To jest dobry artykuł

Kościół bł. Michała Kozala w Gnieźnie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół bł. Michała Kozala
Distinctive emblem for cultural property.svg 2251/A z dnia 20.10.1992
filialny
Ilustracja
Prezbiteria kościoła
Państwo  Polska
Miejscowość Gniezno
Wyznanie katolickie / protestanckie
Kościół rzymskokatolicki / ewangelicko-augsburski
Parafia Parafia bł. Michała Kozala w Gnieźnie
Wezwanie bł. Michał Kozal
Wspomnienie liturgiczne 14 czerwca
Położenie na mapie Gniezna
Mapa lokalizacyjna Gniezna
Kościół bł. Michała Kozala
Kościół bł. Michała Kozala
Położenie na mapie powiatu gnieźnieńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu gnieźnieńskiego
Kościół bł. Michała Kozala
Kościół bł. Michała Kozala
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Kościół bł. Michała Kozala
Kościół bł. Michała Kozala
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół bł. Michała Kozala
Kościół bł. Michała Kozala
Ziemia52°32′01,0″N 17°34′32,0″E/52,533611 17,575556
Strona internetowa
Bryła kościoła – widok na zachodnią stronę świątyni wraz z drzwiami do kotłowni i południowym wejściem – tzw. wejście od strony szpitala (lipiec 2010)

Kościół bł. Michała Kozala w Gnieźnieneogotycki kościół wybudowany w roku 1894 i powstały według projektu Bruna (prawdopodobnie Bruno Schulza, niemieckiego architekta) jako kaplica szpitala psychiatrycznego „Dziekanka”[1], obecnie kościół katolickiej parafii pw. bł. Michała Kozala w Gnieźnie, ale użytkowany również przez ewangelicką parafię z Poznania. Świątynia o dwóch prezbiteriach[2][3]. Od 7 lutego 2012 roku tymczasowo zamknięty[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kopia dokumentu znalezionego w wieży kościoła

Kościół został wybudowany w 1894 roku. Według dokumentu odnalezionego w jego wieży, prace murarskie wykonywali mistrz murarski Hoffman z Gniezna, mistrz Kinzell oraz mistrz Zelm, natomiast prace ciesielskie – przedsiębiorca budowlany z Rosenbergu i podmistrz Timm[5]. Pierwotnie kościół służył jako kaplica szpitala psychiatrycznego „Dziekanka”, jednak od początku przeznaczony był na świątynię dwuwyznaniową. Dekretem prymasa Augusta Hlonda został kościołem filialnym parafii Wniebowzięcia NMP i św. Wojciecha (archikatedralnej). 1 stycznia 1988, dekretem prymasa Józefa Glempa, został kościołem nowo utworzonej parafii bł. Michała Kozala.

