Kalchu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Na mapach: 36°05′57″N 43°19′39″E/36,099167 43,327500

Stolice Asyrii

Aszur · Kar-Tukulti-Ninurta · Kalchu · Dur-Szarrukin · Niniwa

Mapa głównych miast Asyrii
Kalchu - lamassu strzegące wejścia do pałacu królewskiego
plan miasta Kalchu z zaznaczonym przebiegiem murów oraz wzgórzami Tell Nimrud (rezydencja królewska) i Tell 'Azar (arsenał)
plan pałacu Aszurnasirpala II w Kalchu (na niebiesko zaznaczono dziedziniec w części ceremonialnej pałacu, na czerwono salę tronową, na żółto dziedziniec wewnętrzny w części prywatnej pałacu)

Kalchu, Kalhu (biblijne Kalach) – starożytne miasto w północnej Mezopotamii, jedna ze stolic Asyrii. Obecnie stanowisko archeologiczne Nimrud[1] w Iraku, leżące na wschodnim brzegu Tygrysu, na południe od Mosulu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Według biblijnej tradycji "Kalach" zostało założone przez Nimroda[2], wnuka syna Noego, Chama. W połowie trzynastego stulecia p.n.e. zostało ponownie ufundowane przez asyryjskiego króla, Salmanasara I. W okresie średnioasyryjskim miasto było jednym z centrów administracyjnych państwa. Król Aszurnasirpal II wybrał Kalchu na nową stolicę Asyrii[3], którą pozostał prawie do najazdu Medów w 614-612 p.n.e., tracąc wcześniej na znaczeniu na rzecz Dur-Szarrukin i Niniwy. Król Aszurnasirpal II wybudował 8 kilometrową linię murów, które otaczały prawie 200 hektarów powierzchni. Miasto miało kształt czworoboku. W południowo-wschodniej części miasta znajdowała się twierdza ze świątyniami i pałacem królewskim (wzniesionym w IX wieku p.n.e. podczas rządów Aszurnasirpala II[4]). Wzniesiono tam ziggurat boga Ninurty - patrona miasta. Na południe od tej budowli wznosiła się wspaniała budowla – tzw. Pałac Północno-Zachodni, którego ściany wyłożone były blokami z reliefami przedstawiającymi wyprawy wojenne i polowania. Kalchu zostało zniszczone przez Medów i Babilończyków w 612 r. p.n.e. w czasie wojny, która zakończyła się ostatecznym upadkiem Asyrii.

Kalendarium wykopalisk w Kalchu[edytuj | edytuj kod]

1820 - Claudius James Rich odwiedza Nimrud
1845-47 i 1849-51 - Wykopaliska Austena Henry'ego Layarda - odkrycie pałaców i świątyń na cytadeli. W sierpniu 1847 roku pierwsze reliefy wystawione w British Museum.
1853-1879 (z przerwami) - Prace Hormuzda Rassama, Williama Kenneta Loftusa i George'a Smitha; "dokopywanie" budowli uchwyconych przez Layarda, odkrycie świątyni Nabu.
1949-1957 - Max Mallowan - odsłonięcie dalszych części pałacu Aszurnasirpala II i świątyń Ninurty oraz Nabu.
1958-1963 - David Oates - odkopanie całego "Fortu Salmanasara"; badanie murów miejskich.
1959 do dziś - Iracki Departament Starożytności - wykopaliska na terenie pałacu Aszurbanipala II i świątyń, prace konserwatorskie i rekonstrukcje.
1974-1976 - Polskie wykopaliska pod kierunkiem Janusza Meuszyńskiego.
1987-1989 - Misja włoska pod kierunkiem Paolo Fiorina - opracowuje geodezyjnie część dolnego miasta, bada "Fort Salmanasara".
1988-1990 - W trakcie wykopalisk prowadzonych przez archeologów irackich odkryto kilka grobów królowych asyryjskich: Jaby, Banitu i Atalii.
1989 - Misja British Museum (John Curtis) - jeden sezon badań w "Forcie Salmanasara".

Polscy archeolodzy w Kalchu (1974-76)[edytuj | edytuj kod]

Misją Stacji Archeologii Śródziemnomorskiej UW w Kalchu kierował Janusz Meuszyński, a uczestniczyli mgr Antoni Mierzejewski, architekt dr Ryszard Sobolewski, fotograf Waldemar Jerke. W rezultacie trzech kampanii wykopaliskowych w latach 1974-76 przeprowadzonych w centralnej części cytadeli odkopano m.in. fragment fasady i bramę monumentalnej budowli, świetnie zachowane lamassu z inskrypcją Tiglat-Pilesera III, pełen naczyń magazyn pałacowy. Prace przerwała tragiczna śmierć Janusza Meuszyńskiego.

Przypisy

  1. według Komisji standaryzacji nazw geograficznych poza granicami Polski, w: Nazewnictwo Geograficzne Świata, zeszyt 2 (Bliski Wschód), Warszawa 2004, s. 44.
  2. Ks. Rodzaju 10,11
  3. Praca zbiorowa pod redakcją naukową Joachima Śliwy, 2005, Wielka Historia Świata Tom 2 Stary i Nowy Świat od "rewolucji" neolitycznej do podbojów Aleksandra Wielkiego, Oficyna Wydawnicza FOGRA, ss. 326, ISBN 83-85719-83-0.
  4. Paul G. Bahn Archeologia - Przewodnik, Wydawnictwo "Arkady" Sp. z o.o., 2006, ss. 162, ISBN 83-213-4293-0

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Franciszek M. Stępniowski, Kalchu - miasto skarbów, [w:] Archeologia Żywa 2(25) 2003, s. 38-41.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons