Kantor

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zobacz też: Kantor (ujednoznacznienie).
Śpiewacy katedry wileńskiej

Kantor – urząd duchowny w kapitułach, którego obowiązkiem było przewodzenie w śpiewie liturgicznym, współcześnie intonuje podczas nabożeństw pieśni lub indywidualnie śpiewa psalmy[1].

Różne funkcje kantora, w zależności od wyznania:

Religie[edytuj]

Judaizm[edytuj]

W religii żydowskiej kantor (chazan) jest ogólnie przygotowany profesjonalnie jako wokalista oratoryjny, który towarzyszy zwykle rabinowi w praktykach religijnych i bierze udział w uroczystościach pogrzebowych. Chazan w judaizmie, zwyczajowo przewodzi modlitwom w bożnicy. Do jego obowiązków należy: wykonywanie czynności duchownych oraz zaspokajanie religijnych potrzeb wiernych swej gminy przez odprawianie nabożeństw, wypełnianie posług religijnych, nadawanie imion, udzielanie ślubów, grzebanie zmarłych – ogólnie obrzędy religijne. W niektórych społecznościach żydowskich może być kobieta (chazana).

  • W Izraelu powstawała uczelnia muzyczna i Instytut Kantorów Tel Awiw, sama uczelnia została utworzona w 1984 z inicjatywy dra Maurice Jaffee, pomysłodawcy i założyciela Wielkiej Synagogi w Jerozolimie. Powodem utworzenia tej placówki edukacyjnej była potrzeba zachęcenia młodych ludzi do kształcenia wokalnego i muzycznego a jednocześnie potrzeba ożywienia sztuki kantorów. Na spotkaniu założycielskim Instytutu byli obecni: kantor Moshe Stern, kantor Naftali Herstik, Maestro Eli Jaffee oraz dr Zvi Talmon[2]. W 1925 roku został Mosze Kusewicki głównym kantorem Hazzanem Wielkiej Synagogi w Wilnie, zastępując na tym stanowisku Gerszona Sirotę. W 1927 roku Kusewicki został głównym kantorem w Wielkiej Synagogi w Warszawie, ponownie zastępując na tym stanowisku Gerszona Sirotę. Kusewicki wykonywał również repertuar świecki, zdobywając międzynarodową sławę. Jego głos porównywano do głosów Jana Kiepury czy E. Carusa. Koncertował m.in. w Brukseli, Antwerpii, Budapeszcie, Paryżu, Wiedniu oraz Londynie. W latach 1934 i 1936 odbył podróże do Palestyny. Natomiast w 1938 odbył pierwszą podróż do Stanów Zjednoczonych, gdzie wystąpił w Carnegie Hall w Nowym Jorku. Mimo iż miał okazję zostać kantorem w wielu znanych synagogach na świecie, to nigdy nie chciał zrezygnować z pracy w Wielkiej Synagodze w Warszawie[3].

Chrześcijaństwo[edytuj]

Katolicyzm[edytuj]

W Kościele rzymskokatolickim kantor był powołany zgodnie z zasadą dobrej wiary do przewodzenia i intonowania w chórze wokalnym. Jako śpiewak-solista brał udział w oratoriach religijnych, a po nabożeństwach udzielał się w oratoriach świeckich oraz prowadził merytorycznie scholę cantorum.

Współcześnie zadaniem kantora w kościołach katolickich jest wykonywanie niektórych liturgicznych śpiewów solowych oraz kierowanie śpiewem wiernych.

  • Kantor przy krakowskiej kolegiacie św. Floriana, Jan Kanty, bakałarz teologii, został dnia 11 grudnia 1439 roku kanonikiem – kantorem przy kolegiacie Św. Floriana w Krakowie. Nominację otrzymał od bpa Zbigniewa Oleśnickiego – ordynariusza krakowskiego, na skutek przedstawienia – czyli prezenty – dokonanej przez senat Akademii Krakowskiej. Mianowanie Jana Kantego kanonikiem kolegiaty było zasłużonym wyróżnieniem. Jednak godne uwagi jest to, że wybrano go na kantora Kapituły Kolegiaty, którego obowiązkiem było czuwanie nad muzyką i śpiewem liturgicznym w kolegiacie. Znano jego zamiłowanie do sztuki muzycznej; zadania takiego mógł podjąć się człowiek obdarzony przez Boga również naturalnymi uzdolnieniami w tym kierunku. W Miechowie Jan Kanty był rektorem szkoły bożogrobców – wykładał teorię muzyki i uczył śpiewu religijnego, zapisywał pieśni dwu głosowe i prowadził śpiew lub nawet chór studencki czy kościelny.

Prawosławie[edytuj]

W Kościele prawosławnym kantor jest śpiewakiem, który intonuje i wykonuje śpiewy liturgiczne. Musi posiadać niezbędną wiedzę o liturgii prawosławnej.

Protestantyzm[edytuj]

W Kościołach ewangelickich historycznie do obowiązków kantora należało m.in. akompaniowanie zborowi, wykonywanie partii solowych, nauczanie muzyki członków kapeli oraz pisanie utworów muzycznych (np. kantat) na święta religijne. Jednym z bardziej znanych kantorów był Johann Sebastian Bach, pracujący w Lipsku, czy Georg Philipp Telemann, pracujący w Hamburgu.

Instytucja i urząd kantora do dziś funkcjonuje w Kościołach ewangelickich – oznacza osobę stojącą na czele kantoratu i odpowiedzialną za całokształt muzyki wykonywanej w danej parafii. Obecnie nie tylko w Polsce termin ten coraz częściej jest zastępowany sformułowaniem „dyrektor muzyczny”, gdyż z tradycji semantycznych wynika mylne w tym przypadku utożsamianie kantora ze śpiewakiem, podczas gdy w rzeczywistości jest nim organista albo dyrygent chóru.

Islam[edytuj]

W islamie śpiewom w meczecie przewodzi (muezzin), który pięć razy dziennie nawołuje wiernych do modlitwy. Obecnie nawoływania odbywają się za pomocą rozgłośni i głośników.

Przypisy

  1. Piekosiński Fr., (1901), Rycerstwo polskie wieków średnich, t.3 "Rycerstwo małopolskie w dobie piastowskiej" (1200-1366), Kraków
  2. Historia w skrócie ... (ang.). W: The Tel Aviv Cantorial Institute
  3. Magdalena Prokopowicz (red.), Żydzi polscy. Historie niezwykłe, Wydawnictwo Demart, Warszawa 2010, s. 189-190

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]