Po objęciu urzędu proboszcza przez ks. Sławomira Jessę w 1997 roku, kościół był systematycznie remontowany (wymieniono konfesjonały, oświetlenie, wykonano prace malarskie)[6]. Pod koniec lat 90. dokonano remontu wieży kościoła, który sfinansowali zarówno parafianie, jak i członkowie wspólnoty ewangelickiej[7]. 23 marca 2009 roku, w czasie nabożeństwa Koronki do Miłosierdzia Bożego, w kościele wybuchł pożar, do którego przyczyniła się sadza w kominie[4]. Rok później, w czasie nabożeństwa Gorzkich żalów, stare, zamurowane przewody doprowadziły do wybuchu w kruchcie przy wyjściu od strony szpitala[8]. Dwa miesiące później, 29 maja, powiększyło się zarysowanie na suficie i pojawiło się wybrzuszenie nad wejściem, co groziło zawaleniem sufitu. Z tego powodu na ponad tydzień kościół został zamknięty. Po inspekcji konserwatora zabytków i chwilowym podparciu sufitu belami, kościół został otwarty, ale wymaga gruntownego remontu[9][10][11]. 7 lutego 2012 roku nastąpiła poważna awaria komina. W wyniku nieszczelności przewodu kominowego, dym przedostał się do wnętrza świątyni. W związku z koniecznością niezbędnego remontu świątynia została zamknięta, a większość jej wyposażenia liturgicznego przeniesiona do kaplicy parafialnej i plebanii[12]. 20 grudnia 2012 roku podpisano akt notarialny, którym Skarb Państwa przekazał prawo własności kościoła kurii metropolitalnej. Tego samego dnia kuria zrzekła się własności i przekazała ją parafii pw. bł. Michała Kozala w Gnieźnie[13]. W czerwcu 2013 roku doszło do włamania, w którego wyniku skradziono żyrandole, kinkiety i inne cenne przedmioty, które pozostały po zamknięciu kościoła[4]. 14 października tegoż roku rozpoczęto prace remontowe dachu świątyni, częściowo sfinansowane przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Do końca 2014 roku ukończono prace nad całkowitym remontem dachu oraz zamontowaniem nowego ogrzewania. Z powodu braku pełnego dofinansowania prace były dwukrotnie zawieszane. Od 2015 roku prace pozostają wstrzymane[14].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Wybudowany z czerwonej cegły na planie prostokąta jako kościół jednonawowy. Posiada wieżę z nieczynnym dzwonem, odrestaurowaną pod koniec ubiegłego wieku, przy współpracy proboszcza parafii i członków Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Na zewnętrznej, wschodniej ścianie kościoła znajduje się tablica upamiętniająca zamordowanych przez hitlerowców pacjentów szpitala[3] oraz tablica upamiętniająca zmarłego tragicznie ks. Witolda Ceglarka, wikariusza parafii. Posiada też dwie kruchty i tym samym dwa boczne wejścia (nie ma wejścia na wprost ołtarzy). W czterech narożnikach kościoła wybudowano cztery małe pomieszczenia: dwa od strony wschodniej połączone z kościołem i dwa od zachodniej niemające połączenia ze świątynią. Pomieszczenia od strony wschodniej służą jako zakrystie parafii katolickiej – jedna dla kapłanów, a druga dla służby liturgicznej. Pomieszczenia zachodnie – jedno to kotłownia, drugie jest niezagospodarowane. Na ścianach północnej i południowej mieszczą się okna w kształcie rozety, a nad nimi oraz na chórze i w prezbiteriach – pojedyncze okna w kształcie koła[9].

Prezbiterium katolickie[edytuj | edytuj kod]

Mieści się przy wschodniej ścianie świątyni, tak samo jak prezbiterium ewangelickie. Posiada drewniany, lekko pozłacany ołtarz z kopią obrazu Madonny Sykstyńskiej i tabernakulum. Po prawej stronie tabernakulum znajduje się miejsce celebransa, współcelebransów liturgii i lektorów. Po obu stronach tabernakulum znajdują się dwie rzeźby: po lewej św. Franciszka z Asyżu z Dzieciątkiem Jezus, a po prawej Jezusa Miłosiernego. Przy obrazie mieściły się złocone świeczniki, skradzione w 2013 roku[4], a przy głównym, drewnianym ołtarzu także srebrzony krzyż papieski, który po zamknięciu kościoła został przeniesiony do kaplicy parafialnej. Całe prezbiterium wymalowano w kolorach białym i jasnożółtym, zaś ołtarz z obrazem Madonny – w kolorach brązowym i złotym.

Prezbiterium ewangelickie[edytuj | edytuj kod]

Jest ono wysunięte bardziej do przodu niż prezbiterium katolickie, posiada trzystopniowy ołtarz, zbudowany analogicznie do przedsoborowego katolickiego. Za ołtarzem umieszczona została kopia obrazu Ostatniej Wieczerzy Leonarda da Vinci[2].

