Lista królów asyryjskich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Lista królów asyryjskich – lista wymieniająca w kolejności chronologicznej imiona oraz okres panowania (o ile jest znany) wszystkich władców Asyrii począwszy od czasów najdawniejszych aż do upadku imperium asyryjskiego w końcu VII w. p.n.e. Została ona utworzona w oparciu o informacje zawarte w ówczesnych źródłach pisanych (przede wszystkim Asyryjskiej liście królów), w korelacji z naszą obecną wiedzą historyczną.

okres „przedasyryjski” (ok. 2350-2000 p.n.e.)[edytuj | edytuj kod]

W okresie tym, jak wskazują odkrycia archeologiczne i inskrypcje z miast Aszur i Niniwy, obszar będący kolebką późniejszego państwa asyryjskiego znajdował się pod kontrolą władców z dynastii akadyjskiej (ok. 2350-2150 p.n.e.) i III dynastii z Ur (ok. 2100-2000 p.n.e.)[1]. W ich imieniu władzę nad obszarem tym, ze swej siedziby w mieście Aszur, będącym już wówczas ważnym centrum administracyjnym[2], sprawował prowincjonalny gubernator (sum. énsi, akad. iššiakkum). Jednym z takich gubernatorów mógł być Azuzu, którego inskrypcję odnaleziono w Aszur[3][4]. Nie nosi on w niej wprawdzie żadnego tytułu, ale nazywa siebie „sługą” akadyjskiego króla Manisztusu (ok. 2269-2255 p.n.e.)[3][4]. W Aszur odnaleziono też inskrypcję niejakiego Ititi, „zarządcy” (sum. ugula, akad. waklum), który mógł być niezależnym władcą miasta-państwa Aszur w krótkim okresie dzielącym upadek imperium akadyjskiego od powstania imperium III dynastii z Ur (XXII wiek p.n.e.)[3][4]. O kontroli królów z III dynastii z Ur nad Aszur świadczyć może odnaleziona w tym mieście inskrypcja Zariquma, gubernatora Aszur za rządów królów Szulgiego (2096-2048 p.n.e. ) i Amar-Suena (ok. 2047-2038 p.n.e.)[3][4].

okres staroasyryjski (ok. 2000-1750 p.n.e.)[edytuj | edytuj kod]

Lista najwcześniejszych władców miasta-państwa Aszur. Niektórzy z nich znani są z własnych inskrypcji. W liście nie zostali uwzględnieni władcy umieszczeni na początku Asyryjskiej listy królów (ustępy wymieniające „17 królów, którzy mieszkali w namiotach” i „10 królów, którzy byli przodkami”), którzy (być może za wyjątkiem Uszpii i Apiaszala) nigdy nie panowali w Aszur: imiona władców z pierwszego ustępu wydają się tak naprawdę stanowić listę amoryckich plemion i nazw geograficznych, natomiast ustęp drugi zdaje się wymieniać amoryckich przodków Szamszi-Adada I (1813-1781 p.n.e.)[5][6].

imię władcy długość panowania według
Asyryjskiej listy królów[7][8]
przybliżony okres/lata panowania uwagi
Ušpia (Uszpia) - koniec XXI w. p.n.e. (?)[9] wymieniany w inskrypcjach budowlanych późniejszych władców asyryjskich jako pierwszy znany budowniczy świątyni boga Aszura w Aszur[10][11]
Sulili[12]/Sulê[13] (Sulili) - koniec XXI w. p.n.e. (?)[14] być może tożsamy z Ṣilulu, którego inskrypcję odkryto w Kanesz[15]
Kikkia (Kikkia) - koniec XXI w. p.n.e.[16] wymieniany w inskrypcjach budowlanych późniejszych władców asyryjskich jako budowniczy murów obronnych wokół Aszur[16]
Akia (Akia) - przełom XXI\XX w. p.n.e.
Puzur-Aššur (Puzur-Aszur I) - początek XX w. p.n.e. najprawdopodobniej założyciel rodzimej dynastii[17]
Šalim-ahum, Šallim-ahhe (Szalim-ahum) - początek XX w. p.n.e. syn Puzur-Aszura I, znany z własnej inskrypcji odkrytej w Aszur[18]
Ilu-šūma (Ilu-szuma) - początek XX w. p.n.e. syn Szalim-ahuma, znany z własnych inskrypcji z Aszur[19]
Ērišum, Īrišum (Eriszum I) 40 lat 1974-1935 p.n.e.[20]
lub 1972-1933 p.n.e.[21]
syn Ilu-szumy, znany z własnych inskrypcji z Aszur[22]
Ikūnum (Ikunum) (tekst zniszczony) 1934-1921 p.n.e.[20]
lub 1932-1918 p.n.e.[21]
syn Eriszuma I, znany z własnych inskrypcji z Aszur[23]
Šarru-kīn (Sargon I) (tekst zniszczony) 1920-1881 p.n.e.[20]
lub 1917-1878 p.n.e.[21]
syn Ikunuma, znany z inskrypcji na pieczęci pochodzącej z Kanesz[24]
Puzur-Aššur (Puzur-Aszur II) (tekst zniszczony) 1880-1873 p.n.e.[20]
lub 1877-1870 p.n.e.[21]
syn Sargona I według Asyryjskiej listy królów
Narām-Sîn (Naram-Sin) (tekst zniszczony) 1872-1829/19 p.n.e.[20]
lub 1869-? p.n.e.[21]
syn Puzur-Aszura II według Asyryjskiej listy królów; identyfikowany z Naram-Sinem, władcą Esznunny, który pod koniec XIX w. p.n.e. podbił Aszur osadzając na tronie asyryjskim Eriszuma II.
Ērišum (Eriszum II) (tekst zniszczony) 1828/1818-1809 p.n.e.[20]
lub ?-1809 p.n.e.[21]
syn Naram-Sina według Asyryjskiej listy królów; nie wiadomo czy chodzi tu rzeczywiście o syna Naram-Sina, czy też o miejscowego, marionetkowego władcę podległego Naram-Sinowi.
Šamši-Adad lub Šamši-Addu (Szamszi-Adad I) 33 lata 1808-1776 p.n.e.[20][21] amorycki uzurpator, twórca potęgi państwa staroasyryjskiego; współczesny Hammurabiemu z Babilonu; najprawdopodobniej to za jego czasów powstała Asyryjska lista królów[25][26]
Išme-Dagan (Iszme-Dagan I) 40 lat 1775-1761? p.n.e.[20]
lub 1775-1736? p.n.e.[21]
syn Szamszi-Adada I, współczesny Hammurabiemu z Babilonu

okres anarchii (ok. 1750-1700 r. p.n.e.)[edytuj | edytuj kod]

Okres zamieszania i chaosu, bardzo słabo poznany. Kilku pretendentów do asyryjskiego tronu – w tym potomkowie Szamszi-Adada I – walczy ze sobą o władzę. Niektórych z nich Asyryjska lista królów nie wymienia.

władcy wymienieni w Asyryjskiej liście królów (wersji standardowej)[edytuj | edytuj kod]

imiona władców informacje dodatkowe z Asyryjskiej listy królów[27]
Aššur-dugul
(Aszur-dugul)
syn nikogo, bez praw do tronu, panował przez 6 lat
Aššur-apla-idi
Naşir-Sîn
Sîn-nāmir
Ipqi-Ištar
Adad-şalūlu
Adasi
za Aszur-dugula, syna nikogo,
Aszur-apla-idi, Nasir-Sin, Sin-namir,
Ipqi-Isztar, Adad-salulu i Adasi,
sześciu królów, synów nikogo,
panowało na początku jego krótkich rządów

władcy wymienieni w Asyryjskiej liście królów (wersji alternatywnej)[edytuj | edytuj kod]

władcy wymienieni w inskrypcji Puzur-Sina[edytuj | edytuj kod]

okres stabilizacji (dynastia Adasiego) (ok. 1700-1350 r. p.n.e.)[edytuj | edytuj kod]

