Szwa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szwa
Numer IPA 322
Tekst IPA Ə
Xsampa-at.png
Jednostka znakowa Ə
X-SAMPA @
Przykład dźwięku i

W językoznawstwie, zwłaszcza w fonetyce i fonologii, szwa i (wymowa IPA: /ʂfa/) odnosi się do samogłoski średnio centralnej (zaokrąglonej lub niezaokrąglonej) znajdującej się w środku diagramu samogłoskowego, oznaczaną w międzynarodowym alfabecie fonetycznym symbolem ə lub inną samogłoską bliską tej pozycji. Dla przykładu w języku angielskim samogłoska „a” w wyrazie „about” jest wymawiana przez szwa. W języku angielskim szwa występuje głównie w nieakcentowanych sylabach, ale w innych językach może pojawiać się częściej w sylabach akcentowanych. W standardowym języku polskim szwa nie występuje w ogóle. Można ją spotkać tylko w niektórych dialektach i gwarach języka polskego na przykład w gwarze podhalańskiej zdanie idēm ku tobiē (wymowa IPA: [ˈidəm ku ˈtobjə) w wyniku ściśnięcia samogłoski [e] wymawiane jest przez szwa[1].

W odniesieniu do niektórych języków, nazwa „szwa” oraz symbol ə mogą być używane do określania innych nieakcentowanych samogłosek średnich, niekoniecznie samogłoski średnio centralnej.

Języki, w których występuje ten dźwięk[edytuj]

Samogłoski podstawowe
 
  przednie   centralne   tylne
przymknięte iy   ɨʉ   ɯu
prawie przymknięte   ɪʏ   ʊ  
półprzymknięte eø   ɘɵ   ɤo
średnie     ə    
półotwarte ɛœ   ɜɞ   ʌɔ
prawie otwarte æ   ɐ    
otwarte aɶ       ɑɒ
 
Uwaga. Jeśli podano dwa symbole, to znajdujący się po lewej stronie oznacza samogłoskę niezaokrągloną, a po prawej zaokrągloną.

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • Plínio A. Barbosa, Eleonora C. Albano. Brazilian Portuguese. „Journal of the International Phonetic Association”. 34 (2), s. 227–232, 2004. DOI: 10.1017/S0025100304001756 (ang.). 
  • Józef Bubak: Gwara Zakopanego. W: "Zakopane - czterysta lat dziejów" pod red. Dutkowskiej Renaty. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1991.
  • Madalena Cruz-Ferreira: Portuguese (European). W: Handbook of the International Phonetic Association. Cambridge: Cambridge University Press, 1999, s. 126–130. ISBN 978-0-521-65236-0. (ang.)