Nawa[edytuj | edytuj kod]

Pomiędzy ołtarzami kolejno od góry znajdują się: krzyż, obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy oraz portret bł. Michała Kozala. Tuż przed nim mieściły się ewangeliarz oraz paschał. Naprzeciwko prezbiteriów znajduje się chór muzyczny, dawniej wraz z elektrycznymi organami, przeniesionymi do kaplicy parafialnej. Nad drewnianą amboną, zdobioną wizerunkiem Ducha Świętego, znajdującą się po prawej stronie ołtarza katolickiego, wisi zabytkowa rzeźba Matki Bożej z Dzieciątkiem, wykonana przez Jadwigę Boniewską[15]. Po lewej stronie ołtarza ewangelickiego mieścił się obraz Najświętszego Serca Jezusa. Również w tym miejscu umieszczone zostały kamień węgielny poświęcony przez Jana Pawła II oraz papieski portret, które w marcu 2011 roku zostały przeniesione do nowej kaplicy.

Zbór Ewangelicko-Augsburski[edytuj | edytuj kod]

W każdą pierwszą niedzielę miesiąca o godzinie 15:30 odbywały się nabożeństwa ewangelickie. Po zamknięciu kościoła odbywają się one w kaplicy parafialnej przy ulicy E. Orzeszkowej. Opiekę duszpasterską nad filiałem sprawuje poznańska parafia ewangelicko-augsburska. Ważnym wydarzeniem dla wiernych obydwu wyznań było pierwsze nabożeństwo ekumeniczne, odprawione podczas Tygodnia Modlitwy o Jedność Chrześcijan 19 stycznia 2003 roku[16], a także nabożeństwo w ramach VIII Zjazdu gnieźnieńskiego, podczas którego obecni byli wierni i przedstawiciele trzech Kościołów chrześcijańskich[17].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Towarzystwo Miłośników Gniezna: Encyklopedia Gniezna i Ziemi Gnieźnieńskiej. Gniezno: 2011, s. 336. ISBN 978-83-932928-0-6.
  2. a b Gniezno - Kościół pw. bł. Michała Kozala. [dostęp 2011-04-25].
  3. a b Kościół bł. Michała Kozala. Urząd Miasta Gniezna. [dostęp 2017-01-17].
  4. a b c d Rafał Wojciechowski: Zabytek, który czeka... Kościół przy ulicy Poznańskiej. Gniezno: „Z życia Parafii bł. Michała Kozala”, 28.07.2013.
  5. Praca zbiorowa. Skarby kościoła na Dziekance. „Z życia Parafii bł. Michała Kozala”, 28.02.2010. 
  6. Sławomir Jessa. Sprawozdanie duszpasterskie za rok 2002. „Archiwum Parafii”. 
  7. Rafał Wojciechowski: Historia Parafii. 27.11.2011. [dostęp 2017-01-17].
  8. Rafał Wojciechowski: Wybuch w kościele. Gniezno: Z życia Parafii bł. Michała Kozala, 28.02.2010.
  9. a b Praca zbiorowa. Artykuły z gazetki parafialnej od nr 1 do nr 31. „Z życia Parafii bł. Michała Kozala”. 
  10. Rafał Wojciechowski. "Bo tam gdzie my jesteśmy, tam jest Kościół". Wielka próba dla naszej parafii – chwilowe zamknięcie kościoła. „Z życia Parafii bł. Michała Kozala...”, 06.06.2010. 
  11. Rafał Wojciechowski. Wybuch w kościele. „Z życia Parafii bł. Michała Kozala...”, s. 2, 28.02.2010. 
  12. Rafał Wojciechowski. Awaria komina w kościele. „Z życia Parafii bł. Michała Kozala...”, 26.02.2012. 
  13. Rafał Wojciechowski. Kościół przy ul. Poznańskiej własnością naszej Parafii. „Z życia Parafii bł. Michała Kozala”, 30.12.2012. 
  14. Krzysztof Stanula. List do Parafian. „Zawsze gotów”, 20.12.2016. 
  15. Gabriela Mikołajczyk: Jeden dzień w Gnieźnie. Gniezno: Prymasowskie Wydawnictwo GAUDENTINUM, 1997, s. 18–19. ISBN 83-85654-75-5.
  16. Michał Muraszko. Z historii gnieźnieńskich zjazdów. „Z życia Parafii bł. Michała Kozala”, 7.03.2010. 
  17. Michał Muraszko. Nabożeństwo ekumeniczne. „Z życia Parafii bł. Michała Kozala”, 14.03.2010. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]