Józef Parnas (lekarz weterynarii)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Józef Parnas
Józef Pernes
Data i miejsce urodzenia 14 czerwca 1909
Przemyśl
Data i miejsce śmierci 22 września 1998
Kąty Wrocławskie
Narodowość  Polska
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi

Józef Parnas, właśc. Pernes (ur. 14 czerwca 1909 w Przemyślu, zm. 22 września 1998 w Kątach Wrocławskich) – polski lekarz weterynarii, profesor medycyny weterynaryjnej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Studia wyższe ukończył w Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie uzyskując 1933 dyplom lekarza weterynaryjnego. Po dyplomie podjął pracę lekarza wet. w Łunińcu, powiatowym miasteczku dawnego województwa poleskiego. Pełnił tam obowiązki rejonowego lekarza wet. oraz prowadził prywatną praktykę. W 1937 przyjęty został na stanowisko asystenta w Zakładzie Rozpoznawczym Wydziału Weterynaryjnego Państwowego Instytut Gospodarstwa Wiejskiego (po wojnie przekształconym w Państwowy Instytut Weterynaryjny w Puławach. Z chwilą wybuchu wojny opuścił Puławy i przedostał się do Lwowa, gdzie rozpoczął pracę w Zakładzie Mikrobiologii Akademii Medycyny Weterynaryjnej. Nadano mu obywatelstwo sowieckie i był członkiem WKP(b). Na przełomie 1943/1944 r. był dowódcą polskiej specgrupy partyzanckiego Sztabu Armii Czerwonej (w stopniu majora). W sierpniu 1944 r. pojawił się w Lublinie, gdzie w krótkim czasie stał się jednym z organizatorów Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, a zwłaszcza jego Wydziału Weterynaryjnego. W roku akademickim 1944/1945 pełnił obowiązki dziekana tego Wydziału. Od początku jego powstania był wykładowcą mikrobiologii weterynaryjnej w ramach Zespołu Mikrobiologii obsługującego kilka wydziałów, kierowanego przez znanego mikrobiologa prof. Ludwika Hirszfelda. W maju 1945 r. założył w Lublinie czasopismo Medycyna Weterynaryjna, pełniąc początkowo obowiązki redaktora naczelnego, które z końcem 1945 r. przekazał prof. Alfredowi Trawińskiemu. W 1947 był sekretarzem Komitetu Uczelnianego PPR przy UMCS i protegowanym Jakuba Bermana. Jako pierwszy opowiedział się publicznie za upaństwowieniem PAU. W latach 1948-1949 oraz 1949-1950 był prorektorem UMCS, a w roku akademickim 1950/1951 p.o. rektora Uniwersytetu które pełnił do 31 grudnia 1951. Od roku 1945 był organizatorem i kierownikiem Zakładu Higieny Weterynaryjnej w Lublinie. Od 1951 r. był organizatorem oraz pierwszym dyrektorem Instytutu Medycyny Pracy i Higieny Wsi w Lublinie. Od 1 września 1953 r. przeniósł się na Wydział Lekarski lubelskiej Akademii Medycznej gdzie powierzono mu stanowisko kierownika Katedry Mikrobiologii Lekarskiej. Po śmierci Stalina i odejściu Bermana w III 1954 r. Centralna Komisja Kontroli Partyjnej PZPR udzieliła mu nagany „za przemilczanie szczegółów życiorysu”, a w 1964 r. wyrzucono go z PZPR „za rozkład moralny, obcość ideologiczną i szkodliwą wrogą działalność”. Odwołany został z funkcji uczelnianych. Przyczyną tych represji były ekscesy erotyczne z podległymi pracownicami, a zwłaszcza fakt złożenia donosu do ambasady Kanady na swoją byłą asystentkę, z którą romansował, a która przebywała rzekomo nielegalnie w RFN, nie wiedząc, że była ona agentem wywiadu PRL. W okresie wydarzeń marcowych 1968 r. został aresztowany za zdekonspirowanie swojej asystentki (agenta wywiadu) i skazany przez Okręgowy Sąd Wojskowy w Lublinie. Przy okazji procesu wyszły na jaw fałszerstwa doktoratu i habilitacji[1]. Po ułaskawieniu w 1971 r. otrzymał zgodę na wyjazd do Izraela. Wyjechał do Danii. Tam w Kopenhadze pracował w Serum-Institute, mającym charakter Instytutu Weterynaryjnego. W 1992 r. został oficjalnie zrehabilitowany w Ambasadzie Polskiej w Kopenhadze.

Został odznaczony dwukrotnie Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski; 23 kwietnia 1946 uchwałą Prezydium Krajowej Rady Narodowej[2], a 22 lutego 1979 postanowieniem Prezydenta RP na uchodźstwie[3]. W 1950 otrzymał doktorat honoris causa Akademii Weterynaryjnej w Brnie[4]. W 1951 został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. P. Hübner, Zwierciadło nauki. Mała encyklopedia polskiej nauki akademickiej, Kraków 2013, s. 446–449.
  2. M.P. z 1947 r. Nr 52, poz. 366.
  3. Komunikat o nadaniu Orderu Odrodzenia Polski. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 32, Nr 7 z 31 grudnia 1979. 
  4. Uczony polski doktorem Honoris Causa wyższej uczelni czechosłowackiej. „Nowiny”, s. 5, Nr 163 z 15 czerwca 1950. 
  5. M.P. z 1951 r. Nr 74, poz. 1008.