Słomniki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Słomniki (ujednoznacznienie).
Słomniki
Kościół w Słomnikach
Kościół w Słomnikach
Herb
Herb Słomnik
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat krakowski
Gmina Słomniki
gmina miejsko-wiejska
Aglomeracja krakowska
Prawa miejskie 1358, 1917
Burmistrz Paweł Knafel
Powierzchnia 3,34 km²
Populacja (2010)
• liczba ludności
• gęstość

4365
1299,4 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 12
Kod pocztowy 32-090
Tablice rejestracyjne KRA
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Słomniki
Słomniki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Słomniki
Słomniki
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Słomniki
Słomniki
Ziemia 50°14′27″N 20°04′54″E/50,240833 20,081667
TERC
(TERYT)
2121506124
Urząd miejski
ul. Kościuszki 64
32-090 Słomniki
Strona internetowa

Słomnikimiasto w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, położone 24 km na północ od Krakowa, na Wyżynie Miechowskiej, nad rzeką Szreniawą; siedziba gminy miejsko-wiejskiej. Jest jednym z ośrodków miejskich aglomeracji krakowskiej.

Były miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego[1].

Miasto ma 4365 mieszkańców (31 grudnia 2010)[2].

Ośrodek handlowo-usługowy regionu rolniczego; drobny przemysł spożywczy i metalowy.

Gmina Słomniki została laureatem Rankingu Samorządów „Rzeczpospolitej” 2007 w kategorii najlepsza gmina miejska/miejsko-wiejska[potrzebny przypis].

Historia[edytuj]

Nazwa Słomniki pochodzi najprawdopodobniej od szłomiarzy (zwanych w średniowieczu szłomnikami), którzy wyrabiali szłomy, czyli hełmy dla drużyny królewskiej.

Pierwsze wzmianki historyczne o Słomnikach jako osadzie myśliwskiej i stacji kupieckiej pochodzą z 1287. Miasto królewskie jako zostało założone za panowania Kazimierza III Wielkiego na prawie średzkim przed 1358 rokiem[3]. Z tego okresu pochodzi, zachowany do tej pory, układ architektoniczny rynku na planie kwadratu o powierzchni 1,75 ha.

Położenie przy trakcie solnym z Wieliczki oraz Bochni do Wielkopolski stworzyło możliwość szybkiego rozwoju miasta, co było najbardziej zauważalne w XV i XVI wieku.

W 1554 r. powstał pierwszy formalny zbór kalwiński.

W swoich dziejach miasto było kilkakrotnie niszczone przez najazdy tatarskie, a potem szwedzkie (1655–1660). (Według przekazów ustnych pod słomnickim rynkiem znajdują się lochy, które służyły ochronie mieszkańców przed najazdami. Jest to jedna z teorii tłumacząca zapadanie się płyty rynku.)

Podczas insurekcji kościuszkowskiej miasto było świadkiem wielu ważnych wydarzeń. Po bitwie pod Racławicami Słomniki były miejscem zgrupowania wojsk polskich. Dnia 5 kwietnia 1794 r. Tadeusz Kościuszko zredagował w nich raport o bitwie pod Racławicami, wydał odezwę „Narodzie (...) chciej być wolnym i niepodległym”, oraz po raz pierwszy przywdział sukmanę, strój wyróżniającej się w bitwie formacji. 6 kwietnia na słomnickim rynku Józef Zajączek i Antoni Madaliński zostali awansowani do stopnia generała.

Po trzecim rozbiorze Polski Słomniki znalazły się w zaborze austriackim, później od 1809 r. w Księstwie Warszawskim, a następnie od 1815 r. w Królestwie Polskim.

Podczas powstania styczniowego okolice Słomnik były miejscem walk partyzanckich.

Słomniki utraciły prawa miejskie po upadku powstania w 1870; odzyskały je w 1917 r.

W latach 1975–1998 miasto należało do woj. krakowskiego.

Kalendarium[edytuj]

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Słomnik w 2014 roku [4].


Piramida wieku Slomniki.png

Zabytki[edytuj]

Transport[edytuj]

W mieście krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie:

Przez miasto przebiega dwutorowa, zelektryfikowana linia kolejowa (Warszawa) – TunelMiechówKraków. Stacje kolejowe: Słomniki i Słomniki Miasto.

W mieście znajduje się również przystanek PKS oraz prywatnych linii mikrobusowych. Od 2011 dojeżdża autobus MPK Kraków linii 222 z pętli Czyżyny Dworzec.

Edukacja[edytuj]

W mieście znajduje się przedszkole oraz zespół szkół ogólnokształcących (szkoła podstawowa, gimnazjum, liceum ogólnokształcące, liceum profilowane).

Od września 2013 roku w Słomnikach działa również państwowa szkoła muzyczna I stopnia.

Kultura i sport[edytuj]

W Słomnikach działa Miejsko-Gminne Centrum Kultury. Istnieje również kino „Czar”, biblioteka publiczna oraz Muzeum Ziemi Słomnickiej. Od ponad 100 lat funkcjonuje orkiestra dęta „Echo”. Od 2008 r. istnieje zespół tańca nowoczesnego Escape, od 2009 r. zespół pantomimy „Uporządkowany Nieład”.

Od 1923 r. w mieście działa KS Słomniczanka. Obecnie istnieją sekcje piłki nożnej oraz piłki siatkowej. W przeszłości klub miał sekcję łucznictwa.

W 2011 r. wybudowano halę sportową oraz boisko wielofunkcyjne. Budynek hali jest funkcjonalno-przestrzennie połączony z budynkiem Zespołu Szkół Ogólnokształcących. Budynek posiada jedną kondygnację nadziemną.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

 Osobny artykuł: Religia w Słomnikach.

Osoby związane ze Słomnikami[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Magazin für die neue Historie und Geographie Angelegt, t. XVI, Halle, 1782, s. 13.
  2. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.
  3. Anna Berdecka, Nowe lokacje miast królewskich w Małopolsce w latach 1333-1370 : chronologia i rozmieszczenie, w: Przegląd Historyczny, T. 65 (1974), z. 4, tabela 1 po s. 617.
  4. http://www.polskawliczbach.pl/Slomniki, w oparciu o dane GUS.

Linki zewnętrzne[edytuj]