Jāzeps Vītols

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jāzeps Vītols
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 26 lipca 1863
Valmiera
Pochodzenie łotewskie
Data i miejsce śmierci 24 kwietnia 1948
Lubeka
Instrumenty fortepian
Gatunki muzyka poważna, muzyka romantyczna
Zawód kompozytor, pedagog

Jāzeps Vītols (ur. 26 lipca 1863 w Valmiera, zm. 24 kwietnia 1948 w Lubece)[1]łotewski kompozytor, twórca narodowego stylu w łotewskiej muzyce artystycznej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził ze zgermanizowanej rodziny nauczycielskiej i początkowo używał zniemczonych form imienia i nazwiska – Joseph Wihtol. Absolwent Konserwatorium Petersburskiego (w klasie teorii Julija Johannsena i kompozycji Nikołaja Rimskiego-Korsakowa), a następnie jego wykładowca i profesor (do jego wychowanków należeli m.in. Nikołaj Miaskowski i Siergiej Prokofjew)[1].

Czterokrotny laureat Nagrody im. Michaiła Glinki. Świadomość narodową wraz ze znajomością rodzimego języka uzyskał w wieku dojrzałym pod wpływem udziału w ryskim festiwalu pieśni, organizowanym z okazji święta letniego przesilenia „Ligo” (prawykonania poświęconego mu poematu symfonicznego dokonała w Rydze w 1910 roku Orkiestra Filharmonii Warszawskiej pod dyrekcją Grzegorza Fitelberga).

Po odzyskaniu niepodległości organizator narodowej sceny operowej oraz szkolnictwa muzycznego. Był profesorem i rektorem Konserwatorium Łotewskiego w latach 1919-1944. Po wojnie osiadł na emigracji Niemczech. Jako pierwszy przyswoił muzyce łotewskiej klasyczne formy symfonii, kwartetu smyczkowego, sonaty i suity. Zasłynął jako autor licznych kompozycji chóralnych oraz kantat i ballad wokalno-instrumentalnych.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Poemat symfoniczny op. 4 „Ligo” (1889)
  • Ballada op. 28 „Beverīnas dziedonis” (pol. Bajarz z Beverinas) (1900)
  • Kantata op. 35 „Dziesma” (pol. Pieśń) (1908)
  • Kantata op. 45 „Ziemelblāzma” (pol. Zorza północy) (1913)
  • Suita orkiestrowa op. 66 „Dārgakmeņi” (pol. Klejnoty) (1924)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Joachim Braun: Vītols, Jāzeps [Wihtol, Joseph]. W: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, vol. R. Oxford University Press, 2004. ISBN 978-0-19-517067-2. (ang.)
  • Lesław Czapliński. Jāzeps Vītols, pionier muzyki łotewskiej. „Muzyka 21”. 10/2011 (pol.).