Jerzy Bazyli Dekański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jerzy Bazyli Dekański
major lekarz major lekarz
Data i miejsce urodzenia 2 listopada 1897
Lwów
Data i miejsce śmierci 28 lutego 2000
Warszawa
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Poland badge.jpgPolskie Siły Zbrojne
Jednostki Centrum Wyszkolenia Sanitarnego
Stanowiska wykładowca
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości Złoty Krzyż Zasługi Odznaka Honorowa PCK III stopnia

Jerzy Bazyli Dekański (ur. 2 listopada 1897 we Lwowie, zm. 28 lutego 2000 w Warszawie) – major lekarz Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Po ukończeniu gimnazjum wstąpił w szeregi Legionów Piłsudskiego. Był ogniomistrzem w 1 pułku artylerii[1]. Następnie walczył na wojnie z bolszewikami. 1 czerwca 1921 roku, w stopniu porucznika, pełnił służbę w Oddziale I Sztabu Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie, a jego oddziałem macierzystym był 1 pułk artylerii polowej Legionów[2].

Po zakończeniu wojny pozostał w szeregach Wojska Polskiego i rozpoczął studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 90. lokatą w korpusie oficerów sanitarnych, grupa medyków (później grupa podlekarzy). Jego oddziałem macierzystym była wówczas Kompania Zapasowa Sanitarna Nr 6[3]. W 1923 roku był przydzielony do 42 pułku piechoty w Białymstoku na stanowisko młodszego lekarza pułku z jednoczesnym odkomenderowaniem na Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie, pozostając oficerem nadetatowym 1 batalionu sanitarnego w Warszawie[4]. W następnym roku został odkomenderowany na Uniwersytet Warszawski[5].

W 1925 uzyskał doktora medycyny, jako specjalizację wybrał patologię ogólną i doświadczalną oraz anatomię patologiczną. 12 kwietnia 1927 roku awansował na kapitana ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1927 roku i 21. lokatą w korpusie oficerów sanitarnych, w grupie lekarzy[6]. W latach 1928–1932 pełnił służbę w Szkole Gazowej w Warszawie, pozostając w kadrze oficerów służby zdrowia[7][8]. Był specjalistą w zakresie gazów bojowych, równocześnie prowadził praktykę lekarza wojskowego. W latach 1934–1939 był wykładowcą w Centrum Wyszkolenia Sanitarnego w Warszawie. W 1936 roku mieszkał przy ulicy Koszykowej 79b[9][10][11]. Dwa lata później zamieszkiwał przy Topolowej 17[12]. Prowadził również szkolenia dla kadry kierowniczej Uniwersytetu Warszawskiego i studentów tamtejszego Wydziału Lekarskiego[13]. 27 czerwca 1935 roku awansował na majora ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1935 roku i 15. lokatą w korpusie oficerów sanitarnych[14].

Po upadku kampanii wrześniowej przedostał się do Francji, gdzie został zastępcą dowódcy wyszkolenia służby zdrowia Polskiego Wojska w Camp de Coëtquidan. Po kapitulacji Francji ewakuował się do Wielkiej Brytanii, tam został zatrudniony w tajnym Instytucie Badań nad Gazami Bojowymi w Szkocji, równocześnie rozpoczął współpracę z Uniwersytetem w Edynburgu. Po powołaniu w 1941 Polskiego Wydziału Lekarskiego został kierownikiem Katedry Farmacji i jako profesor objął stanowisko starszego wykładowcy farmakologii ogólnej i doświadczalnej[15]. Po cofnięciu uznania rządowi polskiemu na emigracji przez rząd brytyjski w lipcu 1945 wydział rozwiązano, Jerzy Bazyli Dekański podjął wówczas decyzję o pozostaniu w Wielkiej Brytanii, podjął wówczas pracę na Uniwersytecie Edynburskim przy laboratoryjnej syntezie leków oraz prowadził badania nad hormonami przysadki mózgowej, a także nad środkami zapobiegającymi przerostowi prostaty[16]. Od 1950 równocześnie prowadził własny zakład farmakologiczny „Organon Laboratory”. Pozostał aktywny do dziewięćdziesiątego roku życia, podjął wówczas decyzję o powrocie do ojczyzny. Wznowił wówczas uprawnienia lekarskie, a także zaangażował się w działalność Warszawskiej Izby Lekarskiej oraz Kół SPSan i CWSan przy Wojskowej Akademii Medycznej[16]. W 1997 został uhonorowany najwyższym odznaczeniem Polskiego Towarzystwa Lekarskiego medalem „Gloria Medicinae”. Okręgowa Izba Lekarska w Warszawie przyznała Jerzemu Bazylemu Dekańskiemu godność Delegata Honorowego, a Prezydent Rzeczypospolitej odznaczył go Krzyżem Komandorskim Polonia Restituta[13]. Zmarł w wieku 102 lat, spoczywa na Cmentarzu Wawrzyszewskim[16], większą część swojej biblioteki i pamiątek osobistych przekazał do Zbiorów Specjalnych Głównej Biblioteki Lekarskiej.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]