Sytuacja w Asyrii stabilizuje się. Od Adasiego zaczyna się ciągła linia genealogiczna królów asyryjskich. Od poł. XV w. p.n.e. Asyria staje się lennikiem Mitanni. Datowanie panowania władców przybliżone.

imię władcy informacje z Asyryjskiej listy królów[32][33] lata panowania uwagi
pochodzenie dŀugość panowania według CAH[28][34]
Bēl-bāni syn Adasiego 10 lat ok. 1698-1689 p.n.e. ok. 1700-1691 p.n.e.
Libāja syn Bel-bani 17 lat ok. 1688-1672 p.n.e. ok. 1690-1674 p.n.e.
Šarma-Adad (I) syn Libaji 12 lat ok. 1671-1660 p.n.e. ok. 1673-1662 p.n.e.
Iptar(?)-Sîn syn Szarma-Adada I 12 lat ok. 1659-1648 p.n.e. ok. 1661-1650 p.n.e.
Bazāja syn Bel-bani 28 lat ok. 1647-1620 p.n.e. ok. 1649-1622 p.n.e.
Lullāja „syn nikogo” (uzurpator) 6 lat ok. 1619-1614 p.n.e. ok. 1621-1616 p.n.e.
Šū-Ninua syn Bazaji 14 lat ok. 1613-1600 p.n.e. ok. 1615-1602 p.n.e. wymieniony we fragmencie alternatywnej
Asyryjskiej listy królów
jako założyciel nowej dynastii
Šarma-Adad (II) syn Szu-Ninuy 3 lata ok. 1599-1597 p.n.e. ok. 1601-1599 p.n.e.
Erišum (III) syn Szu-Ninuy 13 lat ok. 1596-1584 p.n.e. ok. 1598-1586 p.n.e.
Šamšī-Adad (II)
(Szamszi-Adad II)
syn Eriszuma III 6 lat ok. 1583-1578 p.n.e. ok. 1585-1580 p.n.e.
Išme-Dagan (II)
(Iszme-Dagan II)
syn Szamszi-Adada II 16 lat ok. 1577-1562 p.n.e. ok. 1579-1564 p.n.e.
Šamšī-Adad (III)
(Szamszi-Adad III)
syn Iszme-Dagana II 16 lat ok. 1561-1546 p.n.e. ok. 1563-1548 p.n.e.
Aššur-nērāri (I)
(Aszur-nirari I)
syn Iszme-Dagana II 26 lat ok. 1545-1520 p.n.e. ok. 1547-1522 p.n.e.
Puzur-Aššur (III)
(Puzur-Aszur III)
syn Aszur-nerari I 14 lat[35]/24 lata[13] ok. 1519-1496 p.n.e. ok. 1521-1498 p.n.e. według Kroniki synchronistycznej
współczesny Burna-Buriaszowi I z Babilonu[36]
Enlil-nāṣir (I)
(Enlil-nasir I)
syn Puzur-Aszura III 13 lat ok. 1495-1483 p.n.e. ok. 1497-1485 p.n.e.
Nūr-ili
(Nur-ili)
syn Enlil-nasira I 12 lat ok. 1482-1471 p.n.e. ok. 1484-1473 p.n.e.
Aššur-šadûni
(Aszur-szaduni)
syn Nur-ili 1 miesiąc ? ?
Aššur-rabî (I)
(Aszur-rabi I)
syn Enlil-nasira I (tekst uszkodzony) ok. 1470-1451 p.n.e. ok. 1472-1453 p.n.e.
Aššur-nādin-ahhē (I)
(Aszur-nadin-ahhe I)
syn Aszur-rabi I (tekst uszkodzony) ok. 1450-1431 p.n.e. ok. 1452-1433 p.n.e.
Enlil-nāṣir (II)
(Enlil-nasir II)
brat Aszur-nadin-ahhe I 6 lat ok. 1430-1425 p.n.e. ok. 1432-1427 p.n.e.
Aššur-nērāri (II)
(Aszur-nirari II)
syn Enlil-nasira II 7 lat ok. 1424-1418 p.n.e. ok. 1426-1420 p.n.e.
Aššur-bēl-nišēšu
(Aszur-bel-niszeszu)
syn Aszur-nerari II 9 lat ok. 1417-1409 p.n.e. ok. 1419-1411 p.n.e. według Kroniki synchronistycznej
współczesny Kara-indaszowi z Babilonu[36]
Aššur-rēm-nišēšu
(Aszur-rem-niszeszu)
syn Aszur-bel-niszeszu 8 lat ok. 1408-1401 p.n.e. ok. 1410-1403 p.n.e.
Aššur-nādin-ahhē (II)
(Aszur-nadin-ahhe II)
syn Aszur-rem-niszeszu 10 lat ok. 1400-1391 p.n.e. ok. 1402-1393 p.n.e.
Eriba-Adad (I)
(Eriba-Adad I)
syn Aszur-bel-niszeszu 27 lat ok. 1390-1364 p.n.e. ok. 1392-1366 p.n.e.

