Ludwik Hirszfeld

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy lekarza – bakteriologa i immunologa. Zobacz też: Ludwik Maurycy Hirszfeld – lekarz – chirurg i anatom.
Ludwik Hirszfeld
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 5 sierpnia 1884
Warszawa
Data i miejsce śmierci 7 marca 1954
Wrocław
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski

Ludwik Hirszfeld (ur. 5 sierpnia 1884 w Warszawie, zm. 7 marca 1954 we Wrocławiu) – lekarz, bakteriolog i immunolog, twórca polskiej szkoły immunologicznej oraz nowej dziedziny nauki – seroantropologii.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Studiował medycynę w Würzburgu i Berlinie. Uzyskał doktorat za pracę na temat aglutynacji, habilitację zaś (w wieku 30 lat) za pracę nad związkiem zjawisk odpornościowych i krzepliwości krwi. Był asystentem w Instytucie Badań Raka w Heidelbergu oraz w Zakładzie Higieny uniwersytetu w Zurychu. W czasie I wojny światowej uczestniczył w zwalczaniu ogromnej epidemii tyfusu plamistego w Serbii.

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1918 współtworzył Państwowy Instytut Higieny w Warszawie. Kierował nim w latach 1924–1939. W latach 1924–1925 był dyrektorem Państwowego Zakładu Badania Surowic[1]. W 1926 habilitował się po raz drugi na Uniwersytecie Warszawskim jako bakteriolog i immunolog. W 1931 roku został profesorem.

Około 1938 przy ul. Obrońców na Saskiej Kępie wybudowano willę (projekt Józefa Łowińskiego), w której Ludwik Hirszfeld zamieszkał[2].

W czasie II wojny światowej wraz z innymi Żydami został zmuszony do zamieszkania w getcie warszawskim. Prowadził tam wykłady, pracował naukowo, a także – dzięki szczepionce przekazanej przez prof. Rudolfa Weigla z lwowskiego Instytutu, nielegalnie przemyconej do getta – leczył chorych na tyfus plamisty. W lipcu 1942 uciekł z getta na aryjską stronę. Przez pewien okres ukrywał się pod zmienionym nazwiskiem w domu Laury z Przedpełskich Kenigowej, żony Mariana Keniga, w Starej Miłośnie k. Warszawy, później u gospodarza Stanisława Kaflika w Klembowie koło Tłuszcza udając urzędnika-dezynfektora. W roku 1943 spisał swoją autobiografię, która ukazała się w roku 1946 pt. „Historia jednego życia”.

Po wyzwoleniu Lublina w 1944 brał udział w tworzeniu UMCS. W 1945 przeniósł się do Wrocławia i podjął pracę na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Wrocławskiego (był pierwszym dziekanem tego wydziału). W 1952 roku utworzył we Wrocławiu Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN. W tym samym roku został członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk i wszedł w skład jej prezydium[3].

Osiągnięcia[edytuj | edytuj kod]

Do jego najważniejszych osiągnięć naukowych należy praca nad grupami krwi. Prowadził ją w latach 1907–1911 wraz z Emilem von Dungernem w Zurychu. Odkrył wówczas prawa dziedziczenia grupy krwi (które zastosował do celów dochodzenia ojcostwa) i wprowadził oznaczenie grup krwi jako 0, A, B i AB, przyjęte na całym świecie w 1928. Oznaczył również czynnik Rh i odkrył przyczynę konfliktu serologicznego, co uratowało życie wielu noworodkom.

O badaniach Hirszfelda pisał Paweł Jasienica w książce Opowieści o żywej materii (1954).

W 1950 r. był nominowany do nagrody Nobla w dziedzinie medycyny za wyjaśnienie zagadki zjawiska konfliktu serologicznego między matką a płodem.

Grób małż. Hirszfeld na wrocławskim cmentarzu św. Wawrzyńca

Żoną prof. Ludwika Hirszfelda była prof. Hanna Hirszfeldowa, również lekarka, pediatra. Grób Hirszfeldów znajduje się na Cmentarzu św. Wawrzyńca we Wrocławiu.

Prace[edytuj | edytuj kod]

  • Dungern E. von, Hirszfeld L.: Über Vererbung gruppenspezifischer Strukturen des Blutes. Z Immun Forsch Exper Ther 1910; 6:284-92.

Odznaczenie[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

  • We Wrocławiu imię Ludwika Hirszfelda nosi plac, przy którym mieści się Dolnośląskie Centrum Onkologiczne
  • We Wrocławiu funkcjonuje założony przez Ludwika Hirszfelda w roku 1952 (był jego pierwszym dyrektorem) Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN imienia Ludwika Hirszfelda[5]
  • Z okazji 130 rocznicy urodzin uczonego decyzją Rady Miejskiej Wrocławia okres od czerwca 2014 roku do maja 2015 roku został ogłoszony „Rokiem pamięci Ludwika Hirszfelda”
  • W styczniu 1979 imię Ludwika Hirszfelda nadano ulicy na warszawskim Ursynowie[6]. Imię Ludwika Hirszfelda noszą też ulice w Lublinie, Jeleniej Górze, Wałbrzychu i Jelczu-Laskowicach
  • Poczta Polska chcąc uczcić dokonania Polaków na świecie wprowadziła w roku 2009 do obiegu cztery znaczki. Na znaczku o nominale 1,95 zł przedstawiono podobiznę Ludwika Hirszfelda[7]
  • Na terenie Zakładu i Katedry Mikrobiologii Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu znajduje się aula poświęcona Ludwikowi Hirszfeldowi

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Urzędowy spis lekarzy uprawnionych do wykonywania praktyki lekarskiej oraz aptek w Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych. Generalna Dyrekcja Służby Zdrowia, 1924, s. 3.
  2. Hanna Faryna-Paszkiewicz: Saska Kępa. Warszawa: Murator, 2001, s. 167. ISBN 83-915407-0-7.
  3. Członkowie PAN: Skorowidz.
  4. M.P. z 1951 r. Nr 76, poz. 1043.
  5. IITD PAN Wrocław – O nas, www.iitd.pan.wroc.pl [dostęp 2016-06-14].
  6. Kwiryna Handke: Dzieje Warszawy nazwami pisane. Warszawa: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, 2011, s. 333. ISBN 978-83-62189-08-3.
  7. Polacy na świecie – Michał Sędziwój(2011; Nr kat.:4379). W: Poczta Polska [on-line]. filatelistyka.poczta-polska.pl/. [dostęp 2015-08-11].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ludwik Hirszfeld: Historia jednego życia, Czytelnik, Warszawa, 1946, Pax, Warszawa, 1967, 1989, Czytelnik, Warszawa, 2000, ​ISBN 83-07-02731-4​.
  • Grzegorz Fedorowski, Ludwik Hirszfeld, Warszawa: Nasza Księgarnia, 1985, ISBN 83-10-08683-0, OCLC 233516394.
  • Waldemar Kozuschek, Ludwik Hirszfeld (1884-1954). Rys życia i działalność naukowa, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2005, ISBN 83-229-2653-7, OCLC 69500664.
  • Agnieszka Krzemińska, Psucie krwi, [w:] „Polityka”, 2013, nr 42, s. 87–89.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]