1 Pułk Artylerii (LP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 1 Pułku Artylerii Legionów Polskich. Zobacz też: 1 Pułk Artylerii Lekkiej.
1 Pułk Artylerii
Ilustracja
Działa górskie 7 cm M.75 wspierające II Brygadę Legionów Polskich
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1914
Rozformowanie 1918
Tradycje
Kontynuacja 1 Pułk Artylerii Lekkiej Legionów
Dowódcy
Pierwszy mjr Ottokar Brzoza-Brzezina
Działania zbrojne
I wojna światowa
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Rodzaj wojsk artyleria
Podległość Legiony Polskie

1 Pułk Artylerii (1 pa) – oddział artylerii lekkiej Legionów Polskich.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj]

Kpt. Ottokar Brzoza-Brzezina, wykonując polecenie Józefa Piłsudskiego, już 27 sierpnia 1914 zorganizował oddział artylerii pod nazwą "Kadra Artylerii Legionów Polskich". Liczył on w owym czasie 121 ludzi. 1 września 1914 został przeniesiony do Krakowa, do koszar austriackich w Przegorzałach. Początkowo uzbrojenie podstawowe oddziału stanowiło 20 przestarzałych armat górskich 7 cm M.75 kal. 66 mm. W wyniku nieformalnych działań kpt. Brzozy udało się zdobyć pozostałe wyposażenie dla oddziału. 30 września 1914 rozkazem Komendy Legionów utworzono 1 Pułk Artylerii.

W skład jego wchodziły:

Pułk wchodził do walki bezpośrednio po sformowaniu poszczególnych pododdziałów. Wspierał walkę piechoty działając dywizjonami a nawet pojedynczymi bateriami.

Pierwsze strzały do nieprzyjaciela oddała 2 bateria 26 października 1914 roku o godz. 9:40 pod Nadwórną i Mołotkowem podczas walk pod Rafajłową.

Baterie kilkakrotnie przechodziły reorganizacje. Po wyczerpaniu nieprodukowanej już amunicji i rozkalibrowaniu większości armat działa zostały wymienione na typowe:

W sierpniu 1915 pułk sformował baterię konną, której dowództwo objął por. Edmund Knoll-Kownacki. Bateria ta uczestniczyła m.in. w walkach pod Raśną.

W listopadzie 1915 1 pułk artylerii Legionów po raz pierwszy został zebrany w jednym miejscu i połączony w zwarty oddział. Do lata 1916 stał na pozycjach nad Styrem.

Wiosną 1916 przystąpiono do reorganizacji pułku. Rozformowane zostały 3, 5 bateria oraz bateria konna. Z ich składu utworzono trzecie plutony w pozostałych bateriach i sformowano nową 3 baterię. W kwietniu zaczęto organizować dywizjon haubic M.1899 kalibru 10 cm. Do chwili rozpoczęcia walk zdołano utworzyć 1 baterię.

Po przejściu linii frontu pod Rarańczą w nocy z 15 na 16 lutego 1918 części Polskiego Korpusu Posiłkowego, pułk został rozbrojony przez wojska austriackie, a żołnierze internowani.

Do zakończenia wojny dotrwała jedynie siedmiodziałowa bateria mieszana w ramach Polskiej Siły Zbrojnej złożona z zaprzysiężonych Królewiaków.

Żołnierze baterii, po odzyskaniu niepodległości, weszli w skład 2 Pułku Artylerii Polowej.

Struktura organizacyjna wiosną 1916[edytuj]

Dowództwo

Oddział sztabowy
I Dywizjon Polowy

II Dywizjon Polowy

Dywizjon Haubic

4 x kolumny amunicyjne
kolumna prowiantowa
warsztaty pułkowe

Żołnierze pułku[edytuj]

Dowódcy pułku:

Odznaczeni srebrnym krzyżem Orderu „Virtuti Militari” V klasy za wojnę 1914-1920
Spis utworzony na podstawie "Zarys historji wojennej 1-go pułku artylerii polowej legionów" s. 56-57

Order Virtuti Militari
Trąbki bateryjne 1,2,3,4,5,6,7,8,9
kpt. Adolf Abram
mjr Józef Beck
ppłk Marian Bolesławicz
ppor. Stanisław Borzęcki
płk Ottokar Brzoza-Brzezina
bomb. Kazimierz Czerkawski
kpt. Andrzej Czerwiński
kpr. Józef Czerwiński
kpt. Stefan Czerwiński
ppłk Antoni Durski-Trzaska
mjr Jerzy Englisch
mjr Władysław Filipkowski
kpt. Zygmunt Fischer
mjr Wojciech Fyda
kpt. Michał Gałązka
por. Władysław Gąsior
ppłk Roman Gliniecki
mjr Michał Gnoiński
kan. Stefan Gzowski
por. Józef Herjadyn
mjr Aleksander Hertel
por. Zygmunt Jakowicki
bomb. Henryk Kaczmarczyk
st. ogn. Wojciech Kaczmarek
kpr. Stanisław Kaczyński
mjr Feliks Kamiński
kpt. Jan Kijowski
kpt. Ludwik Kiok
mjr Władysław Kiliński
kpt. Józef Kleiber
mjr Zygmunt Klingier
płk Edmund Knoll-Kownacki
ogn. Franciszek Konior
por. Stefan Kopecki
st. wchm. Henryk Kostrzyca
kpr. Stefan Kowalik
kpr. Jan Kowalik
mjr Wincenty Kowalski
kpr. Feliks Kubusiewicz
kpr. Tadeusz Kułakowski
mjr lek. Ryszard Kunicki
mjr Stanisław Künstler
kpr. Kazimierz Kuś
por. Włodzimierz Łapicki
kpt. Kazimierz Machczyński
mjr Mieczysław Maciejowski
por. Jan Maciejski
mjr Stanisław Mańkowski
ppor. Stanisław Mantel
ppor. Stanisław Mayer
kan. Antoni Milczarek
kpt. Eugeniusz Mięsowicz
por. Henryk Narkiewicz Jodko
bomb. Lucjan Nowicki
ppłk Karol Nowak
ogn. Władysław Passendorfer
ppor. Karol Piasecki
por. Leon Pichl
mjr Stanisław Piotrowski
mjr Zdzisław Płudowski-Zych
por. Józef Pyrek
kpt. Stanisław Ratajski
kpt. Józef Rawski
ogn. dr Stanisław Reich
ogn. Tadeusz Rodakiewicz
płk Władysław Jaxa-Rożen
por. Rafał Sadowski
kpt. Teofil Schab
płk Kazimierz Schally
por. Janusz Sołtys
por. Antoni Śpiewak
kpt. Marian Sroczyński
ppor. Józef Szewc
ppor. Jan Szopiński
kpt. lek. Władysław Szpil
kpt. Julian Tomaszewski
por. Stanisław Tomaszewski
ppor. Aleksander Wernik
por. Walenty Wesołowski
plut. Jan Wiatr
ppłk Aleksander Wieleżyński
mjr Andrzej Wilk
kpt. Stanisław Witkowski
mjr Kasper Wojnar
por. Stanisław Wojtowicz
por. Bohdan Wyganowski
kan. Józef Bolesław Ziemiański
ppor. Stanisław Zieliński
por. Jerzy Zaniewski
por. Edmund Zimmer
kpt. Jerzy Zapolski

Legioniści:

Upamiętnienie[edytuj]

6 sierpnia 1939, podczas uroczystości 25. rocznicy zbrojnego Czynu Legionów, w Przegorzałach została odsłonięta tablica pamiątkowa[4].

Przypisy

  1. Awansowany z dniem 11 listopada 1914 r. do stopnia kapitana.
  2. Awansowany z dniem 11 listopada 1914 r. do stopnia porucznika.
  3. Pełnił jednocześnie obowiązki dowódcy pułku.
  4. W 25-tą rocznicę zbrojnego Czynu Legionów. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 177 z 8 sierpnia 1939. 

Bibliografia[edytuj]

  • Gustaw Baumfeld: Artyleryi Legionów Pułk Pierwszy. Kraków 1917.
  • Roman Lewicki: Zarys historji wojennej 1 Pułku Artylerji Polowej Legjonów. Warszawa 1929.
  • Wacław Chocianowicz: Dzieje 1 Pułku Artylerii Lekkiej Legionów Józefa Piłsudskiego. Londyn 1967.
  • Piotr Zarzycki: 1 Pułk Artylerii Lekkiej. Pruszków 1995.
  • Galster Karol Lucjan: Księga pamiątkowa artylerii polskiej 1914–1939. Koło Oficerów Artylerii Polskiej na Obczyźnie, Londyn 1975.
  • Roman Łoś: Artyleria polska 1914-1939. Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1991. ​ISBN 83-11-07772-X​.
  • Włodzimierz Kozłowski: Artyleria polskich formacji wojskowych podczas I wojny światowej. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1993. ​ISBN 83-7016-697-0​.