okres średnioasyryjski[edytuj | edytuj kod]

imię władcy informacje z Asyryjskiej Listy Królów[37][38] lata panowania uwagi
pochodzenie długość panowania według
van De Mieroopa[39]
według CAH[34]
Aššur-uballiṭ
(Aszur-uballit I)
syn Eriba-Adada I 36 lat 1363-1328 p.n.e. 1365-1330 p.n.e. współczesny czterem kolejnym władcom kasyckim:
Burnaburiaszowi II, Kara-hardaszowi, Nazi-bugaszowi i Kurigalzu II
Enlil-nārārī
(Enlil-narari)
syn Aszur-uballita I 10 lat 1327-1318 p.n.e. 1329-1320 p.n.e. według Kroniki synchronistycznej
współczesny Kurigalzu II z Babilonu[40]
Arik-dīn-ili
(Arik-den-ili)
syn Enlil-narari 12 lat 1317-1306 p.n.e. 1319-1308 p.n.e.
Adad-nārārī
(Adad-nirari I)
brat[13][13]/syn[35] Arik-den-ili 32 lata 1305-1274 p.n.e. 1307-1275 p.n.e. według Kroniki synchronistycznej
współczesny Nazi-Maruttaszowi z Babilonu[40]
Salmānu-ašarēd
(Salmanasar I)
syn Adad-nirari I 30 lat 1273-1244 p.n.e. 1274-1245 p.n.e.
Tukultī-Ninurta
(Tukulti-Ninurta I)
syn Salmanasara I 37 lat 1243-1207 p.n.e. 1244-1208 p.n.e.
Aššur-nādin-apli
(Aszur-nadin-apli)
syn Tukulti-Ninurty I 3 lata[12][13]/4 lata[35] 1206-1203 p.n.e. 1207-1204 p.n.e.
Aššur-nērārī
(Aszur-nirari III)
syn Aszurnasirpala[12][13]/Aszur-nadin-apli[35] 6 lat 1202-1197 p.n.e. 1203-1198 p.n.e.
Enlil-kudurrī-uṣur
(Enlil-kudurri-usur)
syn Tukulti-Ninurty I 5 lat 1196-1192 p.n.e. 1197-1193 p.n.e.
Ninurta-apil-Ekur
(Ninurta-apil-Ekur)
syn Ili-haddy,
potomek Eriba-Adada I
3 lata[12][13]/13 lat[35] 1191-1179 p.n.e. 1192-1180 p.n.e. założyciel nowej dynastii
Aššur-dān
(Aszur-dan I)
syn Ninurty-apil-Ekura 46 lat 1178-1133 p.n.e. 1179-1134 p.n.e.
Ninurta-tukultī-Aššur
(Ninurta-tukulti-Aszur)
syn Aszur-dana I krócej niż rok ? ?
Mutakkil-Nusku
(Mutakkil-Nusku)
brat Ninurty-tukulti-Aszura krócej niż rok ? ?
Aššur-rēša-iši
(Aszur-resza-iszi I)
syn Mutakkil-Nusku 18 lat 1132-1115 p.n.e. 1133-1116 p.n.e.
Tukultī-apil-Ešarra
(Tiglat-Pileser I)
syn Aszur-resza-iszi I 39 lat 1114-1076 p.n.e. 1115-1077 p.n.e. współczesny Marduk-nadin-ahhe z Babilonu
Ašarēd-apil-Ekur
(Aszared-apil-Ekur)
syn Tiglatpilesara I 2 lata 1075-1074 p.n.e. 1076-1075 p.n.e.
Aššur-bēl-kala
(Aszur-bel-kala)
syn Tiglat-Pilesera I 18 lat 1073-1056 p.n.e. 1074-1057 p.n.e. według Kroniki synchronistycznej
współczesny Marduk-szapik-zeri z Babilonu
Erība-Adad
(Eriba-Adad II)
syn Aszur-bel-kala 2 lata 1055-1054 p.n.e. 1056-1055 p.n.e.
Šamšī-Adad
(Szamszi-Adad IV)
syn Tiglat-Pilesera I 4 lata 1053-1050 p.n.e. 1054-1051 p.n.e.
Aššur-nāṣir-apli
(Aszur-nasir-apli I)
syn Szamszi-Adada IV 19 lat 1049-1031 p.n.e. 1050-1032 p.n.e.
Salmānu-ašarēd
(Salmanasar II)
syn Aszurnasirpala I (tekst uszkodzony) 1030-1019 p.n.e. 1031-1020 p.n.e.
Aššur-nērārī
(Aszur-nirari IV)
syn Salmanasara II 6 lat 1018-1013 p.n.e. 1019-1014 p.n.e.
Aššur-rabî
(Aszur-rabi II)
syn Aszurnasirpala I 41 lat 1012-972 p.n.e. 1013-973 p.n.e.
Aššur-rēša-iši
(Aszur-resza-iszi II)
syn Aszur-rabi II 5 lat 971-967 p.n.e. 972-968 p.n.e.
Tukultī-apil-Ešarra
(Tiglat-Pileser II)
syn Aszur-resza-iszi II 32 lata 966-935 p.n.e. 967-935 p.n.e.

