Johannes Tinctoris

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Johannes Tinctoris
ilustracja
Data i miejsce urodzenia ok. 1435
Braine-l'Alleud k. Nivelles
Pochodzenie franko-flamandzkie
Data śmierci przed 12 października 1511
Gatunki muzyka poważna, muzyka renesansowa
Zawód kompozytor, teoretyk muzyki, kapelmistrz
Pomnik Johannesa Tinctorisa w Nivelles (fot. 1906)

Johannes Tinctoris (ur. ok. 1435 w Braine-l'Alleud koło Nivelles, zm. przed 12 października 1511)[1][2]franko-flamandzki kompozytor, kapelmistrz i teoretyk muzyki epoki renesansu.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był kapelmistrzem katedry w Chartres. W latach 1471–1480 działał w Neapolu na dworze króla Ferdynanda I jako nauczyciel jego córki. We Włoszech pozostawał prawdopodobnie do 1485. Prawdopodobnie działał również jako nauczyciel śpiewu przy katedrze w Liège. Od 1488 był kanonikiem w kolegiacie św. Gertrudy w Nivelles, które piastował do śmierci[1][2]

Był czołowym teoretykiem muzyki okresu renesansu. Skodyfikował zasady kontrapunktu a cappella[1]. Opublikował 12 traktatów z zakresu teorii muzyki, zawierające wiele przykładów muzycznych z twórczości m.in. Guillaume’a Dufaya, Gillesa Binchoisa, Johannesa Ockeghema, Jacoba Obrechta[1].

Prace teoretyczne[edytuj | edytuj kod]

(na podstawie materiałów źródłowych[1][2])

  • Expositio manus (ok. 1472–1473)
  • Proportionale musices (ok. 1472–1475)
  • Terminorum musicae diffinitorium (wyd. Treviso, 1495) – najstarszy drukowany słowniczek muzyczny[1]
  • Complexus effectuum musices (ok. 1472–1475)
  • Liber imperfectionum notarum musicalium (ok. 1472–1475)
  • Tractatus de regulari valore notarum (ok. 1472–1475)
  • Tractatus de notis et pausis (ok. 1472–1475)
  • Tractatus alterationum (ok. 1472–1475) – omawia zasady notacji menzuralnej[1]
  • Scriptum … super punctis musicalibus (ok. 1472–1475)
  • Liber de natura et proprietate tonorum (datowane: 6 listopada 1476)
  • Liber de arte contrapuncti (datowane: 11 października 1477) – dot. teorii konsonansu i dysonansu oraz gatunków kontrapunktu[1]
  • De inventione et usu musice, zagubione (ok. 1481–1483)
  • Speculum musices, zagubione (napisane przed 1472)
  • Articuli et ordinatione dell’ordine del Toson d’oro (ok. 1474–1477)

Kompozycje[edytuj | edytuj kod]

(na podstawie materiałów źródłowych[1][2])

Utwory religijne[edytuj | edytuj kod]

  • Msza L’homme armé, na 4 głosy
  • Msza sine nomine (i), na 3 głosy (w dolnych rejestrach)
  • Msza sine nomine (ii), na 3 głosy (w górnych rejestrach)
  • Msza sine nomine, na 4 głosy
  • Msza Helas, zaginiona
  • Alleluia, na 2 głosy
  • Fecit potentiam, na 2 głosy
  • Lamentationes Jeremie,na 4 głosy
  • O virgo miserere mei, na 3 głosy
  • Pater rerum, zaginione
  • Gaude Roma vetus, zaginione
  • Credo

Utwory świeckie[edytuj | edytuj kod]

  • Difficiles alios delectat pangere cantus, na 3 głosy
  • Comme femme, na 2 głosy
  • De tous biens playne, na 2 głosy
  • D’ung aultre amer, na 2 głosy
  • Helas le bon temps, na 3 głosy
  • Le souvenir, na 2 głosy
  • Le souvenir, na 4 głosy
  • O invida Fortuna, na 3 głosy
  • Tout a par moy, na 2 głosy
  • Vostre regart, na 3 głosy

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i Chodkowski 1995 ↓, s. 901.
  2. a b c d Woodley 2004 ↓.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia muzyki. Andrzej Chodkowski (red.). Warszawa: PWN, 1995. ISBN 83-01-11390-1. (pol.)
  • Ronald Woodley: Tinctoris, Johannes [Le Taintenier, Jehan]. W: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, vol. T. Oxford University Press, 2004. ISBN 978-0-19-517067-2. (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]