • 1972 – Bobocel cu ale lui (Kiszyniów).
  • 1973 – Balada celor cinci motănași (Kiszyniów).
  • 1974 – Păsările tinereții noastre. Teatru (Kiszyniów).
  • 1982 – De la verde pân'la verde, wydanie poprawione i uzupełnione (Kiszyniów).
  • 1983 – Daruri. Istorioare pentru copii (Kiszyniów).
  • 1984 – Clopotniță. Roman (Kiszyniów).
  • 1986 – Scrieri, 2 tomy (Kiszyniów).
  • 1988 – Biserica Albă. Roman (Kiszyniów).
  • 1989–1990 – Scrieri, 4 tomy (wydane w allfabecie łacińskim; Kiszyniów).
  • 1998 – Ora jertfirii. Proză, publicistică, scrisori (Kiszyniów).
  • 2000 – Biserica Albă (Kiszyniów).

Wydania rumuńskie[edytuj | edytuj kod]

  • 1988 – Clopotniţă (red. Elena Siupiur, Bukareszt).
  • 1992 – Povara bunătății noastre. Roman (red. Mihai Cimpoi, Bukareszt).

Polskie przekłady[edytuj | edytuj kod]

  • 1967 – Ostatni miesiąc jesieni (tłumaczyła Elżbieta Wassongowa, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy).
  • 1976 – Brzemię naszej dobroci (tłumaczył Andrzej Szymański, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza).
  • 1976 – Liście smutku (tłumaczył Andrzej Szymański, Warszawa: „Pax”).

Przypisy

  1. a b Ciobanu, Vitalie: Ion Druță, w: Slovník spisovatelů rumunských (Praga: Nakladatelství Libri, 2001; strona 97).
  2. filmpolski.pl
  3. Novotný, Vladimír: Druce, Ion: Poslední měsíc podzimu, w: Slovník světových literárních děl (Praga: Odeon, 1988, tom I (A-L), str. 227-228). Ostatni miesiąc jesieni, jako jedyne dzieło ze współczesnej literatury mołdawskiej zostało opisane w słowniku w stworzonym specjalnie dla jego opisu haśle. Utwór ten należy do najczęściej tłumaczonych dzieł Iona Druță.
  4. Ciobanu, Vitalie: Ion Druţă, w: Slovník spisovatelů rumunských (Praga: Nakladatelství Libri, 2001; strona 98).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ciobanu, Vitalie: Ion Druţă, w: Slovník spisovatelů rumunských (Praga: Nakladatelství Libri, 2001; str. 97-98).
  • Novotný, Vladimír: Druce, Ion: Poslední měsíc podzimu, w: Slovník světových literárních děl (Praga: Odeon, 1988, tom I (A-L), str. 227-228).
  • Sasu, Aurel i Rad, Ilie: Druţă Ion, w: Dicţionarul Biografic al Literaturii Române (Piteşti: PARARELA 45, tom I (A-L), str. 526-527).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Ion Druță, w katalogu BIBLUS (ros.)

[[Kategoria:Urodzeni w 1928