okres nowoasyryjski[edytuj | edytuj kod]

imię władcy informacje z Asyryjskiej Listy Królów[41][42] lata panowania[43][44] uwagi
pochodzenie długość panowania
Aššur-dān
(Aszur-dan II)
syn Tiglat-Pilesera II 23 lata 934-912 p.n.e.
Adad-nērārī
(Adad-nirari II)
syn Aszur-dana II 21 lat 911-891 p.n.e. współczesny władcom babilońskim:
Szamasz-mudammiqowi i Nabu-szuma-ukinowi I
Tukultī-Ninurta
(Tukulti-Ninurta II)
syn Adad-nirari II 7 lat 890-884 p.n.e. współczesny władcy babilońskiemu Nabu-szuma-ukinowi I
Aššur-nāṣir-apli
(Aszurnasirpal II)
syn Tukulti-Ninurty II 25 lat 883-859 p.n.e. przeniesienie stolicy państwa do Kalhu
Salmānu-ašarēd
(Salmanasar III)
syn Aszurnasirpala II 35 lat 858-824 p.n.e. współczesny władcom babilońskim:
Nabu-apla-iddinie i Marduk-zakir-szumiemu I
Šamšī-Adad
(Szamszi-Adad V)
syn Salmanasara III 13 lat 823-811 p.n.e. współczesny władcom babilońskim:
Marduk-zakir-szumiemu I, Marduk-balassu-iqbi i Baba-aha-iddinie
Adad-nērārī
(Adad-nirari III)
syn Szamszi-Adada V 28 lat 810-783 p.n.e. w chwili śmierci Szamszi-Adada V jego syn Adad-nirari był jeszcze
małoletni i w jego imieniu przez pięć lat sprawowała władzę
w Asyrii jako regentka jego matka Sammu-ramat[45].
Salmānu-ašarēd
(Salmanasar IV)
syn Adad-nirari III 10 lat 782-773 p.n.e.
Aššur-dān
(Aszur-dan III)
brat Salmanasara IV 18 lat 772-755 p.n.e. w dziewiątym roku jego panowania (763 r. p.n.e.)
miało miejsce zaćmienie słońca (tzw. zaćmienie Bur-Saggile)
Aššur-nērārī
(Aszur-nirari V)
syn Adad-nirari III 10 lat 754-745 p.n.e. współczesny Sarduri II, królowi Urartu
Tukultī-apil-Ešarra
(Tiglat-Pileser III)
syn Aszur-nirari V 18 lat 744-727 p.n.e. współczesny babilońskim królom: Nabu-nasirowi,
Nabu-nadin-zeri, Nabu-szuma-ukinowi II i Nabu-mukin-zeri;
król Babilonu w latach 729-727 p.n.e.;
współczesny Sarduri II, królowi Urartu
Salmānu-ašarēd
(Salmanasar V)
syn Tiglat-Pilesera III 5 lat 726-722 p.n.e. na tym władcy kończy się Asyryjska lista królów
dynastia Sargonidów
imię władcy lata panowania[43][44] uwagi
Šarru-kīn
(Sargon II)
721-705 p.n.e. założyciel asyryjskiej dynastii Sargonidów
Sîn-ahhē-erība
(Sennacheryb)
704-681 p.n.e. syn Sargona II
Aššur-aha-iddina
(Asarhaddon)
680-669 p.n.e. syn Sennacheryba
Aššur-bāni-apli
(Aszurbanipal)
668-627? p.n.e. syn Asarhaddona
Aššur-etel-ilāni
(Aszur-etel-ilani)
630?-626 p.n.e.[46]
627-623 p.n.e.[47]
syn Aszurbanipala
Sîn-šumu-lišir
(Sin-szumu-liszir)
626 p.n.e. uzurpator
Sîn-šarra-iškun
(Sin-szarra-iszkun)
626-612 p.n.e.[46]
622-612 p.n.e.[47]
syn Aszurbanipala
Aššur-uballiṭ
(Aszur-uballit II)
612-610 p.n.e.[46]
611-? p.n.e.[47]
610 rok p.n.e. - upadek miasta Harran
- koniec imperium asyryjskiego

