Panaeolus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Kołpaczek)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kołpaczek
Kołpaczek: zdjęcie
Kołpaczek mierzwiowy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina incertae sedis
Rodzaj kołpaczek
Nazwa systematyczna
Panaeolus (Fr.) Quél.
Mém. Soc. Émul. Montbéliard, Sér. 2 5: 151 (1872)
Typ nomenklatoryczny
Panaeolus papilionaceus

Panaeolus (Fr.) Quél. (kołpaczek) – rodzaj grzybów należący do rzędu pieczarkowców (Agaricales), jego przynależność do którejś z rodzin nie została określona[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Incertae sedis, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Rodzaj Panaeolus został zdiagnozowany taksonomicznie po raz pierwszy przez Eliasa Friesa w drugim tomie "Summa vegetabilium Scandinaviae" z 1849 r., jako podrodzaj należący do serii Coprinarius gatunku Agaricus. Do rangi rodzaju został przeniesiony przez Luciena Quéleta w artykule "Les Champignons de Jura et des Vosges" opublikowanym w "Mémoires de la Société d'émulation de Montbéliard" z 1872 r. Rodzaj ten jest zaliczany według "Index Fungorum" do rzędu Agaricales (rodzina niepewna). Synonimy naukowe: Agaricus subgen. Panaeolus Fr., Summa veg. Scand., Agaricus trib. Coprinarius Fr., Anellaria P. Karst., Campanularius Roussel, Chalymmota P. Karst., Copelandia Bres., Coprinarius (Fr.) P. Kumm.[2]:

Nazwę polską podał Franciszek Błoński w 1890 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym należące do tego rodzaju gatunki opisywane były także jako bedłka, pajęczak, pierścieniak, kołpakówka[3].

Charakterystyka[edytuj]

Saprotrofy wytwarzające owocniki zbudowane z kapelusza o blaszkowym hymenoforze i trzonu. Kapelusze mają pokrój paraboliczny, stożkowaty, dzwonkowaty lub półkulisty i przeważnie są higrofaniczne, pokryte komórkową, najczęściej suchą skórką. Blaszki po dojrzeniu mają czarniawe, nieregularne zabarwienie spowodowane niejednoczesnym dojrzewaniem zarodników. Trama blaszek regularna. U niektórych gatunków na trzonach wstępuje pierścień. Zarodniki kołpaczków są spłaszczone, nieco kanciaste, o przeważnie gładkiej powierzchni (u niektórych gatunków szorstkie), z porą rostkową, a ich wysyp jest czarny. Grzyby z tego rodzaju rozwijają się na substratach bogatych w związki azotowe, czasami bezpośrednio na odchodach zwierząt hodowlanych[4][5].

Niektóre gatunki[edytuj]

Wykaz zawiera gatunki występujące w Polsce i niektóre inne. Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[1]. Nazwy polskie według Władysława Wojewody[3].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-20].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-20].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: 2006, s. 396. ISBN 8374045132.
  5. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: 1985, s. 377. ISBN 8309007140.
  6. a b Takson niezweryfikowany
  7. W. Wojewoda nie podał polskiej nazwy, traktując ten gatunek jako synonim Panaeolus acuminatus, jednak według Index Fungorum jest to odrębny gatunek
  8. a b c W. Wojewoda nie podał polskiej nazwy, traktując ten gatunek jako synonim Panaeolus subbalteatus, jednak według Index Fungorum jest to odrębny gatunek
  9. W. Wojewoda podał nazwę dla synonimu P. fimiputris (Bull.: Fr.) Quel