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. H. Lewy, Assyria..., s. 733-752.
  2. H. Lewy, Assyria..., s. 734.
  3. a b c d A.K. Grayson, Assyrian..., s. 2-4.
  4. a b c d K.R. Veenhof, J. Eidem, Mesopotamia. The Old Assyrian ..., s. 19, przypis 4.
  5. K.R. Veenhof, J. Eidem, Mesopotamia. The Old Assyrian ..., s. 19, przypis 2.
  6. A.K. Grayson, Assyrian..., s. 1.
  7. J-J. Glassner, Mesopotamian..., s. 136-139
  8. A.K. Grayson Königslisten..., s. 104-105.
  9. A. Malamat, King Lists..., s. 169., przypis 19
  10. H. Lewy, Assyria..., s. 744.
  11. A. Malamat, King Lists..., s. 169.
  12. a b c d kopia B Asyryjskiej listy królów
  13. a b c d e f g kopia C Asyryjskiej listy królów
  14. H. Lewy, Assyria..., s. 746.
  15. A.K. Grayson, Assyrian..., s. 5.
  16. a b H. Lewy, Assyrian..., s. 747.
  17. K.R. Veenhof, J. Eidem, Mesopotamia. The Old Assyrian ..., s. 31.
  18. A.K. Grayson, Assyrian..., s. 6-7.
  19. A.K. Grayson, Assyrian..., s. 7-8.
  20. a b c d e f g h K.R. Veenhof, J. Eidem, Mesopotamia. The Old Assyrian ..., s. 29
  21. a b c d e f g h Old Assyrian limmu lists (ang.). cdli.ox.ac.uk. [dostęp 2018-08-29].
  22. A.K. Grayson, Assyrian..., s. 8-15.
  23. A.K. Grayson, Assyrian..., s. 16-17.
  24. A.K. Grayson, Assyrian..., s. 17-18.
  25. J-J. Glassner, Mesopotamian..., s. 136.
  26. A.K. Grayson Königslisten..., s. 102.
  27. J-J. Glassner, Mesopotamian..., s. 139.
  28. a b The Cambridge Ancient History (third edition), t. II/1 (History of the Middle East and the Aegean Region c. 1800-1350 B.C.), Cambridge University Press 1971, s. 820-821 (tabela „(B) WESTERN ASIA 1792-1390 B.C.”)
  29. a b H. Lewy, Assyria..., s. 749.
  30. brak jego imienia w Asyryjskiej liście królów, znany z inskrypcji Puzur-Sina
  31. brak jego imienia w Asyryjskiej liście królów, znany z własnej inskrypcji odkrytej w Aszur
  32. j-j. Glassner, Mesopotamian..., s. 138-141.
  33. A.K. Grayson Königslisten..., s. 106-109.
  34. a b The Cambridge Ancient History (third edition), t. II/2 (History of the Middle East and the Aegean Region c. 1380-1000 B.C.), Cambridge University Press 1975, s. 1040-1043 (tabela „(B) WESTERN ASIA, FOURTEENTH TO TENTH CENTURIES B.C.”).
  35. a b c d e kopia A Asyryjskiej listy królów
  36. a b J.-J. Glassner, Mesopotamian..., s. 177.
  37. A.K. Grayson Königslisten..., s. 109-114.
  38. J-J. Glassner, Mesopotamian..., s. 140-143.
  39. M. van De Mieroop, A History of the Ancient..., s. 294-295
  40. a b J.-J. Glassner, Mesopotamian.., s. 179
  41. A.K. Grayson Königslisten..., s. 114-115.
  42. J-J. Glassner, Mesopotamian..., s. 144-145.
  43. a b F. Joannes, Historia..., s. 179-180.
  44. a b M. van De Mieroop, A History of the Ancient..., s. 295-296
  45. G. Leick, Historical..., s. 155.
  46. a b c F. Joannes, Historia..., s. 180.
  47. a b c M. van De Mieroop, A History of the Ancient..., s. 296

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J-J. Glassner, Mesopotamian Chronicles, Society of Biblical Literature, Atlanta 2004.
  • A.K. Grayson Königslisten und Chroniken. B. Akkadisch, w: Reallexikon der Assyriologie, tom VI (Klagesang-Libanon), Walter de Gruyter, Berlin - New York 1980-83, s.86-135.
  • A.K. Grayson, Assyrian Royal Inscriptions, tom I (From the Beginning to Ashur-resha-ishi I), seria Records of the Ancient Near East (RANE), Otto Harrassowitz, Wiesbaden 1972.
  • F. Joannes, Historia Mezopotamii w I. tysiącleciu przed Chrystusem, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2007.
  • H. Lewy, Assyria, c. 2600-1816 B.C., w: The Cambridge Ancient History (third edition), t. I/2 (Early History of the Middle East), Cambridge University Press 1971, s. 729-770.
  • G. Leick, Historical Dictionary of Mesopotamia, The Scarecrow Press, Inc., Plymouth 2010.
  • A. Malamat, „King Lists of the Old Babylonian Period and Biblical Genealogies”, Journal of the American Oriental Society 88 (1968), s. 163-173.
  • M. van De Mieroop, A History of the Ancient Near East ca. 3000-323 BC, Blackwell Publishing, 2004.
  • K.R. Veenhof, J. Eidem, Mesopotamia. The Old Assyrian Period, Academic Press Fribourg 2008.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]